hafif.org - menguzar - beğendikleri

erkekler kadınların ilk neresine bakar

menguzar — Fri, 20 Apr 2007 20:18:00 GMT

what's on a man's mind

Atlanta merkezli Davranış Nörobilim Merkezi (Center for Behavioral Neuroscience) tarafından finanse edilen bir araştırma, kadın ve erkeklerin seksüel fotoğraflara bakış şekillerini analiz etmiş ve sonuçlar hiç de tahmin edildiği gibi değilmiş. Araştırmacılar kadınların karşı cinste yüze, erkeklerinse cinsel organa bakacağını varsaymışlar ancak, şaşırtıcı bir şekilde alınan sonuçlar bu varsayımı boşa çıkarmış. Kadınlara oranla, erkeklerin ilk olarak karşı cinsin vücudunun diğer bölgelerinden önce yüzüne bakma olasılığı daha yüksekmiş. Buna karşılık biz kadınlar, bir erkek ile bir kadının cinsel ilişkisini sergileyen fotoğraflar üzerinde erkeklerden daha uzun süre yoğunlaşıyormuşuz -ar namus kalmamış-. Bu gibi sonuçlar araştırmacıların, insanların cinsel arzularını ve bu arzuların toplum sağlığı üzerindeki asıl etkisini anlamalarını sağlayan önemli veriler olabilirmiş. Elde edilen sonuçlar, Stephen Hamann ve Kim Wallen tarafından 2004 yılında yapılan önceki bir çalışmayı destekler nitelikteymiş. Önceki çalışmanın sonuçları da, kadın ve erkeğin cinsel uyarıcı niteliğindeki şeyleri izlerken farklı beyin faaliyetleri gösterdiğini ortaya koymuş. Son çalışma, bireylerin her bir resimdeki yüz ya da uzuvlar gibi farklı unsurlara gösterdiği ilginin saptanmasını sağlayan göz takip teknolojisini kullanarak, farklı cinsiyetlerin ilgisini incelemiş.

what's on a woman's mind

Indiana Üniversitesi, Kinsey Cinsellik, Cinsiyet ve Üreme Araştırma Enstitüsü'nden (The Kinsey Institute for Research in Sex, Gender and Reproduction) Heather Rupp, "Erkekler karşı cinsin yüzüne, kadınlardan çok daha fazla baktı, ve her ikisi de cinsel organlara benzer sürelerde baktılar." demiş ve eklemiş, "Göz tarama verileri, kadınların en çok neyle ilgilendiğinin hormonel durumlarına bağlı olduğunu ortaya koydu. Doğum kontrol hapı kullanan kadınlar erkek cinsel organına daha fazla bakarken, kullanmayan kadınlar fotoğrafın bağlamsal unsurlarına daha fazla ilgi gösterdiler." Her ne kadar erkeklerin görsel cinsel uyarıcılara daha fazla ilgi gösterdiğine dair genel bir yargı olsa da, araştırmacılar, kadın ve erkeğin cinsel uyarım evriminde ne gibi özelliklerin daha önemli olduğunu bulmaya çalışıyorlarmış. Cevap, beyindeki duygusal bilginin işlenmesinde önemli rol oynayan amygdala adlı küçük bölmede saklı olabilirmiş. Dr. Hamann ve Wallen'in önceki FMRI çalışması, nötr uyarıcılara oranla, cinsel uyarıcıların erkeklerin beyinlerindeki bu küçük bölmeyi kadınlarınkinden daha fazla harekete geçirdiğini ortaya koymuş. Yalnızca FMRI çalışmasına bakarak bu hareket artışının sebebini belirlemek mümkün olmamış ancak Rupp ve Wallen'in yaptığı çalışmaya göre, amygdaladaki yüksek hareketliliğin sebebi, erkeklerin cinsel fotoğraflara bakarken kadınların yüzlerine gösterdikleri ilgi olabilirmiş. Pek çok internet sitesinde süregelen bir geyik olan erkeklerin kadınların ilk neresine baktığı sorusu, her ne kadar sonuçlar umduğumuz gibi olmasa da, sanırım artık çözüldü. Nasıl olur da böyle olur sorusunu inanın ben de kendime bol bol sordum zira erkeklerin görsel uyarıcılara zaafları üzerine kurulmuş olan bir yığın sektör var. Porno filmler, dergiler, kadınların çıplaklığının öne çıkarıldığı reklamlar ve diziler, dekoltesi ile zirveye oturan sözde assolistler, ler babam ler... Meğer herkes yanılmış, erkekler tüm o çıplaklığı hatun kişilerin yüzü suyu hürmetine çekmişler. Tamam ben de kabul ediyorum, belki biraz abartmış olabilirim, ancak cinsel ilişkinin sergilendiği fotoğraflara erkeklerden daha uzun süre odaklanmış olduğumuz gerçeğini bir çırpıda kabullenemiyorum. Biz erkeğimizi, şeyinden tanırız diyor ve bu etiketlerle googleda tavan yaparım diyerek hemen huzurlarınızdan ayrılıyorum. Kaynak: CogNews

devamını oku »

bu yazı menguzar tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Charles Bonnet Sendromu ve Halüsinasyonlar

