hafif.org - dinemiz - beğendikleri

geçen yüzyılın kanlı canlı pikselleri

dinemiz — Wed, 07 Nov 2007 19:09:00 GMT

bilgisayarla birlikte dilimize dolanan piksel kelimesi bir süre sonra bunlarla yapılan illustrasyonlarla oldukça popüler de olmuştu. yeni gözüyle baktığımız piksel art'ın temelleri ise oldukça eskiye gidiyor. 1970'lerde chuck close'un parmak izi vb. dokularla yarattığı hiper realistik portreler bu tarzın ilk örnekleri olarak bilinse de çok daha önce birinin bu tarzı fotoğraflarında kullanmış olduğunu görmek insanı gerçekten şaşırtıyor. 1910'lu yıllarda reklam fotoğrafçılığı yapan arthur mole birinci dünya savaşı öncesinde vatani duyguları körüklemek amacıyla binlerce insan kullanarak portreler, amblemler, semboller oluşturuyor, sonra da bunları 11x14 inçlik fotoğraf makinesiyle kuş bakışı fotoğraflıyor.

bu yazı dinemiz tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

KAFAM İYİ AĞABEY!

dinemiz — Wed, 15 Aug 2007 13:08:00 GMT

Chinese Opium Smokers

Sümerlerin "zevk", "tazelenme" anlamına gelen"HUL" kelimesiyle ifade ettikleri ideogramları, ilk defa afyonun kullanımından bahsetiğinde M.Ö 5000 yılı imiş. Bundan 1500 yıl sonra bir mısır papirüsü, alkolün icat edildiğini yazmış. Tahmin ediliyor ki, alkolden 500 yıl sonra çinliler çay içmeye başlamış. M.Ö. 2500 yılında Dwellers Gölü etrafında yaşayan İsviçreliler haşhaş çiçeği çiğnemeye başlamışlar. En eski mısır yasaklarından biri olarak kabul edilir; bir rahip öğrencisine "Ben, senin efendin, sana tavernalara gitmeyi yasaklıyorum. İblisler kadar aşağılık olmaya başladın!" diye yazdığında, tarih M.Ö 2000 imiş. M.Ö. 350 yılından kalma bir özdeyiş, "Ölmek üzere olanlara güçlü bir içki verin, Huzursuz olanlara da şarap; bırakın içip hallerini unutsunlar, ve acılarını bir daha asla hatırlamasınlar" diye öğütlemiş. Theophrastus, haşhaş suyu hakkında tartışmasız ilk referans olarak kabul edilen kayıtları M.Ö 300 yılında tutmuş. "Sürüler için çimenleri, ve insanlar yetiştirsinler diye bitkileri getirdin ki topraktan yiyecek sağlayabilsinler, ve kalplerini rahatlatmak için şarap yapabilsinler" diye yazmılmış Zeburda, M.Ö 250 yılında. Bu sıralarda Konstantinapol Piskoposu Aziz John Chrysostom (M.Ö. 345-407) şöyle serzeniyormuş halkına: "Ağlayanları duyuyorum; ' Artık şarap yok mu?! Ahmaklık bu! Delilik! Bu istismara yol açan şarap mı ki?! Sorarsanız 'hayır' derim. 'Jurnalciler var diye ışık yakmayacak mıyız, ya da zina var diye kadınlar olmasın mı?!" Gene M.Ö 450 yılında, Babil Kutsal Kitabında "Şarap tüm ilaçların başındadır. Şarap olmazsa başka uyuşturuculara gerek duyulur" yazmış. 1. yy ın başında Çin ve Uzak Doğunun birçok yerinde afyonun kullanıldığı biliniyormuş. İstanbul'un fethinden 40 yıl sonra Amerika Kıtası'nı keşiften dönen Christof Kolomb, tütünü Avrupaya tanıtmış. "Bir parça domuz eti alın, bir yahudinin yatağında 9 gün bekletin. Sonra toz haline getirip bunu sarhoşa içkisiyle karıştırıp içirin. Bir yahudinin domuzdan köşe bucak kaçtığı gibi alkolden kaçacaktır."1500 yılında bir ingiliz tıp tarihçisi olan J. D. Rolleston sarhoşluğa karşı bu tedaviyi önermiş. 1525 de Paracelsus, afyon ruhunu farmakoloji literatürüne kazandırmış, adına da Laudanum demiş. Zaten bundan sonra işin iyice boku çıkmış. 17. yy da Waldeck Prensi, bir kahve tiryakisini ihbar eden herkese 10 Tolar (thaler) ödeyeceğini vaadetmiş. Czar Michael Federovitch, Rusyada üzerinde tütünle yakalanan herkesi idam ettiriyormuş. 1650 de Bavyera, Saxonya da tütün yasaklanmış ama pek kar etmemiş. IV. Murad hakkında Edward M. Brecher şöyle yazıyor: "Sultan Murad'ın seyahatlerinde ya da teftişlerinde gittiği her beylik, artan feci idamlarla bariz şekilde göze çarpıyordu. Cephede bile sigara içen askerlerini kafalarını uçurarak, asarak, çarmıha gererek ya da el-ayaklarını kırarak cezalandırması şaşırtırtmayı severdi. Mamafih, tüm bu zulüm ev korkuya rağmen tütüne karşı olan arzu dinmedi." Kaynaklar: * Alfred R. Lindesmith, "Addiction and Opiates" * Ashley Montagu, "Refelections" * Burton Stevenson, "The Macmillan Book of Proverbs" * Edward M. Brecher "Licit and Illicit Drugs" İşte tarihte böyle yazıyor uyuşturucu kullanımının başlangıcı. Yüzyıllardır insanlar bir sebepten ötürü kafalarını iyi etmeye uğraşmışlar. Bunun için denedikleri yolların haddi, hesabı yok. Peki biliyor muyuz kafamız nasıl iyi olur? Çoğumu insanın etkilerini bilmeden kullandığı çeşitli "kafa iyi edici"ler, aslında sandılanın aksine, çoğu zaman telafisi mümkün olmayan arazlar doğuruyor. Kafamızı iyi ederken neremizle nasıl oynuyorlar tahmin bile edemezsiniz. Bu yazı bunun hakkındadır.

elektron mikroskobunda bir nöronun görünüşü

Başlamadan önce, yazıyı okurken karşınıza çıkacak bir takım terimleri basitçe anlatmaya çalışayım. Uyuşturucu etkilerken, elinize iğne batırdığınızda olandan farklı bir yol izlemez. Baş kahramanlarımız nöronlar. Nöronlar, beyninizi isteklerini size, ya da sizin isteklerinizi beyninize ileten kablolardır. Bunu yanı-sıra, herhangi bir hissi, duyguyu da iletirler. Tıpkı uzatma kabloları gibi Birbirlerine bağlanarak vücudun her yerine dağılırlar. Elinize iğne batırdığınız zaman "tez bunu canı acıtıla" mesajını ileten nöronlardır. Bir tiryaki mola yerinde sigarasını yaktığında "tamam, nikotin seviyesini normale çekin" mesajını gene nöronlar iletir. Tabii ki bu iletiler elektrik akımı şeklinde tezahür eder. Sol avucunuzu açın, sağ elinizi de yumruk yapıp sol elinizle kavrayın, ama avucunuz yumruğunuza değmesin. Sol dirseğiniz yerinde bir yumruk daha, sağ dirseğiniz yerinde de açılmış, başka bir yumruğu kavramaya hazır bir avuç daha olduğunu, ve bu şeklin devam ettiğini hayal edin. İşte nöronlar bu şekilde birbirlerine bağlanır. Bir tarafını yumruk, bir tarafını da el olarak hayal ettiğiniz önkolunuz tipik bir akzon modelidir. Yumruk olan taraf sinir hücresinin gövdesidir. Kolunuz "akzon" yerine geçer. Yumruk olan taraftaki muştaya "dentrit" denir. Hani daha önce "avucunuz yumruğunuza değmesin" demiştim ya; o yumruğu kavrarken her muşta başına bir parmağınızın dokunduğunu düşünün, o parmaklarınız da sinapslar dır. Şimdi yumruğunuzu tamamen (avucunuzu değdirerek) kavrayın ve sağ kolunuzu çevirmeye çalışın bakalım. Olmuyor muhtemelen, çünkü tutuyorsunuz. Aynı şeyi ellerinizi ıslatarak deneyin. "Vıck, vock" sesleriyle ıslak avucunuzun içinde yumruğunuzun kolayca çevrildiğini göreceksiniz. İşte o ıslaklık "nörotransmiter sıvı" dır. Sıvı, elektrik akımını daha net ve güçlü iletmeye yarar. Aslında bu anlattığım, tam olarak şöyle bir şey:

