hafif.org

Şamanizm; olayların teorik kısmına bile vakıf olamayan batılı araştırmacılar tarafından çok tanrıcılık, islamiyetin koruyuculuğunu savunanlarca ise, kötülemek maksadıyla, büyücülük ya da sihirbazlık olarak tanımlanan, fakat bu kısır tanımlamaların çok daha ötesinde, belki de insanoğlunun tabiatına en uygun inanç sistemi olarak karşımıza çıkan yaşam biçimi, din…
Dünyanın hemen her bölgesinde, Avustralya da Aborjinlerin, Afrika da ilkel kabilelerin, Avrupa da Fin ve Baltık halklarının, Kuzey Amerika da Kızılderililerin ve Güney Amerika da Amazon yerlilerinin, ama en şiddetli biçimiyle orta Asya da ki bozkır kavimlerinin yaşam biçimi olarak karşımıza çıkan bu din doğayla bütünleşebilmenin, ölümü ve yaşamı anlayabilmenin ortak dili aynı zamanda… Türklerin en eski dinidir şamanizmdir. Zaten, bir takım iddialara göre de, baskın yönleriyle islamiyeti de etkilemiş ve bu gün tasavvuf olarak tanımlanan düşünce sisteminin önemli parçalarından birisini meydana getirmiştir. Orta Asya da ki Şamanlar (kamlar) müzik ve dansın eşliğinde transa geçerek, ağızlarından köpükler saçarak, titreyerek ve çığlıklar atarak iyi ruhların tanrısına, gökyüzü tanrısı Ülgen’e kendi kavimleri için bolluk, yeraltındaki kötü ruhların tanrısı Erlik Han’ada düşmanları için hastalık ve felaket dilerlerdi. Bakın Cemal Şener Şamanizmin tanımını nasıl yapmış… “Şamanizm, trans durumuna geçebilme yeteneğine sahip kimselerin, doğaüstü varlıklarla ilişkiler kurarak onların güçlerini toplum yararına kullanmaları amacına yönelik olarak yapılan dinsel törenlerdir.”

Likantrofi'den bahsetmeden evvel belirtmek gerekir; özünde bir insanın bir hayvana dönüşmesi fenomeni ya da ruhunun bir hayvana ait olduğunu sanması sendromu olarak genelleyebileceğimiz bu hal therianthropi olarak adlandırılmalıdır. (Eski Yunanca therion ve anthropus kelimelerinden türetilerek, yani desteksiz atarak değil ki, therion vahşi hayvan, anthropus ise insan ya da adam anlamlarına geliyor.)
Böyle adlandırmak belki de daha doğruyken (therianthropi), Avrupa'da genellikle kurt hayvanına dönüşme şeklinde ortaya çıktığından bu sendrom, lykanthropia olarak tanımlanmıştır. (Gene açıklamak gerekirse Eski Yunanca Lykos yani kurt ve bildiğiniz üzere anthropus kelimelerinden yola çıkarak)
Dikkatinizi çekmiştir (umarım) Avrupa'da genelde kurta dönüşme sendromu olarak ortaya çıktığından... dedim yukarıda, hakikaten ecnebiler bu konuda az takıntılı değil...
Bir kere Yunan mitolojisinde rastlaşabileceğiniz Lykaon (ki kendisi Arkadia ülkesinin kralı olur), insan eti yediğinden ve utanmadan bir de bunu Zeus'a yedirdiğinden cezalandırılır. Kurt olmaya hüküm giyen kral böylelikle kurtadam fenomenine belki de ilk örnek olur. (Daha eskisini ben bulamadım, bilen varsa beri gelsin!)
Bu da yetmez, Calus pilnius Secundus, yani şu ilk Pilnius'u evlat edineni Historia Naturalis adlı eserinde ne tesadüftür ki gene Arkadia'ya yolculuk eden bir adamın kurda dönüştüğünü rivayet eder. Ardından Romalı müstesna yazarlar Vergilius ve Petronius da kurtadamlardan dem vururlar, "versipellis", diyerekten. (...yani tersyüz edilmiş olmadıysa ters derili gibi anlamlara geliyor bu da Türkçe'mizde) Yetinmemişler üstüne de Heredetos, İskit ülkesinde yılın bir günü kurda dönüşen bir kavimden bahsetmiştir. Bu kavmin adı geçmese de metinlerde Hyperborea'lar olsa gerekler:)
Ecnebilerin sendromu olarak tabir ettim likantrofiyi çünkü benzeri bir hayvana dönüşme sendromu farklı coğrafyalarda ve farklı kültürlerde bir therianthropi olarak karşımıza çıkar, şaman inanışlarına uzanarak. Örnekse Hindistan'da kaplana, Güney Amerika'da jaguar, Japonya'da tilki ve Afrika kabilelerinde sırtlana dönüşme gibi.
Belirtmek gerekir Türk şaman kültüründe de kam, ötealemlerle iletişime girmek için bedeninden ayrılır, yerin dibine ve göğün yedi kat ötesine yolculuklarında bir bitki, su, ateş ya da hava olabileceği gibi kartal, karga gibi kuşlara yahut kurt, ayı, tavşan ve benzeri hayvanların görüntüsüne bürünürdü inanış olarak...