menguzar — Mon, 16 Apr 2007 06:16:00 GMT

1760 yılında, isviçreli doğabilimci charles bonnet'in büyükbabası charles lullin, eğlenceli ve büyülü görüntülere şahit olmaya başlar: seksen dokuz yaşındaki büyükbaba, kendisi dışında herkese görünmez olan insan, kuş, araç, bina vs. görüntüleri tarafından ziyaret edilmeye başlamıştır. bu durumu ilginç bulan bonnet, konuyu araştırmaya karar verir. genellikle akıl hastalıklarının ya da halüsinojen uyuşturucuların bir etkisi olarak ortaya çıkan görsel halüsinasyonlar; denizciler, mahkumlar, kutup kaşifleri gibi uzun süre izole koşullara maruz kalmış insanlarda da görülürler. fakat bonnet'in büyükbabası, ilerleyen yaşına rağmen akıl sağlığında bir gerilemeye dair hiç bir işaret göstermemekle birlikte, şu cıvıl cıvıl halüsinasyonları saymazsak gayet aklı başında biri gibi görünmektedir. hatta büyükbaba, bu görüntülerin kendi aklının oyunları olduğunun bile farkındadır. görünüşe bakılırsa bu gizemli varlıklar, büyükbabanın -kataraktları elverdiğince- görebildiği, minik bir parça görsel dünyada kendiliklerinden ortaya çıkmaktadırlar. bonnet, büyükbabasındaki gelişmeleri takibe alır ve zamanla durum Charles Bonnet Sendromu (ya da kısaca CBS) olarak anılmaya başlar. charles bonnet sendromu, akıl sağlığı yerinde olan insanların ilerleyen yaşlarda katarakt, makula dejenerasyonu gibi sebepler sonucunda zayıflayan görme yetileri ya da bunun dışında herhangi bir nedenden dolayı ortaya çıkan ani görme kaybı sonucu gerçek olmadığını bildikleri şeyleri görmeye başlamaları durumunu ifade etmek için kullanılan bir terim haline gelir. ilk tanımlamanın bu kadar eskilerde yapılmış olmasına rağmen, günümüzde bu sendrom -biraz bilgi eksikliğinden biraz da sendromu yaşayan insanlar akıl hastası sanılacakları korkusu ile şikayetlerini gizli tutmayı tercih ettikleri için- birçok doktor ve hemşire tarafından hala bilinmemekte.

sendromun etkisi ile görülen halüsinasyonlar çok çeşitli ve her ne kadar korkutucu bir takım etkilere sahip olsalar da, oldukça eğlenceli ve keyif verici olabiliyorlar. bu halüsinasyonlar siyah-beyaz ya da renkli, hareketli ya da durağan olabiliyor ve bazıları (örn: bir tarlada otlayan inekler) gerçekten ayırt edilemezken, bazıları ise (örn: ejderha görüntüleri, parmak insanlar) şüphe duyulamayacak derecede gerçek dışı olabiliyor. halüsinasyonların bir kısmı çizgiler ve desenlerden oluşuyor ki bunlar mozaik, tuğla işi ya da çini gibi oldukça komplike hallerde de ortaya çıkabiliyor. çok daha komplike olan bir diğer halüsinasyon grubu da insan ya da mekan görüntülerinden oluşuyor. sıklıkla rastlanan örneklerde, bütün görüş alanı bir manzara ya da insan kalabalığı ile kaplanabiliyor ve görüntüler gerçek boyutlarda olabildiği gibi minicik boyutlarda da olabiliyor. minik insan ve eşya halüsinasyonları "lilliput halüsinasyonları" olarak adlandırılıyor ve adını jonathan swift'in yazdığı "güliver'in gezileri"ndeki küçük liliputlu insanlardan alıyor. halüsinasyonlar aniden, pat diye ortaya çıkıyor ve bir kaç dakika ya da bir kaç saat devam edebiliyor. şu ana kadar görünen o ki; birçok insan görüş açılarının, deforme olmuş yüzler ya da belli bazı kostümler (şapka en yaygın aksesuar, kostümler de genellikle oldukça gösterişli) içindeki minik ya da gerçek boyutlarda insanlar gibi diğer insanlarınki ile benzerlikler gösteren görüntüler tarafından meşgul edildiğinin farkına varmaya başlamış. mesela cbsli bir hanım, evinin etrafında soba borusundan şapkalar takmış birkaç baca temizleyicisinin döndüğünü; cbsli bir beyefendi ise mavi ceketli ve şapkalı bir grup şempanzenin bir kaç gün boyunca bahçesinde neşe ile hoplayıp zıpladığını gördüğünü belirtmiş. komplike görüntülerle karşı karşıya kalmak, zaman zaman hayatı zorlaştırabiliyor. masada duran bir şişe, yolda park etmiş bir traktör gibi, sıradan ortamlardaki sıradan nesnelerin gerçek olmadığı aklınıza bile gelmeyebilir, öyle değil mi? daha zor durumlara da düşmek mümkün. örneğin caddeler ve odalar şekil değiştirebiliyor (ki bu noktada aklıma hemen vian'ın günlerin köpüğü isimli muhteşem romanı geldi. okuyanlar şekil değişen odaları, daralan koridorları vs hemen anımsayacaklardır) ve bu halüsinatif ortamda tam olarak nerede olduğunuzu kestirmek nerede ise imkansız bir hal alıyor. bu duruma bir örnek olarak bir beyefendinin merdivenin üzerinde olduğu bir anda cbs etkisi ile kendisini bir dağın zirvesinde görmesinin sonucunda, aşağı inmek için sarfetmek zorunda kaldığı çaba verilebilir.