"Sinaps yarığı" diye bir şeyden söz edeceğiz. Hani yumruğunuzu kavrarken avucunuzu değdirmiyordunuz ya, işte sonradan içine su, yani nörotransmitter sıvı doldurduğumuz boşluk da ona tekabül ediyor. Aslında tabii ben çok basit anlatmaya çalıştım. Normalde sinaps yarıkları parmaklarınızın muşta başlarına değdiği yerlerdedir, ama model olarak avucunuz gibi düşünmenizde mahzur yok. Bir de "reseptör"ler var. Reseptör, kelime anlamı olarak "algılayıcı" demek. Avucunuzun ve yumruğunuzun ıslak olduğunu size anlatan şey reseptörler mesela. Derinizdeki algı reseptörleri, nöronlara "hmmm ıslak lan bu!" diyor, nöronlar da kulaktan kulağa oynar gibi "avuç ıslakmış", "avuç ıslakmış" diye mesajı beyne kadar taşıyor. Elinizin pis olduğunu varsayın, aradaki ufacık bir kum tanesini aynı reseptörler fark edip "burada bir şey var" diye de ileteceklerdir. Yazıda, beyine etki eden maddeler, bu kum tanelerinin yerine geçecekler. Meraklısı için bu kısım da şöyle bir şey.

