hafif.org - Gunesin Tam icinde - beğendikleri

100 milyon insanı yokeden hastalık: Kara Ölüm

Gunesin Tam icinde — Tue, 02 Sep 2008 12:18:00 GMT

Bugüne kadar insanlığın başına gelen en büyük felaketler hangileridir diye düşündüğümde elbette aklıma hemen savaşlar, yani insanların birbirlerini ortadan kaldırmak için gösterdikleri ‘insan üstü’ gayret süreçleri geliyor; ardından şu rakamları hatırlamak ve hatırlatmak istiyorum: 1. Dünya Savaşı: 40 milyon can kaybı 2. Dünya Savaşı: 60 milyon can kaybı Kore Savaşı: 3 milyon can kaybı Vietnam Savaşı: 1.2 milyon can kaybı Bu sonuçları başlıktaki rakamla kıyasladığımızda, felaketin boyutlarını kestirebiliyoruz. Kara Ölüm adı verilen salgın hastalıklar silsilesinin patlak verdiği 1300-1450 tarihleri arasında dünya nüfusunun ortalama 500 milyonu geçmediğini de hesaba katttığımız zaman felaketin dimağa durgunluk verecek büyüklüğünü vurgulamış oluyoruz.

Yazının devamında detaylandıracağım, tüm dünyada ortalama 150 yıl süren Kara Ölüm; Yersinia pestis adı verilen bakterinin yol açtığı salgın hastalıkların dünya nüfusunun üçte birini ortadan kaldırması olayıdır. Çoğunlukla Batı Avrupa’da yaygın olan hastalık mikrobu, fareler ve pireler aracılığıyla yayılmıştı. Kurbanlarını feci şekilde ortadan kaldıran hastalıkları tedavi etmek dönemin tibbi imkanlarıyla mümkün olmayınca insanlar farklı çözümler aramışlardı: Taşıyıcı olduğu sanılan insanlar yakılıyor, Almanların hastalıkların sorumlusu olarak gördükleri Yahudiler katlediliyordu. Hastalık ortadan tamamen kalktığında hayatta kalabilenlere geniş araziler kalmıştı. Avrupa’da, ekonomik, sanatsal, kültürel anlamda büyük bir karamsarlık ve çöküntü başgöstermişti.

devamını oku »

bu yazı Gunesin Tam icinde tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Optik İllüzyonlar - I

Gunesin Tam icinde — Thu, 03 Jul 2008 07:26:00 GMT

optik illüzyonlar genelde görsel algılamamızın aldatılmasıyla oluşturulur. Bu sitede en ünlü örnekleri bulunmaktadır. Yazının devamında türkçe açıklamaları bulabilirsiniz.

Blivet

Blivet çözülememiş bir çizim ve gerçekte varolması imkansız bir cisimdir. 3 adet silindirik uç gibi görünen çıkıntılar ortak noktada dikdörtgensel bir hal almaktadır.

Bezold Efekt

Alman bir meteorolog olan Wilhelm von Bezold tarafından adlandırılan bu efekt, renklerin ortam rengine göre farklı görünmesi temeline dayanıyor. Beyaz arkaplandaki kırmızı renk daha açık, siyah arkplandaki kırmızı renk ise daha koyu görünüyor.

Cafe duvarı illüzyonu

Dr.Richard Gregory'nin ilk olarak farkettiği bu illüzyon siyah beyaz briketlerin dizili olduğu bir düzende, yatay ve birbirine paralel çizgilerin eik gibi görünmesine dayanıyor. İllüzyonu yaratmak için 2 püf nokta var. Birincisi; briketlerin etrafı "mortar" denilen gri çizgiyle çevrili olmalı çünkü bu siyah ve beyaz arasındaki geçiş rengi. İkincisi; aynı renkteki briketler aynı sütunda sağlı sollu kaydırılarak belli bir düzene göre yerleştirilmeli.

devamını oku »

bu yazı Gunesin Tam icinde tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

BAL ARISI

Gunesin Tam icinde — Sat, 21 Jun 2008 14:00:00 GMT

bu sabah durakta fotoğrafını çektiğim çiçek

Bu sabah durakta beklerden bu fotoğrafı çektim. Arıcığı çiçekten çiçeğe uçarken bir yerde yakalamak ve tırsmadan bu fotoğrafı yakın plan çekmek zor oldu ama başardım. Sonra da bu harika ve mucizevi yaratıklarla ilgili bir yazı neden yazmıyorum diye düşünüp kolları sıvadım.