düşünsenize... aslında var olmayan bir adam, odanızdaki gerçek kanepede sereserpe uzanıp, sizinle beraber odanızdaki gerçek televizyonu izleyebilir; çiçekten kafası olan bir çocuk bir gece sizinle aynı yatağı paylaşabilir; fantastik kostümler içinde bir küçük kız çocuğu sallanan sandalyenizde gözlerini size dikmiş bir şekilde saatlerce sallanabilir ya da bir sabah uyanıp, gözlerinizi açtığınızda odanıza doluşmuş bir sürü yabancı insanın sırıtarak ve göz kırpıştırarak suratınıza baktığına şahit olabilirsiniz. neyse ki (yoksa ne yazık ki mi demeliydim?) hastaların bir çoğunda (tamamına yakın), sendrom ve sonucunda ortaya çıkan bu etkiler geçici; halüsinasyonlar genellikle oniki ay ile onsekiz ay gibi bir süre sonrasında, bir daha ortaya çıkmamak üzere kayboluyor. cbsnin kesin olarak nedenleri bilinmemekle birlikte, popüler teori, görsel uyaran eksikliğini telafi etmenin bir yolu olarak bu halüsinasyonları beynin devreye soktuğunu savunuyor. her bir gözümüzün saniyede yaklaşık 8.75 megabit hızında -çoğu geniş-bant internet bağlantısından daha hızlı- veri alabildiğini düşünün. insan beynindeki en geniş sistem olan görsel korteks, çılgınca bir hızda akan görsel veriyi bilinçli zihne aktarmadan önce işleyen veri yollarıyla doludur. bir hastalık sonucu bu veri hortumu tıkanmaya başlayınca, çok miktarda nöron hareketsiz, aylak bir hal alır ve beyin sıkılmaya başlar.

insan beyninin, kısmi körlüğü telafi etmek için sahip olduğu yetenek oldukça dikkate değer; tıpkı insan gözündeki kör nokta ile başetme yönteminde olduğu gibi. her insan gözünün bir kör noktası vardır ama biz günlük hayatta bu noktaların varlığını hissetmeyiz. çünkü bir göz diğerinin kör noktasından dolayı meydana gelen veri eksiğini bir diğer gözün verilerini ve beyni kullanarak tamamlar. yani beyin diğer gözden aldığı veriler ve kendi tahminleri yardımı ile eksik parçayı -bize hiç hissettirmeden- yerine yerleştirir. "aferin beyin!" derken sizi bir kör nokta testine davet ediyorum:

sağ gözümüzü kapatıp imajın sağındaki siyah yuvarlağa bakarken, imaja yavaş yavaş yaklaşacak/uzaklaşacak olursak; imaja belli bir uzaklıkta soldaki artı işaretinin yok olduğunu farkedeceksiniz. böylelikle sol gözümüzün kör noktasının farkına varmış oluruz. tabii ki bunun tam tersini deneyerek sağ gözümüzdeki kör noktayı tespit etmek de mümkün. kimileri kör noktayı tespit etmenin çok daha kolay olduğunu çünkü sadece tek gözü kapatarak kör noktaya denk gelen gri bulanık bir noktanın görülebileceğini düşünseler de bu mümkün değil. ilginçtir ki bunu denerseniz, gri bulanık bir noktanın var olmadığını farkedeceksiniz. sanırım bu noktada da beyin kör noktanın çevresindeki verilerden yola çıkarak eksik kalan parçanın nasıl bir parça olduğunu (phantom limb sendromunda, bir kaza vs. sonucu kaybedilmiş uzvun, beyin tarafından sanki uzuv hala yerli yerinde duruyormuş gibi hissedilmesi sağlaması gibi) hesaplıyor olmalı ya da ben uydurmadan duramıyorum (bu konuda üstüme gelmeyin çünkü uydurmama neden olan bir sendrom da uydurabilirim rahatlıkla).

makula dejenerasyonu

kimileri rüyaları yaratan mekanizmanın bonnet halüsinasyonlarını yaratan mekanizma olduğunu iddia ediyor. uyku süresince ve görme bozuklukları sonucunda beynin maruz kaldığı görsel girdi eksikliği, rüyaların ve bonnet halüsinasyonlarının yaratılmasının bir nedeni olabilir elbette. beyin cbs durumunda da aynı şekilde çalışıyor ve eksikliğini hissettiği görsel veriyi bu şekilde tamamlıyor. her iki durumda da görsel korteks, görsel uyaran eksikliğinden dolayı sıkılıyor ve kendini depoladığı imgelerle tatmin etme yoluna gidiyor olabilir. rüyalar ve bonnet halüsinasyonlarının benzeşmediği tek nokta ise; rüyalar sesleri ve duyuları da kapsarken bonnet halüsinasyonlarının sadece görüntülerden ibaret oluşu. bunun bir çok nedeni olabilir elbette. beyin uykuda olduğunu, kutupta olduğunu ya da görme yetisinin bir kısmını kaybettiğini biliyor ne de olsa ve kendince doğru bildiği yöntemi yürürlüğe koyuyor; "neden öyle değil de böyle? hey beyin, sen ne yaptığının farkında mısın?" filan diye kafa yorup, fazlaca bilmişlik yaparak cevaplar uydurmak istemiyorum, "vardır bir bildiği" diyerek topu bilim insanlarına atıyorum. bir de bilime top atmakla filan uğraşmayan bir grup var ki, onlara soracak olursanız; bonnet halüsinasyonları diye açıklanan bu durumun halüsinasyon, sendrom vs gibi konularla uzaktan yakından bir alakası yok. onlar bu görüntülerin, bizim gerçekliğimize paralel bir başka gerçekliğe ait reel imgeler olduğunu ve günlük hayatta görsel veriler içinde boğulduğumuzdan dolayı paralel gerçekliklere ait bu imgeleri göremediğimizi iddia ediyorlar. çiçekten kafası olan çocukların, mavi takım elbiseli ve şapkalı şempanzelerin filan yaşadığı bir paralel gerçeklikten bahsediyoruz. hımmm, bu da bir düşünce tabii.