Synaptic cleft: sinaps yarığı, dentride: dentrit, protain receptor: reseptör (verdiğim örnekteki kum tanesi de herhangi bir protein olabilir) Tüm bu şema, parmaklarınızın muşta başlarına dokunduğu yerin büyütülmüşü (ya da, daha basit olarak yumruğunuzu kavrayan avucunuz) olarak düşünebilirsiniz. Gelelim 'kafamız nasıl iyi oluyor' konusuna: METAMFETAMİN Dopamin nakliyecileri (reseptörleri), dopamini uyarı çatlağına (sinaps yarığı) taşımakla görevlidir. Meth, dopamin taklidi yaptığı için nakliyeciler onu dopamin sanıp hücrelere taşırlar. Meth içeri girdiğinde dopamin keseciklerinden dopamini dışarı atar. Fazla gelen dopamin, nakliyecileri tersine çalıştırır. Nakliyeciler dopamini içeri alacaklarına uyarı yarığına boşaltırlar. Dopamin yarıkta mahzur kalınca, tekrar takrar reseptörlere yapışır, böylece hücre aşırı uyarılır. Müptela, kendini çok mutlu ve coşkulu hisseder, çünkü meth direk olarak beynin ödüllendirme sisteminde çalışır. Bu yüzden yüksek derecede bağımlılık yapacıdır. EROİN (imali konusunda bilgi içereceği için link vermiyorum) Normalde bastırıcı reseptörler dopamini bünyeye salmaz, tutarlar: Böylece her daim Polyanna gibi dolaşmayız. Vücudumuz, normal sebeplerle doğal afyonlar salgıladığı zaman bu reseptörler devre dışı kalır. Tabii o zaman da dopamin dışarıya salınır. Eroin bu doğal afyonları taklit eder, gider afyon reseptörlerine yapışır. Bünye de dopamini yarığa salıverir. "Amman ne kadar iyiyim, her şey yolunda" moduna gireriz. Ancak hal tam olarak böyle değildir. Doğal afyonlar, aslında acı sinyallerini, strese tepkiyi ve duygusal iniş-çıkışlarımızda devreye girerler. Dolayısıyla, doğal ağrı gidericilerdir. Vücutta ağır bir yaralanma ya da benzer bir şey olduğunda devrye girip "yandım anammm" diye bağırmadan mantıklı davranmamızı sağlarlar. Bu tip dertli hastalara bu yüzden morfin verilir. EXTACY Extacy, seratonini taklit eder. Seratonin reseptörleri tarafından algılanır. Aslında bünye için seratoninin kendisinden daha caziptir, cünkü emilimi daha kolaydır. Nakliyecilerin kafasını karıştırır. "Bu ne lan?! mutlu muyum değil miyim anlamadım" derken seratonin nakliyecileri (methamfetaminde olduğu gibi) görevlerini tersine yapmaya başlar. Aslında bünye, savunma mekanizmasının marifeti olarak her şeyin her zaman yolunda gitmesine uğraşır. Dolayısıyla; "her şey yolunda mı lan acaba?" diye şüpheyle sorduğunda da "neme lazım; değildir meğildir, ben en iyisi tedbirimi alayım" der ve verir seratonini, verir seratonini. fazla miktarda seratonin yarığa dökülür ve hücreyi aşırı uyarır. Seratonin, normalde zamanı geldiğinde sizi uyutur, zamanı geldiğinde iştahınızı açar, zamanı geldiğinde algılarınızı güçlendirir. Ayrıca bünyenin kendini ödüllendirem mekanizmasıyla dolaylı olarak bağlantılıdır. Yani mesela sevgiliniz sizi terk etmiş, basarsınız seratonini; karnınız açmış gibi gelir. Yersiniz çukulataları karnınızı doyurmayacağı halde, kendi ödülünüzü veriverirsiniz. Her şey kısmen yoluna girmiştir. Fazla geldiği zaman "ulan canım nasıl çilekli dondurma istedi yaa! uykum da var ama yemezsem ölücem. en iyisi kendimi ödüllendiriyim. Aaaaa şu herife bak nası da sevimli, tıpkı çilekli dondurma gibi. ben en iyisi onu yalayıp sonra kucağında kıvrılıvereyim" moduna girmeniz işten değildir. MARIHUANA (Cannabis) Vücudumuz, normal sebeplerle doğal afyonlar salgıladığı zaman dopamin reseptörleri devre dışı kalır. Tabii o zaman da dopamin dışarıya salınır. Bünyeye girende, mahallenin yerli cannabionidleri (anandamide) devreye girer, baskılayıcı reseptorlara giden nörotransmitterleri kurutur. böylece dopamin salınır. THC bu yerlileri taklit eder. Normalde anandamide vücutta çok cabuk çözünür, ama bu sahtekar ya, biraz daha fazla kalır. Anandamide gibi doğal afyonların gereksiz kısa süreli hafıza bilgilerini silmek, kendini relax ve ferah hissetmek, hareketlerin yavaşlamasını sağlamak gibi etkileri vardır. THC bu de aynı etkileri yapar, ama bünyede daha uzun süre kalır. Lakin bünye THC ye bağışıklılık sağlar, bu yüzden kişi otun dozunu her daim arttırır. Psikolojik bağımlılık sözkonusudur. Çoğunlukla fiziksel bağımlılık olmadan ruh hali düzeldiğinde normal yaşama devam edilebilnir. ALKOL Bünyede bir takım "BABA" lar vardır. Bunlar baskıcı reseptörlere veri akışı sağlarlar. Bu GABA lar beyindeki bir çok alanda kontrolü sağlar. Mesela bünyeyi koltuğa oturtacakken "Hop! az sağ yap koç! Lan dur orası değil! şimdi kolu g*tüne girecek, azıcık sol yap! Hah! şimdi salıver düşsün" gibi komutlar vererek kafanızı-gözünüzü yarmanızı, ya da sıcaktan çok bunalmışken buz gibi bir gazoz içtiğinizde kontrolsüzce "BRRRRRRR" yapıp karizmayı çizdirmenizi engellerler. Pardon GABA mı dedim???; neyse. Bu GABA lar eski kulağıkesiklerdendir, ağır abilerdir. Oturmasını, kalkmasını bilirler. Bünyenin cello delikanlıları GLUTAMATlar (glutamate) gibi değillerdir(harekete geçirici nörotransmiter). Gluatmatlar, ufacık bir gürültü olsa "Lan koşun aşşaa mahallede olay var" diye birbirlerini fiştekleyip duruma göre dopamin, saratonin, adrenalin; artık Allah ne verdiyse girerler. Tabii, BABAlardan korktukları için çok abartamazlar. Abartırlarsa BABAlar gelip üst araması yapar, ne bulurlarsa hacılarlar. Vesselam, böylece asayiş genelde berkemal kalır. Ama bu alkol var ya bu alkol! Bu böyle puşt gibi, ipne gib bişidir. Fitnecidir resmen yahu! İkili oynar. İlk önce BABAlara gider; "Abi, bakın bünye tehlikede, ağırlığınızı iyi koyun. Şimdi gençler olaya girerse tutamayız, siz baştan gidip bunların emanetleri toplayın, bi bela çıkmasın" diyerek bunları doldurur, sonra GLUTOMAT lara gider, "Abilerim benim beaaaa! Hadi gelin okeye, 75 den düşecez, tabelacı benim" diye bunları meşgul eder. Halbuki ortada bi bok yoktur, ama ola ki alkol bünyedeyken "lan gidelim Kazaskere de bi kokoreç yiyelim" moduna girdiniz, Sizi yerinizden kaldıracak dopamini bulamazsınız (BABAlar kesmiştir), hadi ola ki bir gayret kalktınız, oraya gidene kadar ayık kalmanızı sağlayacak adrenalin yoktur (haa ama yemek yemek yerine alkol alalım derseniz, o zaman başka. Tabelacı hemen olayı organize ediverir). Bir de arabayla gitmeye kalkarsanız! offff! sakın ha!. - Olum bastırsana lan şunu frene! - Lan bi dur skicem şimdi ha! çifte dönüyorum! gibi bir muhabbet olur, bu da o frene basmanızı en az 0,4 saniye kadar geciktirir. "Yemişim 0.4 saniyeyi! o kadarla mı adam olacam be!" diyebilirsiniz tabii. Dalgıçlarda bir laf vardır. Derler ki; "bıçak sana pek lazım olmaz, ama bıçaksız sakın dalmayın. Lazım olduğı zaman yanınızda olmazsa, bir daha hiç lazım olmaz". Artık siz bilirsiniz; yerse. KOKAİN Hani şu dopamin nakliyecileri vardı ya; onlar gerektiği zaman dopamini yarığa boşalttıkları gibi, iş bitince de geri toplarlar. Kokain pusuya yatar, dopaminler yarıya dökülünce, gider nakliyecileri tıkar. Böylece dopamin hep uyarı yarığında kalır tekrar tekrar hücreye