hafif.org

Pek çoğumuz televizyonda haber izlerken karşılaşmışızdır " şu kişiye şu üniversite tarafından fahri doktora ünvanı verildi.". Geçen gün benzer bir haber ile karşılasınca hafif'e bununla ilgili bir yazı yazma gereksinimi duydum.

Öncelikle fahri doktora ne demektir onu anlatmak gerekiyor sanırım. Fahri doktora bir eğitim dalında bilgi birikimi olan ancak akademik kariyer sahibi olmayan kişilere o dal hakkında yeterliliğini belirten, o dal konusunda uzmanlığını belirten bir ünvan olarak verilmektedir. Kısacası fahri doktora ünvanına sahip olacak kişinin o konuda bilgi birikiminin kendini aşmış olması gerekiyor.

Microsoft Windows XP kurulumu esnasında F8 ile kabul ettiğimiz ya da bize verilen plastik torbalardaki kağıtta yazan EULA'da ne olduğunu şimdiye dek merak etmeyenler için can alıcı noktalarını sıralamak istedim.

EULA yazılım kullanım hakkını aldığınız şirket ile sizin aranızda geçen bir antlaşma, bu antlaşmanın şartları işinize gelmiyorsa yazılımı kullanmamanız gerekiyor. Neymiş bu şartlar bakalım:

• Sahip olduğunuz lisans ile Microsoft yazılımınızı sadece bir bilgisayarda kullanabilmenize olanak sağlıyor. Ne olmuş demeyin hemen. Bir terminal sunucusunda programı yüklemeden uzaktan erişiminize ve orada kullanımınıza da izin vermiyor. Örneğin bir VNC sunucu ile bağlanıp uzaktan yönettiğinizde lisansı ihlal etmiş oluyorsunuz. Sadece Netmeeting ve Remote Assistance yazılımlarını kullanarak (Microsoft'un) bu işlemi gerçekleştirebiliyorsunuz -ki bu çok kısıtlı bir kullanım-.
• Birden daha fazla işlemciniz varsa (mesela dual core bir işlemciniz var) bunun için ek lisans almanız gerekiyor tek bir bilgisayar olsa bile.
• Aldığınız yazılımı 30 gün içinde aktive etmeniz gerekiyor yoksa Microsoft yazılımın kullanımını iptal edebilme yetkisine sahip. Bunun için İnternet'i ya da telefonu kullanabilirsiniz. Microsoft kullanılan telefonun ücretsiz bir hat olacağını garanti etmiyor. 900'lü hat bile kullanabilir yani. Ayrıca donanımınızı her değiştirdiğinizde tekrar aktivasyon yapmanız gerekiyor.
• Sisteminizi bir dosya sunucusu olarak, ya da İnternet paylaşımı olarak 5 bilgisayardan daha fazla bilgisayarın bağlanması halinde gene lisansı ihlal etmiş oluyorsunuz. Microsoft 5 kişiden fazla bağlantı gerektirecek tuzlu müşterileri için daha üst lisans alınmasını istiyor.
• Bu arada Microsoft "Güvenli İçerik" olan içerik sağlayıcılar için de bir madde eklemiş. Diyor ki Microsoft, eğer DRM uygulaması bulunan içerik var ise DRM uygulamasında oluşacak sorunlardan dolayı güncellemeleri kabul etmek zorundasınız. Şayet kabul etmez iseniz satın aldığınız içeriği oynatamayabilirsiniz. Aynı zamanda "Güvenli İçerik" sağlayanların istemediği ya da yetersiz gördüğü uygulamaların da çalıştırılmasını engelleyebileceğini açıkça beyan etmiş. Bu listeyi de güncellemek zorundasınız.
• Şayet eğer Microsoft'un kendi kütüphanelerini kullanıp akredite konusunda sıkıntı yaşamak istemiyorsanız bir program geliştirici olarak, onun lisansını ayrıca almanız gerekiyor.
• Microsoft sisteminiz üzerinde kendiliğinden yardımcı programlar yükleyebileceğini ve güncellemeleri yapabileceğini açıkça belirtmiş. Ayrıca İnternet oyunları konusunda da sistem hakkında bilgiler toplayabileceğini ve daha da ilginci Microsoft dışında şirketlerle bu bilgileri paylaşabileceğini de kabul etmenizi istiyor. Sebebi ise daha iyi oyunlar.
• Bu arada yinelemiş Microsoft: "Para verdik diye satın aldık zannetmeyin, yazılım kullanım lisansı aldınız yazılımı değil."
• Microsoft bu yüzden olsa gerek almış olduğunuz yazılımı didiklemenizi istemiyor. Bunları kesinlikle yasaklamış, sisteminizdeki yazılımın nasıl çalıştığına yönelik bir araştırma yapamıyorsunuz yani.
• Bu arada almış olduğunuz lisans sizin yazılımı kiralamanıza ya da ticari bir barındırma hizmeti vermenize olanak sağlamıyor. Mesela bu lisansla İnternet kafe işletmeciliği yapamazsınız.
• Microsoft vermiş olduğu İnternet tabanlı hizmetleri de istediği zaman kesebileceğini de belirtmiş. İsterse güvenlik güncellemelerini İnternet'ten indirmenize mani olabiliyor yani.
• Aldığınız lisans bu arada üzerinize kalmış bir lisans yani tekrar başka birisine satmanız da mümkün değil. Bilgisayarı sattığınızda lisans ücretini de fiyata ekleyemezsiniz. Bunun için Microsoft OEM lisansına sahip olmanız gerekiyor.
• Ben bilgisayarı eğitim amaçlı kullanıyorum öğrenciyim derseniz de Microsoft öncelikle sizin "Qualified Educational User" olmanızı ve ancak "Academical Edition"ı kullanabileceğiniz yönünde uyarmış. Yani öğrenciyim araştırma yapıyorum sistemi inceleyeceğim derseniz bile buna müsade etmiyor.
• Microsoft yazılımın kullanımından dolayı size gelecek olan zararlardan, buna ticari faaliyetinizin sekteye uğraması ve kişisel bilgilerinizin çalınması gibi koşullar da dahil, sorumlu olmayacağını açıkça beyan etmiş. Bu yönde (mesela çok güvenli) şeklindeki reklamların da kesinlikle bağlayıcı olmayacağını belirtmiş, biz satarken "biraz" abartmış olabiliriz diyorlar herhalde.
• Ancak zararınızı karşılayıcı bazı şartları da var. Şayet haklı olursanız size satın aldığınız miktar üzerinden ödeme yapacağına dair söz vermiş. OEM olarak aldınız para vermediniz, üzülmeyin, $5.00'a kadar o zaman zararınızı karşılayacağını beyan ediyor EULA'da.
• Son olarak da ülke yasalarına güveni "sonsuz". Şayet ABD, Avrupa birliği üyesi ülkelerde iseniz ya da İzlanda, Norveç gibi ülkelerdeyseniz kanuni şartlarda ülke kanunlarına uyacağını beyan ediyor. Ancak bize gelince, ülke kanunlarının geçerliliğinin "belki" mümkün olacağını belirtmiş. Nasıl oluyor bu demeyin, sağolsun bir önceki hükümet Tahkim kanunu ile çok uluslu şirketlere bu hakkı tanıyor.

Bu anlattıklarım Microsoft Windows XP Home Edition için geçerli. Ancak bu lisans son kullanıcıyı ilgilendiren en önemli lisans.

İşinize gelirse.