ben ise konuyu matrixel bir noktaya bağlamaktan yanayım: aslında sen de yoksun...

devamını oku »

bu yazı menguzar tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Hücre içinde seyahat... müthiş görüntüler!

menguzar — Tue, 13 Mar 2007 12:20:00 GMT

http://aimediaserver.com/studiodaily/harvard/harvard.swf

bu yazı menguzar tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

toynbee plakaları: ölüleri jüpiter'de diriltelim mi?

menguzar — Sat, 10 Mar 2007 23:09:00 GMT

toynbee plakaları

1992 yılında, william j. o'neill (kimi kaynaklara göre bill o'neill) adındaki beyefendinin dikkatini, caddelere gelişi güzel gömülmüş tuhaf plakalar çekmeye başlamış. bu plakalar genellikle araç plakası boyutlarında ve her birinde de "KUBRICK'in 2001'indeki TOYNBEE FİKRİ JÜPİTER GEZEGENİNDE ÖLÜLERİ DİRİLTELİM (TOYNBEE IDEA IN KUbricK's 2001 RESURRECT DEAD ON PLANET JUPiTER)" mesajının değişik varyasyonlarının yazılı olduğu kafa karıştırıcı nitelikte plakalar. renkleri ve düzenlemeleri küçük farklılıklar içermekle birlikte tüm plakalar ne olduğu tam anlaşılamayan sert bir maddeden yapılmış ve hepsi de "bütün gazete muhabirlerini öldürün, yalvarırım (murder every journalist, I beg you)" ve "boyun eğ, itaat et. (submit. obey.)" gibi en az ana mesaj kadar tuhaf dipnotlar içeriyor. plakaların yeni bir fenomen yaratma denemesi mi oldukları yoksa daha önemli bir amaca ve hedefa mi hizmet ettikleri bilinmiyor. adamımız o'neill, bu garip plakaları araştırmaya koyulmuş ama çevresindeki hiçkimsenin bu plakaların orijini hakkında bir şey bilmediğini görenünce, plakalar hakkında bir websitesi yapmış. böylelikle o'neill, plakaların kendi bölgesine özgü bir fenomen olmadığını, benzer plakaların washington DC, pittsburgh, new york city, baltimore, boston da dahil bir çok birleşik devletler şehrinde de var olduğunu öğrenmiş. hatta ve hatta bazıları güney amerika; brezilya, artjantin ve şili'de bile ortaya çıkmış. şu ana kadar tam 130 adet plaka keşfedilmiş. yani bir şekilde birisi/birileri bu plakaları caddelere -ki bunların bazıları 7/24 işleyen caddeler- yakalanmadan ya da farkedilmeden gömüyor.

plakalarda adı geçen "toynbee"nin, büyük bir olasılıkla 1889 - ingiltere doğumlu, tektanrıcılığı hızla büyüyen global ekolojik krizinin nedeni olmakla suçlayan, tektanrıcılığa karşı yazılar da yazmış olan panteist bir tarihçi Arnold J. Toynbee olduğu tahmin ediliyor. kimi plakalarda bir görev nedeniyle jüpiter'de -tam olarak hortlamış olmasa da- yeniden doğan bir adamdan bahseden 2001: A Space Odyssey'den sorumlu kubrick'in adı geçiyor. toynbee ve kubrick'in eserleri arasında bilinen tek keşişme noktası ise toynbee'nin yazılarında bahsettiği tektanrıcılıkla alakalı bir adam olan zoroaster ve 2001: A Space Odyssey'in meşhur film müziği "thus spoke zoroaster". plakalardaki işçiliğe bakılırsa, hepsi de bir kişinin eseri gibi gözüküyor ve bu adam ya bir şeylerden rahatsızlık duymuş ya da tuhaf bir espri anlayışı var. kendisi oldukça yaratıcı, sabırlı ve metodik bir insan olsa gerek ki mesaj iletmek için böyle bir yöntemi seçerek, 130 adet el yapımı plakaya zamanını ve emeğini sarf etmiş. ayrıca bu adamın, söz konusu yöntemi uygulayabilmek için seyahat ederken harcayabileceği bolca parası ve zamanı da olması gerekiyor.

bu plakaların kaynağı ile ilgili en umut verici ipucu 1983 yılında, dünya'da ölmüş insanların jüpiter'e götürülüp, orada diriltilmesi yoluyla jüpiter'in sömürgeleştirilebileceğini iddia eden philadelphialı sosyal yardım uzmanı James Morasco ile yapılmış gazete röportajıdır. 2001 yılında plakalar hakkında yazı yazmakta olan bir gazete muhabiri, 1983 yılında yapılmış olan bu orijinal röportaja denk gelir ve philadelphia'da kayıtlı tek james morasco'yu telefonla arar. telefona cevap veren hanım, bay morasco'nun gizemli bir rahatsızlık sonucunda gırtlağını aldırmak zorunda kaldığından dolayı telefona gelemeyeceğini söyler. başka bir gazete muhabiri de başka bir hikaye yazarken morasco adı ile karşılaşınca, morasco'yu arar ve telefondaki hanım kendisine eşi bay morasco'nun önceki mart'da (88 yaşında iken) öldüğünü ve sözü geçen plakalar hakkında rahmetli eşinin hiç bir şey bilmediğini söyler. morasco, bu plakaları yapan kişi olabilir mi kimse bilmiyor çünkü "morasco teorisi"nde bazı tutarsız noktalar var: plakaların tamamına yakını caddelere gömüldüğünde morasco 70li yaşlarındaydı ve ölümünden sonra da yeni plakaların yerleştirilmesi devam etti. bir başka toynbee-2001 bağlantısı da david mamet isimli pulitzer ödüllü bir oyun yazarının 1985 yılında yazdığı bir oyununda yer alıyor. mamet, "Goldberg Street" kolleksiyonunda, bir radyo programı sunucusu ile programı arayan, arnold toynbee, kubrick'in 2001 filmi ve ölü insanlar hakkında takıntıları olan bir dinleyici arasında geçen diyalogdan bahsediyor. bu oyun, ilk toynbee plakasının keşfinden 7 yıl önce ve morasco makalesinden 2 yıl sonra yazılmış.