hücum eder. Diğer bir çok uyuşturucu gibi kokain de ödül patikasında çalışır. Ama müdahale ettiği bir bölüm daha vardır; beynin istemli hareketlerimizi kontrol eden kısmı, yani motor sistem (motor iletişim, motor association). Müptela devamlı bir şeyler yapmak ister ve asla tatmin olmaz. Kıçlarında kurt varmış gibi zıplayışları bu yüzdendir. LSD Lucy in the Sky Wİth Diamonds (Lucy, elmaslarla göklerde). Hakikaten bu kadar yalancı bir maddedir. Seratonini taklit eder. Aslında yaptığına pek 'taklit etmek' denemez, çünkü allah için işini o kadar iyi yapar ki, seratonini aratmaz. Seratoninin sağladığı her şeyi vücuda temin eder. Tabii bunu seratonin reseptörlerine yapışarak yapar. Bünyede bir çok seratonin reseptörü vardır ve hepsi farklı bir işten sorumludur. LSD bunlardan bazılarına yapışır, ama her zaman aynı şekilde değil. Bazen bastırıcı, bazen de kışkırtıcı etki yapar. Çok komplike algısal etkileri vardır. Kolunuzu kaşırken vaşak seviyor gibi hissedebilir, ya da annenizi görünce çaydanlık sanabilirsiniz. LSD ve diğer halosünojenler beynin 'locus coeruleus' (LC) denilen yerini uyarırlar. locus coeruleus ('locus ceruleus' diye de geçer), latince 'mavi nokta', 'mavi yer' (the blue location) demektir. Beynin henüz tam olarak tanımlanamayan %60 lık kısmından biridir. Sadece ayık kalma, bir işe başlamaya karar verme, istemsiz hareketler (tikler) gibi bir takım fonksiyonları olduğu biliniyor. LC den bir nöron, beynin her biri değişik onlarca noktasına bağlı olabilir. Karşı apartmanda konuşanları duyduğunuzu sanabilir, hatta duyabilirsiniz. Birisi isminizle size seslenirse armut tadı alabilirsiniz, vs. LCnin Postsynaptic responsiveness, yani uyarı sonrası tepki vermede etkili olduğu ölçümlenenler arasında. Yani, tüm bunlardan daha da kötüsü, bu tip asit türevleri vücuttan atılsalar bile, LC de yarattıkları kargaşa kalıcıdır. Sadece bir kere kullansanız bile 3 sene sonra kafanız aynı şekilde ve aniden iyi olabilir. Bu otobüste olursa en fazla sizi dışarı atarlar, ama kız istemeye gittiğinizde falan olursa kanınız akabilir. KODAİN Papaverin, dionin, morfini noskatin vs. gibi bir afyon alkoloididir. Sentezlenip belli kimyasallarla karıştırıldığında uyarıcı ve uyuşturucu etkisi vardır. Yani (dozuna ve sentezleniş şekline göre) hem nörotransmitterleri hem de nöroinhibitörleri (baskıcı nöronlar) uyarabilir. Üniversite yıllarında geç saatlere kadar ders çalışabilmek için öksürük şurubu içerdik. dexan,tussidfed kodain içerdiği için yasaklanan öksürük şurupları arasında. Belli bir dozdan sonra cin gibi gözleriniz pörtler. Hatta tylolhot gibi bir parasetamol içeriğiyle birlikte hafif uyku verir. Maaz-ı allah adamı mal gibi eder. Çok kaşındığı için (kodainin en sık görülen yan-etkilerinden biridir) alüminyum bulaşık teli kullanarak elinin ulaşabildiği her yeri cılk ete varana kadar 'kaşıyan' birine rastlamıştım. AFYON İki ana alkaloid içerir; Phenanthrenes (narkotik alana giren kısım bunları içeren versiyondur) ve Isoquinolines (bunların genel sinir sistemi üzerinde önemli etkileri bulunmaz). Hem deva, hem cefa verir. 2 gr afyondan 120 ila 250 miligram morfin elde edilebilir ki bu doz, insan için ölümcüldür. Dozu ayarlanarak kullanıldığında beyindeki acı merkezlerini uyarır ve acıyı bastırır. Değişik işlemlerden geçirilerek eroin elde edilir. TOKSİKLER (sınırlı, ama güzel bir kaynak) Anlatmaya bile elim varmıyor. Adı üzerinde 'zehirler'. Toksikomani, toksik madde bağımlılığıdır. Her toksik maddenin etkin maddesi ve vücutta müdahale ettiği kısım farklı ve birbirinden fecidir. Diğer uyuşturucularuın çoğunda olmadığı şekilde, toksikler ağırlıkla merkezi sinir sistemini etkiler. Etkileri kalıcıdır. çözücüler (solventler), yapıştırıcılar, uhular, aerosoller, propanlar, tiner ve benzin bu gruba dahildir. Hepsi yasal ve ucuz olduğundan temin etmesi kolaydır ki bu özellikleri bunları çok daha tehlikeli bir hale getirir. Çoğu toksik maddeye karşı vücutta tolerans gelişir, yani kullanıcı muntazaman doz arttırma gereği duyar. Her ne kadar sigara ayrı bir bağımlılık olarak değerlendirilse de, tütünden farklı olarak, sigara kağıdındaki selüloz yanarken çıkan gazlar toksiktir. Nikotin ile beraber, sigara da vücutta tolerans geliştirir ve doldurmak zorunda olduğunuz boşluk her seferinde büyür. Kavgacılık, aldırmazlık, yargılama bozukluğu, sersemlik, nistagmus (göz titremesi), geveleyerek konuşma, yürürken sendeleme, uykulu hal, tepki yavaşlaması, titremeler, kasların zayıflaması, görme bulanıklığı veya çift görme, aşırı neşe, komaya varabilecek bilinç kaybı. Uçuculara bağlı olarak deliryum, kalıcı bunama, psikotik bozukluk ve duygudurum veya bunaltı bozukluğu, başta uçucular olmak üzere toksiklerin etkiler arasındadır. Fensiklidin bağımlılıği gibi aşırı örnekleri vardır. Fensiklidin aslında veterinerlikte at sakinleştirici olarak kullanılan ağır bir maddedir. Ketamin de bunun gibidir. Argoda "Melek tozu", "kristal", "barış hapı", "süpergrass", "hap, roket yakıtı" gibi isimlerle anılsalar da, hipertansiyon ve kalp hızının artması, uyuşma, ağrı duyumunda azalma, sarsak hareketler, konuşma peltekleşmesi, kas katılığı, kasılma veya koma, ses duyumunda artış gibi ağır etkileri hiç olumlu değildir. Fensiklidin alımından sonra 1-2 günde psikoz benzeri tablodan çıkılır. Bağımlılığında düşünce bozukluğu, reflekslerin azalması, bellek kaybı, dürtü denetimi kaybı, uykululuk, çökkünlük, yoğunlaşma bozukluğu olur. Fensiklidine bağlı psikotik bozukluk, duygudurum bozukluğu, bunaltı bozukluğu gelişebilir. --- Geçenlerde biryerlerde fasıldayız, şarkılar söyleniyor, yan masadaki 20 lik ağır abilerle muhabbete entegre olduk. Bir tanesi vardı; sanırsınız Küba, Amsterdam arası mekik dokuyor. Nasıl bir derdi varsa abinin, kullanmadığı bok kalmamış, hemi de ballandıra ballandıra anlatıyor her birini. "Ars longa, vita brevis"dermiş eskiler. Aman derim gençler. Hayat kısa, sanat sonsuz, deneyim yanıltıcı (diye aşık memo da değinmiştir vakt-i zamanında)... Kanuni demiş ki; "Yeryüzünde muteber bir nesne yok devlet gibi, Olmaya devlet Cihanda bir nefes sihhat gibi" Barış da bunun üzerine şöyle yazmış: "usta terzi dar kumaştan bol gömlek diker doğru tartan esnaf rahat huzurlu gezer eğrinin ve doğrunun hesabı mahşerde dünyada biraz huzur herşeye bedel sağlığın nasıl gülüm sen ondan haber ver ilaç neye yarar vade gelmişse eğer halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi han senin hamam senin konaklar senin tarla senin çiftlik senin bağ bostan senin diyelim ki dünya malı tümünden senin ağız tadıyla yersen bir şeye benzer sağlığın nasıl gülüm sen ondan haber ver ilaç neye yarar vade gelmişse eğer barış der biraz tuzum ekmeğim olsa buz gibi pınar suyundan bir testim olsa bir de şöyle püfür püfür bir çınar gölgesi kaç kula nasip olur ki keyfin böylesi..." Bu da bu yazıya nokta olsun (anlamışsınızdır siz onu)...

