hafif.org

Bilenler bilirler, henüz reşit olmamış bir çocuğun çürüyen bacak kemiğinden başını kaldırdığı nadir anlarda gördüğü güzel yüzlü Nüzhet'i, eski İstanbul'u, başından beri belli olan acı gerçeği ve Dokuzuncu Hariciye Koğuşu'nu. Kemik sancısını anlattığı bu eserde Peyami Safa, Türk Edebiyatı romancıları arasında çok değerli bir isimdir.

Peyami Safa, 2 Nisan 1899 tarihinde, Server Bedia Hanım ile şair İsmail Safa'nın oğlu olarak İstanbul'da dünyaya geldi. İstanbul'dan Sivas'a (baba Safa'nın sürgün edilmesi ile) giden Safa Ailesi, henüz iki sene geçmeden 1901 senesinde baba İsmail Safa'nın ölümüyle sarsıldı. İki yaşında babasını kaybeden Peyami, 8 yaşına geldiğinde hayatının ikinci şokunu yaşadı; kemik veremi teşhisi konulan Peyami'nin çocukluğu hastahanelerde geçti. Hastahanede hayatın bambaşka bir yüzünü gören Peyami, çocukluğunu ve gençliğini yaşayamadan 'erkek adam'lığa terfi etti. Dilediği gibi hareket edemeyen genç adam, yaşadığı baskı nedeniyle içine kapandı.
İlkokulu (1. Dünya Savaşı sebebiyle) tamamlayamayan Peyami, Türk Edebiyatı'nın kilometre taşı, "Araba Sevdası"nın yazarı Recaizade Mahmut Ekrem'in söz verdiği üzere Galatasaray Lisesi'ne yazılacaktı. Osmanlı Maarif Nazırlığı'nda görev yapan Mahmut Ekrem Bey, bu görevinden ayrıldığı için Peyami'yi istediği okula sokamadı. Bunun üzerine Vefa Lisesi'ne yazılan genç adam, Keaton adında bir matbaada işe girdi.
Ardından Posta ve Telgraf Nezareti'nde çalışmaya başlayan genç adam, Boğaziçi'nde bulunan Rehber-i İttihad-ı Osmani Mektebi'nde öğretmenlik yapmaya başladı. 4 sene bu okulda eğitmen olarak görev yapan Peyami, İngilizce'sini profesyonel seviyeye getirip, Fransızca'sını ilerletti. Bu sıralarda ilk hikayesi "Bir Mekteplinin Hatırası: Karanlıklar Kralı"nı yazdı.

Öncelikle jean leon’un kim olduğuyla başlayalım. 1824-1904 yılların arasında yaşamış, ünlü Fransız ressam.

Oryantalizm akımının öncülerinden kabul edilir. Hayatının son 25 senesinde heykelle uğraşmış olmasına rağmen, genellikle oryantalist ve tarihi stildeki resimleriyle bilinir. Yetiştirdiği birçok öğrenci arasında Osman Hamdi Bey ve Şeker Ahmet Paşa da vardır. Türkiye'de genellikle “halı tüccarları” ve “hamam” temalı eserleri akıllarda kalmıştır ve ilgi görmüştür.

Türkiye’nin de içinde bulunduğu ortadoğu gezilerini birden fazla olarak gerçekleştiren Jean Leone, Mısır’da bulunduğu seyahatlerinden birinde, Napoleon’un ünlü Mısır seferine denk düşmüş, kendisi burada Napoleon’un resmini de yapmıştır.

Çocuk, cadı ve av kelimelerini aynı cümle içerisinde okumak bugün pek çoğumuz için ürkütücü gelse de Ortaçağ Avrupa’sının oldukça aşina olduğu konulardı. Çocukluk fiziki olarak insanlığın varlığından beri bulunsa da modern anlamda çocukluk fikri ancak 17. yüzyılda yaygınlaşabilmişti. Bu nedenle konuyu Ortaçağ ve çocuk kavramı üzerinde biraz durmakta fayda var. Zorlu iklim şartları, salgın hastalıklar, yetersiz beslenme gibi Ortaçağ’ın karanlık ortamında çocuk ile ailesi arasında duygusal bağlar yok denecek kadar azdır çünkü "Ortaçağ’da çocuk yoktur, sadece küçük yetişkinler vardır." Var olan sınırlı sahiplenme duygusu da Hıristiyanlık değerlerini uygulatmak amacındaki Kilise’nin baskısı ile yaratılmıştı. Ortalama ömrün 30 yıl olduğu bir ortamda bir çocuğu büyütmek dertlerin en büyüklerinden biriydi. Nitekim bu bakış açısını Avrupa kökenli masallarda bulunan terkedilmiş çocuk olgusunun kullanılmasından da anlaşılmaktadır. Özellikle Grimm Kardeşler’in ünlü masalları Hansel ile Gretel’de çocukların üvey anneleri tarafında ormana terkedilmeleri ya da Pamuk Prenses’teki zalim üvey anne figürü bunu açıkça göstermektedir. Hatta yapılan araştırmalar göre üvey anne figürünün masalın orijinalinde bulunmadığını, 17. Yüzyılda derlendiği yer olan Almanya’da aile yapısına ters bulunarak bilinçli şekilde sonradan eklendiğini göstermektedir.