olayın iç yüzü ile ilgili bir kaç bağlantı ve bilgi bulunmuş olmasına rağmen, bu plakaların amacı ve vermek istediği mesaj bilinmezliğini korumakta. 70 yaşındaki james morasco tüm bu plakaları caddelere gömmüş ve bir başkasına ölümünden sonra bu göreve devam etmesini vasiyet etmiş olabilir mi? yoksa kahramanımız, 1983 makalesinde bahsedilen teoriye kafayı takarak, kendi teorisini oluşturup harekete geçen hasta ruhlu bir insan mıydı? ya da bu işin sorumlusu kendi kendine tuhaf bir kubrick - toynbee bağlantısı kuran bir kişi olabilir miydi? bu konuya sizin de merakınızı yatıştıracak bir cevap verebilmek isterdim ama... çok üzgünüm ya; ben de bilimiyorum. bir kaç makale okudum (alkış!) ama ne yazık ki hiçbirinde bu konu hakkında bir sonuca ulaşılamamış olduğunu gördüm (aferim kızım cul, otur; sıfır!). isterseniz siz de bir göz atın (ilk ikisi -özellikle de damn interesting makalesi- kaynak aldığım asıl makaleler): background research - john charles taylor (toynbee.net) the mysterious toynbee tiles - alan bellows (damninteresting.com) out of this world - john stoehr resurrect dead on planet jupiter? - doug worgul ... evet?

devamını oku »

bu yazı menguzar tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

alfabe 26

menguzar — Mon, 05 Mar 2007 11:30:00 GMT

yapay alfabeler, bir dilin ya da kültürün doğal evriminin bir parçası olarak gelişen alfabelerin aksine, bir birey ya da bir grup insan tarafından özel olarak tasarlanmış yazı sistemleridir. bunlardan en meşhuru sözlüklerden aşina olduğumuz uluslararası fonetik alfabesi (international phonetic alphabet)'dir. alexander melville bell'in visible speech'i ve john malone'un unifon'u pedagojik kullanım için, blissymbols ise ortak dili olmayan farklı kültürlerden insanların iletişim kurmak için kullanabileceği bir uluslararası yardımcı dil (international auxiliary language) olarak geliştirilmiştir. shavian alphabet, alphabet 26, ve the deseret alphabet ise ingilizce için imla reformu olarak kabul edilen yapay alfabe türleridir. stenografi (shorthand) sistemleri de yapay alfabeler olarak kabul edilebilir.

blissymbols - "sinemaya gitmek istiyorum"

tüm bunları size neden aktarmaya karar verdiğime gelince; geçenlerde gezinirken redesigned alphabet başlıklı ilginç bir bloğa denk geldim ve hakkında yüzeysel bir araştırma yapınca yapay alfabelerle karşılaştım.

alfabe 26, amerikalı grafik tasarımcı bradbury thompson tarafından 1950 yılında tasarlanmış bir yapay alfabe. thomson, 26 harften oluşan ingiliz alfabesindeki her harf için büyük ve küçük harf (A ve a gibi) ayrımı yapmaksızın, ortak birer sembol dizayn etmiş. bunu yapmaktaki amacı ise alfabeyi düzenleyerek, daha mantıklı ve sezgisel bir hale sokmak ve çocukların aynı harf için iki farklı sembol kullanılması nedeni ile karşı karşıya kaldıkları öğrenme güçlüğüne de bir son vermek. bildiğimiz üzere ingiliz alfabesi 26 harften oluşuyor ve bu harfler (büyük ve küçük harfler) için toplam 45 sembol kullanılıyor. bu arada alfabe 26, büyük harfleri tamamen ortadan kaldırmıyor, sadece büyük ve küçük harfler için ortak birer sembol kullanıyor ve büyük harfleri de küçük harflerin daha büyük formları haline getiriyor o kadar. "a", "e", "m" ve "n" harfleri için standard küçük harf sembollerini kullanırken, diğer tüm harfleri standart büyük harf sembolleri ile kullanıyor.

alfabe 26

yukarıdaki imajda da görüldüğü üzere alfabe 26, birbirinden farklı 19 harfin onbeşinin [siyah renkli harfler] büyük harf formlarını; dördünün [yeşil renkli harfler] ise küçük harf formlarını kullanmaktan yana. geri kalan 7 harfin [mavi renkli harfler] büyük ve küçük harf formları zaten aynı.