Arılar da bizler gibi sosyal yaratıklar. Bir topluluk halinde işbirliği içinde olmadıkları sürece yaşama şansları yok. Çalışkanlığın ve disiplinin simgesi olan bu hayvanlar her hangi bir yerde -ağaç kovuğu, kovan vb..-kurdukları bir kraliçe, 100-500 erkek, 10-80 bin işçi arıdan oluşan, her bireyin üstüne düşen vazifeyi eksiksiz yerine getirdiği bir düzen içinde yaşarlar.

kraliçe

Her kovanda bir adet bulunan kraliçe arı aslında 17.yy başlarına kadar bey arı olarak biliniyordu. 1609 yılında İngiliz Charles Butter koloninin kalbi olan bu arının dişi olduğunu bulmuş bu tarihten sonra da kendisine kraliçe ya da ana arı denmiştir.Her kovanda yalnız bir tane olur. İki kraliçeye yer yoktur. Eskaza bir kovanda iki kraliçe bir araya geldiğinde aralarında ya birinin ölümüyle sonlanan ölümcül bir kavga başlar ya da yaşlı olan ana arı bir grup işçi arı ile birlikte kovanı terk eder. Başka bir yerde yeni bir koloni kurar. Buna oğul çıkarma denir.

devamını oku »

bu yazı Gunesin Tam icinde tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Dünyalaştırma (Terraforming)

Gunesin Tam icinde — Sat, 03 May 2008 13:29:00 GMT

Bilim ve Teknik dergisi 485. sayıda (Nisan 2008) Uzayda yaşam isimli, Gökhan Tok'un hazırladığı geniş bir makale bulunuyor. Makalenin benim en dikkatimi çeken kısmı "Dünyalaştırma" denilen olgu. Terraforming'in anlamı yer şekillendirme. Ve bu kavram da, bilim yardımıyla dünya dışı bir yeri dünyaya benzetme olarak açıklanabilir kısaca. Astrobiyoloji, dünyalaştırma sürecine yardımcı olmak üzere yabancı gezegenlerdeki yaşamın nasıl olabileceği yönünde araştırmalar yapan bir disiplin. Günümüzde astrobiyolojik alanda yapılan çalışmalar ve makalede sözü edilen gelişmelerden bahsedelim. Astrobiyolojiye göre zor koşullar altında yaşayan hatta çevresini etkileyebilen canlılar dünya üzerinde incelenerek, uzaydaki yaşamın nasıl olabileceği üzerine tahminler hatta müdahaleler yapılabilir. Kutuplarda, kutup denizlerinin diplerinde, çöllerde ve benzeri pek çok yaşanması güç koşulda rahatlıkla yaşayabilen canlılar var. Bu da bize gelecekte ne tür canlıların uzayda yaşayabileceğini anlamamıza yardımcı oluyor. Öncelikle dünyalaştırmanın amacı elbette diğer gezegenlere sadece turistik gezi yapmak yerine oraların yerleşim ve yaşama uygun hale getirilmesidir. Öyle görünüyor ki insan başka bir gezegene yerleşirse biyolojik anlamda bazı sorunları çözmek zorunda kalacak. Jüpiter büyüklüğünde bir gezegende yaşamakla, Ay büyüklüğünde bir gezegende yaşamak birbirinden farklı şüphesiz. Dünya dışı yaşam düşüncesinin o kadar başındayız ki, şu anda ortaya sürülen bütün çözümler bilimkurgu gibi geliyor.

devamını oku »

bu yazı Gunesin Tam icinde tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