devamını oku »

bu yazı dinemiz tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

İğne deliğinde sanat

dinemiz — Fri, 22 Jun 2007 14:01:00 GMT

Willard Wigan, 1957 doğumlu bu yakışıklı zenci, iğne deliğinde sanat icra ediyor. Kalem uçlarına, balık iğnelerine mikro heykeller yapıyor. Eserlerine buradan bir göz gezdirebilirsiniz. Sıradışı olmayı aklına koymuş ve başarmış bir sanatçı

Kalemin ucunda Titanik

bu yazı dinemiz tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Biyofili

dinemiz — Mon, 25 Jun 2007 06:25:00 GMT

green building in miami

"Koşar adım dünyanın yıkımına doğru giderken, biryerlerde bir hata yaptık, bu gidişe bir dur demek lazım, doğru, pozitif tanımlarla ve yaşam tarzıyla bunu değiştirmek gerekiyor" diyenlerdenseniz artık yaşamınızda biyofilinin anlamını aktif hale getirmeli, uygulamalı, bilmeyenlere de anlatmalı ve paylaşmalısınız. Biyofili şurada da tanımlandığı gibi yaşama ve yaşayan sistemlere duyulan sevgidir. İlk kez Erich Fromm tarafından kullanılmış olup, "canlı ve yaşamsal olan şeyler tarafından cezbedilme yolundaki psikolojik saplantı" olarak ele alınmış daha sonra da Harvard Üniversitesi'nden Edward Wilson tarafından "insan varoluşunun bilinçaltından hayatını devam ettirme ve yaşamsal bağlantılar kurma çabası" ile ilişkilendirilmiştir. Biyofili hipotezi sayesinde yaşayan bireyler olduğumuzu tekrar tekrar hissederiz ve bunun sonucu olarak yaşamsal süreçlere saygı ve sevgimiz artar. Nekrofilinin tam tersi olan bu hipotezin insanlığın nekrofobisi sonucu doğduğu da söylenir. bu bir pilli patisözüdür! Örneğin, dünyanın pek çok ileri yaşam tarzı süren şehirlerinden biri olan New York'ta artık yeşilci gökdelenlerin inşa edilmeye başlanması hep biyofili sonucudur. Giderek yaşadığı çevreye yığınlarca beton yaratan bu şehrin yöneticileri alarm veren problemin farkına varmışlardır ve kurdukları Yeşil Bina Konseyi'nin biyofili kuralları artık şehrin kimliğini değiştirmekte; yeni yapıların çevreye duyarlı olması yolunda emeği geçen herkesi de bu standartlara yöneltmektedir. Artık birçok firma, mesela burada örneği görüldüğü gibi, ürünlerinin tanıtımında doğanın yaşamımıza neler kattığını ve neden vazgeçemeyeceğimizi anlatan ve farkındalığımızı arttıran stratejiler gütmektedirler. Binalarda yeşilin sadece göz zevkimizi nasıl okşadığı değildir, tabii ki asıl konu... Mesela, yeşilci binaların yağmur sularını depolayan çatı sistemlerine sahip olması ve bu suyu çeşitli arıtma yöntemlerinden geçirdikten sonra binanın tuvalet ve ısıtma sisteminde kullanmasıdır, örneğin. Ya da işe gelen çalışanların otomobil kullanmak yerine bisiklet gibi araçlara özendirilmesidir: biyofilik yaklaşım. Doğal ışığın binalara daha fazla girişini sağlayacak yekpare cam sistemlerini özendirmektir ve duvarlar yerine camın kullanılmasıdır, mümkün olan yerlerde... Dolayısıyla aydınlatma giderlerinin de belli oranlarda azaltılmasıdır amaç, tabii ki! Aramızda mimar arkadaşların da olduğunu düşünerek, şurada teknik anlamda projesinden bahsedilen örnek bir yeşil binanın (Ballard Kütüphanesi, Seattle) finansmanından enerji ve materyal kullanımına, tüm proje safhalarını ekleyerek göstermek istiyorum. Ayrıca şurada ve şurada da yeşil binalar hakkında birkaç makale bulunmakta... Öte yandan dünyanın başka noktalarında insanların içindeki biyofiliyi tetiklemek adına bir grup insan, şu şekilde oluşumlar düzenlemekte ve gönüllüleri, bir nevi doğada varoluşun tadına ve farkına varmaları için, etkinlikleri sayesinde teşvik etmektedirler. Edward Wilson'un yayımlamış olduğu kitaplar bu konuda daha derin bilgileri de barındırmaktadır. Siz de içinizdeki biyofilinin sınırlarını nerelere taşıyabileceğinizi bir düşünün. Yeşilin iyileştirici gücüne kulak verin, doğanın uzattığı eli tutmaktan çekinmeyin. Kendi yaşam alanlarınızda yapabileceklerinizle başlayın. Sonra da komşunuzu özendirin ve uyarın. Doğa ile aramızda unutmaya yüz tuttuğumuz o senkronizasyonu yeniden canlandırın. Çünkü bu dünya bir tane! Bir başkasını ummayın!

devamını oku »

bu yazı dinemiz tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

etiketler: sosyal antropoloji, evcil hayvanlar, sevgi, yitirmek

Bir el atın da, dünyayı kurtaralım…

dinemiz — Thu, 05 Apr 2007 22:11:00 GMT

Sevgili küresi ısınanlar; Hafif'e yazdığım en zor yazıya hoşgeldiniz! Hafif açıldığı günden beri buralardayım. Buraya bir sürü yazı yazdım, çok sürü yazılarınıza yorum yaptım, bir kısmınızla kafa göz yardım, bir kısmınızın kafasını gözünü sevdim. Burada, ortalama insan hayatının onda biri denilebilecek kadar bir zamandır mevcutluyum. Bulunduğunuz yerden sadece “NuMB” diye bir internet karakteri olarak görünsem de; nefes alan, hisseden, öfkelenen, seven, ağlayan, kahkahalar atan, bira içince sıkça tuvalete giden bir canlıyım… Evet, sert yazıyorum bazen, her ne kadar kendimle barışık olsam da, hayatın kirletilmesi ile pek barışık değilim... Bir süre önce hayati bir karar verdim. Ve bu kararı sizle paylaşmak istiyorum. Hayatımın ilk yarısını bitirdiğimi ve devre arasında olduğumu düşünüyorum. Beni böyle bir karara sürükleyen de, aslında bu düşüncedir. İlk yarıda hayattan goller yedim, tüm hatlarımla savunmaya çekilip bir kontratak golü umuduyla yaşadım, kontratağa çıkarken kalemde goller gördüm. Goller de attım elbette, hayatla başa baş bir mücadele içinde yaşadım durdum. İlk yarıyı yenildik ama ezilmedik mağrurluğuyla bitirmemek için elimden geleni yaptım. Mücadelenin yarısına geldiğimde, ilk yarıdan aldığım derslerle, ikinci yarıya nasıl başlamam gerektiği konusunda oturup uzun uzun düşündüm. Ve bir karar verdim… Verdiğim kararın içine en büyük hayallerimi koydum; - İnsanlık için bir şeyler yapacağım, - Bir yelkenliyle dünyayı gezeceğim, - Yazacağım İşte bu yazı, bunu anlatır! Sevgili kafası karışanlar; Konuyu biraz daha toparlayayım! Bir yelkenli ve 2 çocukluk arkadaşımla birlikte 3 yıllık bir dünya turu için yola çıkmaya karar vermiş bulunuyorum. Ve bu kararı vermek emin olun, haddinden fazla zor oldu. Fena da gitmeyen bir kariyerin orta yerinde ortadan kaybolmak, sevdiklerine ve oldukça yaşlanmış anne babaya “Ben, üç yıl yokum” demek, sayısız hayati riskleriyle en ağır rotayı seçmiş olmak bile, benim için kararın zorluklarından sadece bazılarıydı. Asıl gerçek zorluk ise, hayatım boyunca ensemde nefesini hissettiğim “bir işe yaramak” kaygısının beni durduruyor olmasıydı. Dünya süratle her anlamda kirlenirken sadece hayallerimin peşinden koşuyor olmak fikri, benim gibi bir adam için fazlasıyla hırpalayıcıydı. Sadece hayallerimin peşinde koşamazdım. Gidişimin, bir maceradan öte bir işe yaraması gerektiğine inanıyordum açıkçası… Sevgili hâlâ okuyanlar; Uzunca zamandır üzerinde düşündüğüm bir proje ile gidişimin anlamını buldum. Ve uygulamaya geçtim… Global Warner