thompson'un varolandan daha iyi bir alfabe tasarlama denemeleri bundan 15 yıl öncesinde başlamış. 1949 yılında thompson, oğlunun okuma yazma öğrenme çalışmalarını izlerken bir keşif yapmış: ufaklık, okumaya çalıştığı metnin ilk cümlesi “Run Pal”ı rahatlıkla okurken, ikinci cümle olan “See him run”ı okumakta güçlük çekiyormuş. ufaklığın kafasını karıştıran şey, ilk cümlede kullanılan 'R' harfinin, aynı ses için kullanılıyor olmasına rağmen ikinci cümlede bambaşka bir hal alıp ‘r’ye dönüşmesi imiş. mantıklı... ve bu keşiften yola çıkarak bay thompson, alfabenin standart hali ile okuma-yazma öğrenmenin ve okuma-yazma işleminin çok daha zor ve yavaş bir süreç haline geldiği kararına varmış. thompson, 1995 yılında alfabe 26'nın tasarımını henüz bitirmeden ölünce plan sonuçlanamamış. thompson'ın son yıllarında alfabe 26 için kendisi ile beraber çalışmış ve kendisinin uzaktan akrabası olan paul baker, thompson'ın çalışmalarının devamı niteliğinde yeni bir çalışma yapmış ve böylelikle alfabe 26'nın yeni dijital versiyonu ortaya çıkmış. ayrıca alfabe 26 için harold lohner'ın tasarladığı MEAN 26 fontunun ekran görüntülerini şurada inceleyebilir, buradan da MEAN 26 font dosyasını indirebilirsiniz. uygulanmaya başlandığında altyapı neleri gerektirir, bizim alfabemiz için neler yapılması gerekir gibi konuları şimdilik es geçersek, alfabe 26 gerçekten çekici bir öneri gibi görünüyor.

devamını oku »

bu yazı menguzar tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Antarktika Kahramanlıkları

menguzar — Sat, 03 Mar 2007 13:46:00 GMT

İnsanlık tarihinde 1960’lardaki uzay yarışı, aya ilk ayak basma yarışı ne idiyse, yirminci yüzyılın başında Güney Kutbu’nu fethetme yarışı da odur. Kutupların çatır çatır eridiği bu günlerde, o kutuplara ilk gidenler olabilmek için hayatlarını harcamış insanları bir hatırlayalım dedim. Nietzsche’nin, Wagner’in karısına fena halde asılıp, ünlü bestecinin sinir sistemini harap ederek, Alman gençliğini faşizme sürükleyecek fikirlerinin doğmasına sebep olduğu yıllarda başlar bu hikâye. Wagner’in artık kuşu da ötmemektedir… Wagner, karısını Nietzsche’den kaçıradursun, onların biraz Kuzeydoğusunda İngiliz donanmasına Robert Falcon Scott isimli bir çocuk yazılır. İngiltere’nin yaz kış sisten flu gökyüzüne bakıp, büyük hayaller kurar küçük Robert çocukluğu boyunca. Ana ocağından asker ocağına geçişi gayet süratli olur. Daha 13 yaşında katıldığı donanmada birçok değişik gemide görev alarak 1893’de 25 yaşında iken Üsteğmen olur. Scott, Üsteğmen olduğunda Wagner çoktan gözü açık ve hatta Yahudilerin sabunlaşmasına giden yolları da açmış olarak ölmüştür. Nietzsche de, Wagner’in karısı da hala hayattadır. Scott, 25 yaşında Kraliyet Coğrafya Topluluğuna katılır ve keşif gemilerinde görev almaya başlar. O sıralar. Güney Kutbu dünyanın yegâne keşfedilmemiş yeridir. Keşfetmek tarihe geçmek demektir. Dünyanın yükselen gerginliğinde keşfi yapan ülke olmak, diğer ülkelere endam göstermek olacaktır. Bizim Scott da artık yağız bir delikanlıdır ve hayallerini Güney Kutbunun bekâreti süslemektedir.

Robert Falcon Scott

Lakin; Güney kutbu çok zorlu bir bakiredir. Bizim hassas cildimizin alıştığı, yazlar kurak ve sıcak, kışlar ılık ve yağışlı hallere pek benzemez. Yıllık ortalama sıcaklık -50 derece filan yani. Kutup dairesinde şimdiye kadar ölçülen en tişört giyilebilir hava -29 derece. Kuzey Kutbu, Güney’in yanında sayfiye kalır. Kuzey’in ortalaması Güney’den 22 derece kadar daha yüksektir. Kuzey’de 400 çeşit kadar çiçek yaşarken, Güney’de Scott’un oralardan dönerken anasına götürebileceği bir tek çiçek bile yoktur. 1900 yılında vefat sırası Nietzsche’ye gelir. Tarih Nietzsche’nin Wagner’in karısı ile ilgili emellerinin gerçekleşip gerçekleşmediği konusunda pek net değil. Bana sorarsanız o iş, Wagner hayattayken halledilmiştir. Nietzsche öldükten bir yıl sonra bu ölümden haberi olup olmadığını bilmediğimiz Scoot’a, İngiliz Kraliyet Donanması tarafından RSS Discovery isimli ahşap, üç direkli bir gemi verilir ve “E, bir git bak bakalım şu Güney Kutbuna” denilir. Bu gezideki amaç Ross Denizi, Kutup Platosu ve kıyılarını, hayvanlarını, hayat şartlarını keşfetmek, kutup noktasına en kısa geçiş bölgelerini gözden geçirip Kutup noktasına nasıl varılabileceğini hesaplamaktır.