Kendi ülkesinde yasaklanan Nazım Hikmet şiirleriyle bezeli, 40'ların romantizmi eşliğinde aşk mektupları yazan şair ruhlu adam; sürgünün eşiğinde bir şair, Attila İlhan. Cezaevinden akıl hastahanesine, daha yaşı tutmazken sorar; bu "hangi sağ, hangi sol, hangi vatan, hangi edebiyat, hangi seks"?

1925 senesinin 16 Haziran gününde İzmir'in Menemen ilçesinde Muharrem Bedrettin Bey (Cumhuriyet'in ilanıyla Menemen Müdde-i Umumiliği'ne atandı ve kısa bir süre sonra evlendiği Emine Hanım ile burada tanıştı) ile Emine Memnune'nin oğulları olarak dünyaya gelen Attila Hamdi İlhan, çocukluğunu savcı olan babasının farklı illere atanmasıyla İzmir, Adana, Konya gibi yerlerde geçirdi. Liseye İzmir Atatürk Anadolu Lisesi'nde başlayan Attila, okulda, hayatında ilk defa aşk mektubu yazacağı bir kıza aşık oldu. Kendi cümleleriyle başladığı mektupları Nazım Hikmet Ran şiirleriyle bitiren Attila, mektuplarına cevap aldığı için mutluydu, ancak genç kızdan kopyaladığı Nazım Hikmet şiirlerinden ötürü 'mektuplarını yakmasını' rica etti. Mektupları saklamayı tercih eden genç kız, niyetsiz davranışların her zaman bir sonucu olacağı gerçeğinden habersiz, yapılan bir arama sonucunda Attila'nın gözaltına alınmasına sebep oldu. İş büyüdü, Attila, Karşıyaka Polis Karakolu'ndan İzmir Emniyet Müdürlüğü'ne götürüldü. 16 yaşındaki Attila, hücreye atılıp, günlerce sorgulandı. İki ay kaldığı hücrede, kendisi gibi 'solcu' bir kaç kişiyle arkadaşlık kuran ve Türk Ceza Kanunu'nun 141 ve 142. maddeleriyle yargılanan genç adam, iş bilir avukatı sayesinde beraat ettiyse de, 'sinir hastası' sebebiyle Manisa Akıl Hastahanesi'ne yatırıldı. Burada da bir süre kalan Attila, tuhaftır, kendine Nazım Hikmet'le ilgili bir arkadaş edindi. Akıl hastahanesinden çıkan Attila'nın soruşturması nihayet sonuçlandı; eğitim hakkı tamamen elinden alınan genç adam, Türkiye sınırları içerisinde hiçbir okulda eğitim göremeyecekti. Bu karar üzerine savcı olan babası temyize başvurdu.

İç savaşın İspanya’yı kasıp kavurduğu günlerde, sanayide gelişmiş ülkeler, sanat gösterileri yapmak ve sanayi, tarım gibi çeşitli alanlarda ürettikleri ürünleri pazarlamak amacıyla, büyük bir dünya fuarı düzenleme hazırlığı içindeydiler.

1937 yılında düzenlenecek olan bu uluslararası serginin yedincisi Paris’te düzenlenecekti. İspanya Halk Cephesi Hükümeti sorumluları da, o sıralarda Fransa’da ve Paris’te yaşayan pek çok ünlü İspanyol sanatçıdan sergiye katılmalarını istediler. Picasso da bu sanatçılar arasındaydı. Ondan, İspanya Pavyonu için bir duvar resmi yapması isteniyordu. Picasso bu isteği kabul etmiş ve hazırlıklara başlamıştı. Konuyu henüz netleştirmemişti, ta ki tarihe kara bir leke olarak geçen 26 Nisan 1937 gününe dek. Almanya'da Hitler yönetiminin başa geçmesi, birçok ülkede olduğu gibi, İspanya'nın da kaderini etkilemişti. 1933 yılında İspanya'da kurulan sağ koalisyon hükümetine Faşist İtalya ve Nazi Almanyası büyük destek veriyordu. Bu yönetime karşı, halk ayaklanmalar başlatmıştı.

Ayaklanmaların ve grevlerin doruk noktasına vardığı 4 Ekim 1934'te, General Franco’nun emriyle askerler halkın üzerine saldırdı. Beş bin işçi öldü, kırk bin kişi tutuklandı ve bu yöntemlerle direniş bastırılmaya çalışıldı. İspanya'nın demokratik güçleri "Barış, Özgürlük ve Yaşam Koşullarının Düzeltilmesi" istemiyle toplanarak Halk Cephesi'ni kurdular. Sol partilerin oluşturduğu Halk Cephesi, 1936 seçimlerini kazandı. Buna karşın sağcı partiler Milliyetçi cephede birleşti. Milliyetçi Cephe'nin kışkırttığı subaylar darbe hazırlığına girişti. Sonuçta binlerce insanın yaşamını yitireceği iç savaş başladı.

Nazi Almanyası, İspanya'da savaşmak ve eğitim yapmak amacıyla General Hugo Sperrle komutasında, 25.000 dolaylarında asker, subay ve özellikle pilot gönderdi. Ayrıca en az 546 milyon altın mark ile çok sayıda ağır bombardıman ve keşif-taktik uçakları yolladı. Bu parasal yardımın, 381 milyonu bu ordunun, çekirdek bölümünü oluşturan "Legion Condor" adlı yeni tip bir hava gücünün örgütlenmesine ayrıldı. Yeni silahlar Bask Bölgesi’nin en eski ve kutsal kenti Guernica'da denenecekti.