Global Warner; hem projemizin, hem teknemizin adı. Genel olarak tüm çevre duyarlılıkları ve aciliyeti yüzünden özellikle küresel ısınma karşı tavır almayı, bir insanlık geleneği haline getirebilmek gibi uçuk bir hayalin peşinden gideceğiz. Belki, yaptığımız hiçbir işe yaramaz ama gelecek nesiller, onlara bırakacağımız ‘rezalet bir dünya’da yaşarken, bugün bizim neden bir şeyler yapmayı denemediğimizi kendilerine soracaklardır. İşte o zaman, en azından birilerinin denemiş olduğunu bilmeleri, belki onlara daha iyi bir dünya için yapılacak bir şeylerin her zaman olabileceği umudunu verir. Sırf bunun için bile denemeye değer… Tüm turumuz boyunca her rastladığımız insana küresel ısınmaya karşı alınabilecek önlemleri anlatmaya çalışacak, bu amaçla tasarladığımız bayrağı taşımasını isteyeceğiz. Yolda rastladığımız her tekneye “Küresel Uyarıcı” bayrağı verip, gurçatasına çekmesini isteyeceğiz. Ve onlardan da artık gerçeğimiz olan bu tehlikeye karşı herkesi uyarmalarını isteyeceğiz. Bir de sitede göreceğiniz bir ‘söz’leşmemiz var ki, o da basit kişisel çevre duyarlılığı gösterebilmeye söz vermiş olmak demek. Diyelim ki bunu bir insanlık geleneği yapmaya çalışmamız hayal; dünyada hala sözünü tutan insanların olduğuna inanmamız da mı hayal? Sağ salim dönersek de, Türkiye’de yanımızda getirdiğimiz ilginç hikâyelerimizle bir sunum hazırlayarak, isteyen her okula gidip, çocuklara çevre bilinci aşılamaya çalışacağız. Çevre konusunda ahlak sahibi yeni bir nesil için elimizden geleni yapacağız. Kısaca böyle. Daha fazla detayı, sevgili hafif uyku’nun özveriyle tasarladığı, yine hafif.org’dan tanıdığınız menguzar, çekirge ve freefreshfish’in değerli zamanlarından ayırıp el attıkları sitemiz'de bulabilirsiniz. (Sitede hâlâ eksiklerimiz var tabii, ama hafif’te ilk bahsini eden, ben olayım istedim.) Şimdi; Hafif sakinlerinden, zamanında bu turu atmam için destek olacaklarını söyleyenler, teliflerini bağışlayanlar, şöyle bir adım öne çıksın lütfen. Sadece bir tur atmayacağız, Dünya için iyi bir şeyler yapmak derdimiz de var artık. Hayatımda ilk kez birilerinden bir şey isterken utanmıyorum; elinden gelen herkesten, hepinizden olabilecek her türlü desteği umuyorum açıkçası. Amacımız için her tür desteğe ihtiyacımız var zira; her dilde çeviriye, tasarıma, tanıtıma, inanca… Parlak fikirlerinizi, önerilerinizi, destek olabileceğiniz aklımıza gelmeyen konuları gerek bu yazının altında, gerekse postaneden atacağınız mesajlarla paylaşırsanız sevinirim. Türkiye’de olmadığım zamanlarda da hafif’ten çok uzaklaşmayı düşünmüyorum ve tur boyunca proje sitesi dışında sadece hafif’e özel bir şeyler yazmaya gayret edeceğim. Benden hoşlanmayanlar çok sevinmesinler! Tekneden kısa dalga radyo sinyalleri sayesinde internet bağlantım daimi olacak… Hadi bir el atın da, dünyayı kurtaralım…

devamını oku »

bu yazı dinemiz tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Aynayla Gemi Yakılabilir Mi?

dinemiz — Mon, 26 Mar 2007 10:36:00 GMT

Arşimet M.Ö. 212'de Aynayla Gemi Yakmış.

İnternet'te gezinirken ilginç bir konuya rastladım ve TV'de de aynı konuya denk gelince buraya aktarmak istedim. Arşimet yaptığı aynalar yardımıyla Roma donanmasını yakmıştı. İlginç bir mevzuydu. Nasıl yapmıştı bilemiyorum. Efsaneye göre yuvarlak bir daireye yerleştirdiği aynalar sayesinde, denizdeki Roma donanmasına ait olan gemileri kül haline getirmeyi başarmıştı. Üstelik bu işi de M.Ö. 212 yılında yapmayı başarmış. Şimdi o gerçekten gemileri yaktı mı yakamadı mı bilmiyorum ama TV'de bununla da alakalı bir program izleyince iyice bir yazma isteği uyandı. Programın adı Efsane Avcıları. Program, Discovery Channel'de yayınlanıyor. Cidden ilginç efsaneleri acaba gerçekleşebilir mi diye test ediyorlar. Neyse konuya dönelim. Ben izlediğimi anlatayım. Bu arada burada da konunun yazıya dökülmüş özeti ve sonucu yazıyor. Burası da dizinin kanaldaki sitesi.

Gizem Avcıları, Aynı Şekilde Gemiyi Yakmaya Çalışıyor

Dizi de Adam Savage ve Jamie Hyneman Arşimet'in yaptığı gibi yapıp gemiyi yakmaya çalıştılar. İlk önce bunun için sandal yaptılar. Yaptıkları sandalı katran tarzı bir yanıcı ve su geçirmez bir maddeyle boyadılar. Zaten efsaneye göre Roma donanmasındaki gemilerin dışıda bunlarla kaplıymış. Arşimet zaten bu sayede gemileri tutuşturmuş. Dizi ekibi yaklaşık 300 adet aynayı daire şeklinde yaptıkları bir tahta platformun üzerine yerleştirdiler. Yalnız efsanedeki gibi aynalar gemiye odaklanmadı. Geminin farklı yüzeylerine dağınık bir şekilde ışık yansıyordu. Bu da doğal olarak gemiyi tutuşturmadı. Yalnız geminin üstünde ısıyı yükseltmeyi başardılar. Ama bu onu tutuşturmaya yetmedi tabii. Yani onların deyimiyle "Mit Çuvalladı." Yalnız internette gezinirken şu bilgiye de rastladım. Yunanlı bilimadamları dizi ekibinin 300 ayna ile yapamadığını 60 aynayla yapmış ve 100 metre uzaktaki sandalı yakmayı başarmış. Tabii dizi ekibi bunu yapamadı.