RSS Discovery

RSS Discovery’nin bu yolculuğunda, İnsanoğlu ilk kez Buz Denizinin Doğusuna ulaşır ve tabii zamanın gelenekleri uyarınca alelacele bu bölgeye "King Edward VII Land" adı verilir. Kıta karasına ilk adım da bu gezi sırasında atılır. 1902 yılında Scott ve birkaç samimi arkadaşı gemiyi ve personelin çoğunu daha geride bırakarak 82°17′ Güney’e kadar inerler. Bu “82°17′ S” koordinatı, o tarihe kadar insanın gidebildiği en Güney noktadır. Bu gidiş sırasında Ekipte fotoğraf çekmekle görevli olan Reginald Skelton’un gözleri de, bizim “La Marche de l'empereur” filminden aşina olduğumuz İmparator Penguenlerini, insanlık tarihinin ilk gören gözleri olur. RSS Discovery ve artık üne kavuşmaya başlamış mürettebatı 1904 yılında müthiş bir karşılama ile İngiltere’ye dönerler. Scott’un gözü ulaşılmaz bakirede kalmıştır. En son Nietzsche’yi öldürmüştük. Hikâyemizin fonu olan üçlüden Wagner’in karısı Cosima Wagner halen hayattadır. Franz Liszt’in kızı olan ve ahir ömründe filozoflarla, bestecilerle fink atmış olan bu nadide hanım, daha uzun yıllar kim bilir ne anılarla yaşayacaktır. Nietzsche, Wagner ve Cosima’nın konuyla ilgisini çok kurcalamayın, onlar sadece fon… Biz kendi hikâyemizi biraz daha karışık hale getirerek devam edelim… Tabii ki o yıllarda ulaşılmaz bakirenin bekâretini almak için yanıp tutuşan tek insan Scott değildir. Hatta, RSS Discovery mürettebatının Güney Kutbu topraklarına ayak basmayı kutladıkları sıralardan hemen önce bir Belçika araştırma gemisi olan Belgica da onların gittiği yerlere yakın yerlerde dolaşmıştır. Güney Kutup noktası çevresinde iki gemi, iki geminin içinde birbirlerinden habersiz insanlar, kutup noktasına ilk ayak basan olmayı hayal etmektedirler. Belgica’nın içinde bakireye en az Scott kadar aşık olmuş bir adam, Norveçli Roald Amundsen de vardır.

Belgica

1904 yılındaki eve dönüşten sonra Scott için sıkıntılı zamanlar başlar. Sıkıntılı derken, edindiği şöhret ve saray çevresindeki itibarla o parti senin bu parti benim gezmekte, o hatunun bu hatunun yatağına bedeni nakletmektedir ancak aklı biricik sevdiği Güney Kutup noktasındadır. Bu aşk onu günden güne eritip bitirmektedir. Scott, tam dört yıl boyunca RSS Discovery seyahati sırasında edindiği bilgileri toparlar ve bir kez daha ve bu kez sonuna kadar gitmek için birçok planlar yapar. Asıl sorun ise maddidir. Bizim Wagner’in de katkısıyla Almanya dünyayı germeye başlamış, İngiltere’deki toplumsal bilinç keşiflerden ziyade Avrupa’da yükselen gerilime yönlenmiştir. Memleket bu halde iken bu tür bir geziyi finanse etmeye yanaşan pek yatırımcı bulunamamaktadır.

Terra Nova

Scott, 1908 yılında yani o yıllar için çok geç sayılan bir yaşta (40) ilk evliliğini yapar. Tarih bu konuyu çok açmıyor ama evliliğin Scott için tamamen toplumsal bir pozisyon belirleme olduğunu söylemek hiç de mantıksız değil. Zira, Scott’un biricik aşkı hala çok uzaklarda bekâretini onun için bekletmektedir. Yeni evli çiftin 1909 yılında Peter isimli bir oğulları olur. “E artık çocuk da yapıldı hadi biz kutbumuzla ilgilenelim” diyen Scott, sağdan soldan topladığı paralarla Terra Nova isimli bir gemi edinir, mürettebatı toplar ve Peter daha baba demeyi sökemeden 1 Haziran 1910 tarihinde Londra’dan demir alır. Bir süre İngiltere içinde daha fazla para toplayabilmek için seyir yaparlar ve sonra ver elini Güney Afrika… Scott’un sıkıntıyla planlar yaptığı yıllarda ise, Güney denizlerindeki tecrübelerinden sonra evine dönen Amundsen Kuzey Kutup noktasına varan ilk insan olmayı kafaya takmıştır.

Roald Amundsen

Amundsen, hiç zaman kaybetmez. Daha Scott ilk yolculuğundan İngiltere’ye dönmeden, 1903 yılında Kuzey Kutbu çevresinde ince ince dolanmaya başlar. Gjøa adlı gemi ve içinde altı mürettebat, Christopher Columbus zamanından beri aşılmaya çalışılan ama aşılamayan Atlantik ve Pasifik Okyanusları arasındaki Kuzeybatı geçidini aşmayı başarırlar. Amundsen bu yolculuk sırasında Eskimolardan kutup ikliminde hayatta kalmanın yöntemleriyle ilgili çok önemli bilgiler edinir. Kutup etrafında bir çok tetkik yaptıktan sonra 1906 yılında Alaska’nın Nome şehrine kadar ulaşırlar. Bu keşiften sonra Norveç’e dönen Amundsen, Kuzey Kutup noktasına gitmek için bir çok plan ve hazırlık yapar. 3 yıl sonra tam haydi gidiyoruz dediği sırada dünya Kuzey Kutup noktasına Frederick Cook ve Robert Peary tarafından ulaşıldığı haberiyle çalkalanır. Kuzey Kutbu bekâretini yitirmiştir ve artık oraya gitmenin Amundsen gibi bir adam için hiç bir anlamı kalmamıştır. Amundsen hiç vakit kaybetmeden planlarını değiştirir ve 1910 yılı baharında Fridtjof Nansen’in emrine amade ettiği Fram (İleri) isimli gemi ile geri kalan tek bakireye, Güney Kutbuna doğru yola çıkar… Ancak, bu plan değişikliğinden Nansen dahil kimseye bahsetmez. Fram hareket ettiğinde bile kardeşi Leon ve Fram’ın komutanı Thorvald Nilsen dışındaki mürettebat bile nereye gidildiğini bilmemektedir. Amundsen’in bu gizliliğinin nedeni, büyük olasılıkla Nansen’in gemiyi Güney Kutbu için vermek istemeyebileceğinden çekinmesi ve Scott’un başka birinin de bakirenin peşine düştüğünü duyup, acele etmesini engellemektir…