İlk robotlar, sibernetik, su saatleri ve bir dahi: El-Cezeri

Gunesin Tam icinde — Thu, 13 Mar 2008 09:54:00 GMT

el-cezeri

Dünyanın ilk programlanabilen insansı robotunun iddia edildiği şekilde Leonardo da Vinci ’ye değil Cizreli El-Cezeri’ye ait olduğunu öğrendikten sonra El-Cezeri hakkında daha fazla şey öğrenmek istedim. Cezeri’nin asıl adı, Ebü’l-İzz bin İsmâil bin Rezzaz’dır. Fakat Dicle ile Fırat arasındaki Cezire (Cizre) bölgesinde hayata merhaba dediği için dünya onu El-Cezeri olarak tanımıştır. Kesin olarak bilinmemekle beraber 1136–1206 yılları arasında yaşayan Cezeri, pek çok buluşa imza atan büyük bir dahidir. Cezeri, Artuklu Türkler’in hükümdarı Mahmud bin Mehmed’e bir robot sunmuş. Hükümdar bu robotu görünce hayretler içinde kalmış ve şöyle demiş: “Benzeri görülmemiş araçlar vücuda getirmişsin. Seni yoran ve kusursuz bir şekilde yapılan bu eserler yok olmasın. Bin bir zahmetle ortaya çıkardığın bu araçlar kaybolup gitmesin. Benim için, bu araçları toparlayan ve resimlerini ihtiva eden bir kitap yazmanı istiyorum.” Ve o kitap yazılmış: Kitâb-ül-Câmi Beyn-el-İlmi vel-Amel-in-Nâfî fî Sınâat-il-Hiyel (Makine Yapımında Yararlı Bilgiler ve Uygulamalar) Boğaziçi Üniversitesi Kütüphanesinde yer alan kitabın bir nüshası tıpkıbasım şeklinde flash formatında sanal ortama aktarılmış. Orijinal Kitab-ül Hiyel’in tüm içeriğini buradan inceleyebilirsiniz.

Kitab-ül Hiyel'den...

Bu değerli yapıt, 1974 yılında Donald R. Hill tarafından Al-Jazari’s Book of Knowledge of Ingenious Mechanical Devices adıyla İngilizceye çevrilirken, maalesef ancak 2002 yılında Türk Tarih Kurumu Yayınları tarafından Türkçemize kazandırılmıştır. 6 bölümden oluşan Kitab-ül Hiyel, otomatik kuşlar, otomatik yüzen kayık, birbirine şerbet ikram eden iki adam, iki bölümlü testi (bugünkü termos), su çarkı kepçe mekanizması, motor-kompresör mekanizması ile ilgili pek çok şekil barındırıyor. Kitabın içeriğindeki tüm şekilleri Cezeri bizzat çizmiş ve renklendirmiş. Kitapta yer alan ve otomatik olarak çalışan 300 araçtan bazı örnekler vereyim. Filli Su Saati:

fil su saati

Karmaşık bir işleyişi olsa da basite indirgeyerek şöyle anlatayım; ilk yarım saatte sağdaki şahin ağzındaki topu sağdaki yılana bırakır. Daha sonra yılan topu vazoya koyar. Fil sürücüsü balta ile filin başına vurur. Top filin göğsünden çıkıp, karnında asılı duran çana düşünce ses çıkar ve yarım saat geçtiği anlaşılır. Kalan yarım saatte ise aynı olaylar düzeneğin sol tarafında cereyan eder ve bir saat geçmiş olur. Cezeri’nin eserlerini mühendislikte bir devrim olarak niteleyen aşağıdaki videoda, filli saatin ayrıntılı işleyişini izleyebilirsiniz: http://www.youtube.com/watch?v=S-lUDEOjqdY İki Şamandıralı Fıskiye:

iki şamandıralı fıskiye

İçi su ile dolu bir depodan gelen su havuza yerleştirilmiş fıskiye yardımıyla farklı şekillerde fışkırtılır. Suyu Yukarı Çıkaran Araçlar:

suyu yukarı çıkaran araç

Hayvan dönerek çarkları hareket ettirir ve kaşık bir miktar suyu yukarıya çıkarır. Diğer araç örnekleri. Ortaya koyduğu otomatlar göz önüne alındığında Cezeri’nin sibernetiğin temellerini atan bilim insanlarının içinde yer aldığı görülür. Ayrıca Cezeri, su mühendisliğine çok önemli katkılarda bulunmuştur. Ve Beykent Üniversitesindeki Cezeri Sergisi: http://www.youtube.com/watch?v=NG0FpRN_mDs

devamını oku »

ilgili yazılar

GTA IV Geliyor (1)
Rio (22)
HAYATTAN ÖĞRENEBİLECEĞİNZİ EN ÖNEMLİ DERSLER (0)
Kötü adam.. (32)

bu yazı Gunesin Tam icinde tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

etiketler: mim, anında görüngü, pardon, husserl, görüntü, okudum, yoruldum, büyümek, kötülük, iyilik, adam, oyun, huizinga, şerefli yenilgiler tarihi, men dakka dukka