bu yazı dinemiz tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

sevişken bonobolar

dinemiz — Thu, 22 Mar 2007 10:44:00 GMT

bonobo

bonobolar primatlardan sevişken kuzenlerimiz. en yakın akrabaları şempanzeler. bonobo ve şempanzelerin her ikisinin de en yakın akrabası insan. genlerimizin %98i ortak. genlerimizin ortak olmasının pek bir anlamı yok diyenler için ortak bir çok yönümüz de var bu sevimli kuzenlerimizle. bonobo ve şempanzelerin ortak bir atadan evrildiği düşünülüyor. moris goodman gibi bazı bilim adamları bonobo ve şempanzelerin insan ile aynı cins arasında sınıflandırılması gerektiğini söylüyolar. bazıları bu iki maymunun da homo adlarının başlaması gerektiğini düşünürken bazıları da homo sapiensin yanlış bir isimlendirme olduğunu doğrsunun pan sapiens olduğunu söylüyor. frans de waal ise halen şempanzelerin adı olan pan satyrus'un bonobo için ideal isim olduğunu düşünüyor. pan satyrus, pan paniscus ve pan sapiens. eski adıyla zaire ırmağı şimdiki adıyla congo ırmağınınnın bir yanında kalanlar bonobo diğer yanında kalanlar şempanze oldu şeklinde iddialar var. anavatanı da congo. adı da bolobo şehrinden geliyor, yerlilerden araklanan bütün sözcükler gibi bozulmuş ama bu kez daha sevimli isim olan bonobo ortaya çıkmış. şempanzeler insadışı primatların en vahşileri. savaşçılar, cinayet işliyorlar tecavüz ediyorlar birbirlerine (bonobolar arasında doğal olarak tecavüz yok, böyle bir şey bilinmiyor). dr. waal eğer insanların ellerindeki silahlar şempanzelerde olsa kesinlikle kullanırlar şeklinde düşünüyor. çok vahşi olmasa şempanzelerin ellerine kesici delici aletler verip neler olacağını görmek isterdim doğrusu. bonobolar çok az bulundukları için ve de şekil itibariyle şempanzelere çok benzedikleri için çok geç keşfedilmiş bir tür. ilk farkeden 1928te harold coolidge olmuş. kafaları şempanzelerden biraz daha küçük olmakla birlikte alınları şempanzelerden daha yüksektir. pembe dudakları küçük kulakları geniş burun delikleri vardır. tepesinde saça benzer uzun kıllar vardır. dişilerinin memeleri diğer maymun türlerine göre büyüktür. zamanın bir kısmını iki ayk üstünde yürüyerek geçirir bu nedenle de şempanzeden daha çok insana benzer. yüz şekilleri de birbirlerinde çok farklılaşmıştır bu nedenle yüz tanıma ile ilgili beyin bölgesinin geliştiği düşünülüyor. bonoboların oldukça eğlenceli sosyal yaşamları var. topluluğu dişiler yönetiyor. birey olarak erkekler daha büyük olamalarına rağmen dişiler birbirleriyle dayanışma içinde olduğu için erkeklerden daha güçlü hale geliyorlar. toplumun merkezinde ve yönetiminde dişiler var. bir bonobo yavrusu 5 yılda büyüyor. bu beş yıl içinde hep annesine bağımlı. 13 yaşında dişiler doğurgan hale geliyor. hamile dişi birarada bulunduğu topluluğu terk edip yeni bir topluluğa katılıyor. orada da yavrulara ortak bakıyorlar. bonobo toplulukların belirli bir bölgede yaşayan çok büyük topluluklar olduğu ve grup değiştiren bonoboların bu büyük topluluğun sınırları dışına çıkmadıkalrını iddia edenler de var. erkek bonobolar neredeyse bir ömür boyu annelerinin dizinin dibinden ayrılmaz. çok sevişken hayvanlar. normal diş-erkek çiftleşmesinden sevişmesinden ayrıca dişi-dişi, erkek-erkek şeklinde de sevişiyorlar. dudaktan öpüşme, cinsel organları birbirilerine sürtmek de sürekli yaptıkları şeyler cinsel organları birbirlerine sürtmek henüz diğer hayvanların keşfemediği bir davranış. oral seks ve masturbasyon da uyguluyorlar. cinsel organı okşama ve emme günlük işleri arasında. dişilerin cinsel organı bedenlerinin ön tarafında bulunduğu için yüzyüze de sevişebiliyorlar.örnek/youtube de burada. bu nedenle de kama sutra ape diyenler var. şempanzelerin çiftleşmesi köpekler gibiyken bonobolar insanlar gibi. cinsel olarak çok kolay uyarılıyor bonobolar. uyarıldıklarını çeşitli beden hareketleri ve cinsel organlarını sürterek ifade ediyorlar. bikaç günlük menstruasyon dönemi dışında bonobo dişileri sürekli aktif haldeler. seks toplum yaşamlarının bir parçası. selamlaşmak için, tanışmak için, arkadaş olmak için seksi kullanıyorlar. bütün hepsinden öte diğer hayvanlkarın çözmek için şiddet kullandığı sorunları sevişerek hallediyorlar. birden fazla bonobonun ilgisini çekebilecek herhangi bir şey ortama geldiğinde bonobolar o nesne için rekabete girmek yerine sevişiyorlar. bu hayvanat bahçelerinde çok gözlenmiş bir olay. özellikle yemek zamanlarında dişi bonobolar erkeklere seks için yaklaşıyorlar. dr de waal'in anlattığı bir anekdot var, iki bonobonun bir ağaç dalı üzerinde karşılaşır, erkek küçük dişi büyüktür. erkek dişinin yolunu kesmiştir ve yol vermek istemez, kısa bir süre itiştikten sonra dişi vulvasını erkeğini omuzuna sürter, erkek sakinleşir ve yol verir. şempanze ve bonobo yaklaşımını karşılaştıran bir deney var (2 dişi şempanze, 1 erkek şempanze; 2 dişi bonobo bir erkek bonobo şeklinde iki grupta yapılıyor deney): bir tepenin üstünde ancak çubuk kullanarak alınabileek bir deliğe bal konur. erkek şempanze bala ulaşır, dişileri bala yaklaştırmadan yer, doyunca kalanını dişilere bırakır. bonobolarda ise durum çok farklı. önce dişiler bala ulaşırlar, balı bulunca cinsel organları birbirlerine sürterek sevişirler sonra da rekabet olmaksızın birlikte yerler. erkek de dilediği gibi yer onu da arahtsız etmezler. bonobolara benim ilgimi çeken de ahlaki davranışların evrimsel kökeni olduğunu iddia eden bir yazı oldu: etik artık felsefecilerin değil biyologların işidir demeye kadar vardırıyorlar. dr. de waal kavga eden şempanzeler olduğunda kaybedeni diğer şempanzelerin tesellü ettiğini söylüyor. teselli etmenin büyük maymunlar arasında yaygın olduğunu da ekliyor. erkek şempanzelerin kend aralarında çözemedikleri sorunlarda dişi şempanzlerin erkek ,leri biraraya getirdiklerini de gözlemlemiş dr. de waal. şempanzelerin yiyeceklerini de kendilerine daha önce iyilik yapmış bireylerle paylaşmayı tercih ettiği biliniyor. hatta bazı şempanzelerin yüzme bilmedikleri halde arkadaşlarını kurtarmak için suya atlayıp boğuldukları da kaydedilmiş. bonobolarla yapılan bir başka deney de adalet duygusuna örnek olabilir. bonobolara basit bir görev verilir ve görevi yapanlara karşılığında da hıyar verilir. bütün bonobolara hıyar verildiğinde bonobolar oldukça mutludur. deney tekrarlanır bu kez bazısına hıyar verilirken bazısına bonoboların daah çok sevdiği üzüm verilir. hıyar verilen bonobolar hıyarları hıyar verenlerin kafalarına fırlatırlar. "eşit işe eşit ücret". dr. waal şempanzelerin seksi ikitadar ulaşmak için bir araç olarak kullanduığını bonoboların ise her türlü anlaşmazlığı çözmek için sekse başvurduklarını söylüyor.

devamını oku »

ilgili yazılar

bu yazı dinemiz tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

etiketler: bilgisayar oyunu, ulvî meseleler, dertli

susma hakkı- intihar

dinemiz — Tue, 20 Mar 2007 07:16:00 GMT

Karşıdan karşıya geçerken Eli bırakılan çocuklardık

Hapishaneden çıkar çıkmaz ilk ne yaptığı bilinmiyor. Herhalde gözlerini oğuşturmuştur. Onca yıl içerde yattıktan sonra, güneş ışığı gözlerini kamaştırmıştır. Sonra Bayrampaşa’nın sisli caddesinde babasını gördü. Koşup sarılmak dışında elinden bir şey gelmedi. Sonraysa ne yaptığı, neden hayatına son verdiği bilinmiyor. Şairlerin hep yalnız olduğunu bilmiyordu, bilmediği için de intiharı seçti. değil bir değil beş on anaların olsa yıl 365 gün yetmez tutsak oğul anasına fazla bir şey veremez bitmemiş bir şiir yazar en fazla dizelerini yazan Soysal Ekinci'ydi. İntihar en çok konuşulan tartışılan olgu. Kimileri için susma hakkı, kimileri için korkaklık. Özellikle son yıllarda bir insanın kendi hayatına son vermesine saygı duymalar, bunu tartışmalar başladı. Dünyada ortalama olarak her 3 saniyede 1 kişi intihar girişiminde bulunuyor; her 40 saniyede 1 kişi intihar sonucu yaşamını yitiriyor. İnsanlar neden intihar ediyor? Soruyu biraz daha darlaştırırsak neden sanatçılar intihar ediyor? Bu sorunun cevabı hayal ettikleri dünyayı bulamamaları mı? Bu çok kolay bir cevap olur. İntihardan bahsetmişken dünyayı manevi ve yalan dünya olarak ikiye ayırmış olan Emile Durkheim’den bahsetmeden olmaz. Durkheim'e göre intiharın sebebi toplumdur, bireysel bir sebebi olamaz. Durkheim, intiharın toplumsal nedenlerini ele almadan önce, toplumsal olmayan nedenleri üzerinde durur ve bunların intiharla olan ilişkilerini belirlemeye çalışır. Psikolo-organik ve fizik çevre gibi toplumsal olmayan nedenlerle intihar oranlarını istatistiksel olarak karşılaştırır. Ona göre, akıl hastalığı, sarhoşluk ve ırk gibi psiko-organik özelliklerle intihar arasında zorunlu bir ilişki yoktur. Akıl hastalığı oranı kadınlarda daha yüksektir, oysa intihar oranı erkeklerde yüksektir. Yine, yahudilerde delilik oranı yüksek olduğu halde, intihar oranı düşüktür. Durkheim, kısaca intihar üzerine bunları söylüyor. İntiharla ilgili hafifte birçok yazı var. Benim hoşuma gidenlerden birkaçı şurada, şurada, ve son. Şimdi kısa bilgilerden sonra, sorumuza geri dönelim. Neden en çok sanatçılar ve özellikle şairler intihar eder? San Bernardino'daki California Eyalet Üniversitesi’nden James C. Kaufman, Şairler Erken Ölür ismiyle bilinen yazarların doğum ve ölüm tarihleri ile ilgili bir çalışma yayımladı. Bunu yaparken biyografik referans işlerinden yararlandı. Araştırdığı 1987 şair içinde Amerika, Çin, Türkiye ve Doğu Avrupa’dan oyun yazarları romancılar ve rasyonalist yazarlar bulunuyordu. Sonuçları cinsiyet, edebi uzmanlık alanı ve yaşadıkları bölge açısından sınıflandırdı. Sonuçlar ise şöyleydi: Rasyonalist yazarların ortalama ömrü, 67.9. Romancılarınki, 66.0 yıl. Oyun yazarlarınınki 63.4 yıl. Şairlerinki ise yalnızca, 62.2 yıl idi. Sonuçlar kadın ve erkek yazarlarda benzerdi. Fakat kadın yazarlar her kategoride erkeklerden daha uzun ömürlüydü Dört edebi kategori içinde erkek ve kadın yazarlardan en kısa ömürleri olanlar şairlerdi. Ve üç bölgede de sonuç değişmiyordu. Yaşam süresindeki bu farklılıkların nedeni nedir? Kaufman buna birkaç muhtemel sebep gösteriyor: Şairlerin daha kısa ömürlü olmalarının sebebi zihinsel hastalıklara yakalanmaları olabilir. Zihinsel hastalıklar intihar riskini doğururlar. Kaufman ayrıca, “Şiir kendine zarar vermeye yatkın insanlar için daha cazip olabilir” diyor. Kaufman’ın bulduğu bu sonuçtan 5 ay daha uzun yaşayan Amerikan şair Billy Collins “Ben, profesör Kaufman’ın yanıldığını düşünüyorum, şairliğin akıl hastalıkları ve depresyon ile ilişkili olduğu düşüncesi romantik bir adettir” diyor. “İntihar eden şairler, diğerlerine göre daha ayrık ve kendileriyle daha ilgilidirler” der Pennsylvania üniversitesinden Shannon Wiltsey. Stirman ve yardımcı yazar James W. Pennebaker her ne kadar çoğu şair intihara teşebbüs etmemiş olsa da, şairler arasında intihar oranının diğer edebi yazarlar ve genel nüfusa göre daha yüksek olduğunu belirtiyor. Ancak birçok intihar şairi hayatları boyunca bir çeşit depresif düzensizlikten sıkıntı çektiler. LİNK 1 ve LİNK 2 İntihar eden şairler Susma hakkını kullanan şairler içinde en ünlüleri, Sylvia Plath, Mayakovski'dir. Şurada intihar eden şairler var. "Kendimi yalniz birakmamak icin butun gece aynanin karsisinda oturdum" diyen Pavese'yi unutmamak lazım. Ben bu yazıda sadece Türk şairlere değinebileceğim. "Hayatın neresinden dönülse kârdır." diyen Nilgün Marmara susma hakkını kullanan şairlerden biri. 1958 yılında doğdu ve 1987 yılında henüz 29 yaşındayken hayatına son verdi. Sylvia Plath üzerine yaptığı incelemelerden sonra intihar etmesi ise akılarda bir sürü soru işareti bıraktı. Yine intihar eden şairlerden biri olan Kaan İnce, 1970 doğumludur ve hayatına son verdiği tarih ise 1992. 2002 yılında hayatına son veren Zafer Karabey ise 29 yaşındadır. Karabay intihar etmeden yazdığı son mektubunda şöyle diyor: "Daha ne kadar dayanabilirdim, herkesin bir başkasının acısı pahasına mutlu olduğu yaşama." Şurada intihar eden şairlerin yer aldığı bir kitap var. Şurada yine bilgi var. Benim aklımdaysa okuduğum Paul Nizan'ın Fesat isimli kitabı. Kitabın kahramanı ilaç içerek intihar etmişti. İlacı içtikten sonra pişman olmuş, kapıya ulaşmaya çalışmıştı. Ancak başaramamıştı. Acaba böyle bir şey intihar edenlerde de olmuş mudur? Cevabını hiç bilemeyeceğim bir soru.

devamını oku »

bu yazı dinemiz tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Bana ıslak bir sopa verin

dinemiz — Sun, 18 Mar 2007 20:02:56 GMT

Yaşam esnasında, ara ara ruhumuzdaki ilkellik ortaya çıkar, asla akıllanmayacak olanın hakkı kötektir diye düşünürüz. Hayata geçirmesekte kafamızda hasmımızın suratının ortasına bir tane geçirmişliğimiz vardır. (Buradan itibaren kafanızla onayladığınızı ve elimi sıkarak odadan ayrılmadığınızı varsayıyorum.) Kavga, dövüş kelimeleri bile duyana sıkıntı verse de büyük bir kitle için anlaşılması imkansız bir zevk olmakta. Öyle ki bunun videolarını toplayan var. Evet sevmeyiz böyle vahşet ama Dövüş Kulübü gibi bir filmi ilk 3'ümüze koyuyoruz ve asla ondan bahsetmememiz gerek. İçimizde illa bir saldırma içgüdüsü var ise, bir kaç ay önce çıkan Malt grubunun albümlerindeki Gol isimli şarkı, aslında hepimizin istediği "topuğu ağzına gömme" olayı için güzel bir hedef belirtmekte. Çok uzatmadan size dünyanın en kötü dövüş sahnesini izlettiriyim, bir de eskilerden bitmeyen çöp adam dövüşlerini yâdediyim ve burdan bildirgeç'e girişip dayak yiyim.

bu yazı dinemiz tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Ne oluyor yahu?

dinemiz — Tue, 08 Jan 2002 23:50:50 GMT

Ne oluyor burda insanların bilgisayarına virüsmü yüklüyorsunuz? bozuldu windowsum cızır cızır ediyor! yeni aldım bunu bir düzelmesin yaktım sizi. kapatıyorum şimdi biraz soğusun gene bozuk bozuk olursa yandınız siz. şikayet edeceğim sürün sürün süründüreceğim. ozaman görün bakalım hafifmi ağırmı.. nerden girdim bu siteye yaa.. saygımaygı yok, turgut

ilgili yazılar

öz suyu (0)
Kızlık Zarı Diktirmek HELAL mi ? (15)
O anlar.. (0)
Sabaha kadar 1 (7)
Kızlardan BEKARET Sözleşmesi! ilginç:) (2)
İşte SEKS Kazaları! (0)
60 BİN KİŞİ ÖNÜNDE... (0)
STRES'ten kurtaracak 6 Akıllı Adım! Strezsiz gü... (0)
ÖpüşmeKolik misin? (1)
İşte ÇÖZÜM! (0)

bu yazı dinemiz tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

etiketler: hayat, seks, isim, harf