HEIDI

Gunesin Tam icinde — Sat, 22 Mar 2008 08:30:00 GMT

bildiğin heidi

büyülü, perili, kırmalı, dökmeli, kovalamalı, yakalamalı, birbirinden tuhaf ucube yaratıklarıyla günümüz çizgi filmleri ne kadar da uzak bizim çocukluğumuza. oysa ki önceden böyle miydi? insan masallar aleminde dolaşırdı bizim zamanımızdaki çizgi filmlerde. işte onlardan biri de hiç kuşkusuz al yanakları, siyah kısa saçları, neşe saçan gözleri, mutluluk kaynağı gülümsemesiyle heidi'dir. şimdi ayrıntılı olarak heidi'yi inceleyelim. heidi isviçreli yazar Johanna Spyri'nin yazdığı en ünlü çocuk kitabıdır. çocuk kitabı olarak yazıldığına bakmayın, kendisini günümüzde bile büyükler tarafından sevilerek okunmakta. heidi'nin hayat hikayesine kısaca bakmak gerekirse; kendisi küçük yaşta annesi ve babasını yitirmiş minik bir kızdır. önceleri sorumluluğunu üstlenen teyzesi, frankfurt'ta iş bulunda heidi'yi alpler'in eteklerindeki dedesine bırakır. dedesi tam anlamıyla huysuz ihtiyarın tekidir ama heidi'nin alp dede'yi tam anlamıyla pamuk dedeye dönüştürmesi uzun sürmez. heidi dedesi, keçileri ve pek tabii ki çoban peter ile bir süre masallar aleminde yaşar. sonra heidi teyzesinin zoru ile frankfurt'a gider ve orada bir ailenin yanında yaşamaya başlar. ailenin klara isimli yürüme engelli kızına arkadaşlık etmek üzere buraya getirilmiştir. evin kahyası sinirli bayan rotenmayer, heidi'ye asıl adı adelaide olarak seslenmektedir. klara ise çok sevdiği küçük kızın kendisine heidi denmesini sevdiğini bilir. bir süre sonra dede ve memleket hasretine daha fazla dayanamaz heidi. yanında kaldığı ailenin büyükannesinin yardımıyla evine geri döner. klara ve büyükanne de onunla gelir. peter ve dedesi ile el ele veren heidi klara'yı yürütmeyi başarır. kitabı çok tutan heidi'nin 1937 yılında filmi çekilir. başrol oyuncusu heidi'ye hiç benzemeyen sarı lüle saçlı, tombul yanaklı shirley temple'dir.

sarışın heidi

baktılar ki insanlar bayıldı bu heidi'ye, çizgi filmini çekmekten alıkoyamadılar kendilerini yapımcılar. hemen hemen her çizgi film şu şarkı ile başlar. işte sözleri. televizyonlarda pek seyredilmeyen kanallarda halen gösterilen heidi'nin büyüdüğünde nasıl biri olduğu defalarca geyik konusu oldu. işte iki örnek:

heidi pc başında

heidi doğal afet

devamını oku »

bu yazı Gunesin Tam icinde tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

TipiTip

Gunesin Tam icinde — Thu, 20 Mar 2008 10:38:00 GMT

Çocukluğumun şekerli anılarından biridir TipiTip. O zamanlar içinden araba resimleri ya da “artiz” resimleri çıkan sakızlar yanında çocuksu, şirin, sıcak bir seçenekti benim için. Sakızını şapırdata şapırtada çiğner, içindeki TipiTip karikatürlerini biriktirirdim. Ama bilmezdim TipiTip’in benden önce doğduğunu, hatta Şener Şen’in seslendirdiği bir çizgi filminin yayınlandığını.

TipiTip 1974

TipiTip 2008

devamını oku »

ilgili yazılar

bu yazı Gunesin Tam icinde tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

etiketler: görüntü, yurdum insanı, güldürmek, zeka, kamera, çekim, kayıt, cd, ağlayan, ağaç, çay bahçesi, dürbün, teleskop, kale, yunus, tavşan, martı, sıcak, soğuk, içecek, çekirdek, kabuk, atmak, çiçek, koparmak, çan, belediye, tuvalet, pantolon, fermuar, düğme, kapatmak, ev, garaj, kapı, bahçe, laf, pansiyon, cafe, bar, telefon, dış hat, iç hat, hizmet, wc, klima, oda, duş, tv, sıcak su, nihat bütün, bütünoğlu, karacabey, terzi, mağaza, park, gay, çöp, hayvan, insan, pazartesi, perşembe