Fram

Amundsen, Atlas Okyanusun’un Afrika açıklarındaki Madeira adasında mürettebata asıl amacını açıklar…(Tüm araştırmalarıma rağmen mürettebatın yön kavramı yok muymuş, onca yılın gemicilerini Amundsen nereye gidiyoruz diye keklemiş onu bulamadım… Tarih bir tek, tayfanın hepsinin devam etmeyi kabul ettiğini söylüyor… Bu arada Nasen’in hakkını yemeyelim, Nansen de Amundsen’in planını öğrenince planı sonuna kadar desteklemiş…) O esnada, Terra Nova bir gemi olarak gücünün yettiği, buzullar arasında ilerleyebildiği en uç nokta olan ve bir önceki seyahatinde Scott tarafından adı (1841 de adaya ilk ayak basan Sir James Clark Ross onuruna) konulan, Ross Adası’na varır ve Scott ekibi burada ana kampını kurar. Ross adasında çeşitli biyolojik araştırmalar ve hazırlıklar yapan ekip, kademe kademe Güney Kutup noktasına gidiş için ara kamplar kurup Ross Adasındaki ana kampa dönerek günlerini geçirmeye başlar. Burada bir yıl hazırlanırlar. 1911 yılının son günlerinde Scott, Teğmen Henry Bowers, Dr. Edward Wilson, Astsubay Edgar Evans ve Yüzbaşı Lawrence Oates’dan oluşan beş kişilik kutup noktası timi kamptaki arkadaşlarından ayrılıp ulaşılmaz bakireye doğru efsanevi yolculuklarına başlarlar… Amundsen ve ekibi ise 14 Ocak 1911’de gemileri Fram’ın Terra Nova’dan çok daha iyi ve güçlü bir gemi olması nedeniyle Scott’un ekibinin 96 km. daha güneyine kadar inebilmiş ve kamplarını Balina Körfezi’ne kurmuşlardır, Amundsen kampa Framheim adını verir. Bu noktaya kamp kurmuş olmaları, Amundsen ve ekibinin kutup noktasına Scott’a göre 96 km. daha avantajlı yürüyecek olması demektir. Amundsen, kamptaki hazırlıklar sırasında zamanını Scott’un daha önceki Güney Kutbu seyahatinin notlarını okuyarak ve kendi Kuzey Kutbu tecrübelerini pekiştirerek geçirir. Scott’un 1908 yılında Ernest Shackleton tarafından keşfedilen Beardmore Buzulu yolunu tercih edeceğini hesaplayan Amundsen, kurdurduğu ara kamplarla kendi denenmemiş rotasını oluşturur. Amundsen ve adamları, kutup noktası yolculuğu için üç ara kamp kurarlar ve bu kamplara gidiş ve dönüş için toplam 2750 kg. (tarih böyle diyor) yiyecek (foklar ve penguenler) depolarlar. Tabii, bu kampların kuruluşu sırasında köpeklerle çektikleri kızakları kullanmak ve iklim şartlarında hayatta kalmak konusunda birçok tecrübe edinirler. 8 Eylül 1911’de Amundsen ve ekibi havanın ani ve de aslında sahte iyileşmesini baharın gelmesi olarak algılayarak yanlış bir start alırlar. Sekiz kişiden oluşan bu ekip birinci ara kampta havanın -51 dereceye düşmesi üzerine yaptıkları hatayı anlayarak yedi gün sonra Framheim’a geri dönerler. Bu yanlış başlangıç ekipte huzursuzluk yaratır, Amundsen, planlarını tekrar gözden geçirir. Kutup ekibini yeniden oluşturur ve bu kez ekibi o da beş kişiye düşürür (Bjaaland, Hanssen, Hassel, Wisting and Amundsen). Amundsen ekibi 19 Ekim 1911’de 4 kızak ve 52 köpekle büyük yürüyüşe başlar… Burada ilginç gelebilecek bir ayrıntı vereyim: Ekibin günlük yiyecek istihkakı Adam başı: - 40 büsküvit (380 gr.) - 350 gr. Kurutulmuş et - 40 gr. Çikolata - 60 gr. Süt tozu Köpek başı - 500 gr. Kurutulmuş et Ancak tüm bu yiyeceklere ve ara kamplara koyulan erzağa rağmen planlarını tutturamazlar. Yiyecek kullanımı dönüş için risk oluşturmaktadır. Yola çıktıktan 32 gün sonra, 21 Kasım günü, 24 köpeği öldürürler. Öldürdükleri köpeklerin etlerinin bir kısmını dönüşe ayırıp, bir kısmını yerler ve leşlerle de geri kalan köpekleri doyururlar. Bu olayın gerçekleştiği nokta günümüzdeki haritalarda “Butcher Shop” (Kasap Dükkânı) olarak geçmektedir. 7 Aralık 1911 günü dünyanın bu en ücra yerinde beş adam, geri kalan 16 köpek ve ulaşılmaz bakireye 180 km. mesafe vardır.

scott ve ekibi

Scott ve ekibi 17 Ocak 1912’de Güney Kutup noktasına ulaştıklarında, öylesine zor şartlarla karşılaşmış ve öyle yıpranmışlardır ki, dönüş için çok da umutlarının olmadığını bilmektedirler. Büyük olasılıkla devam ederlerse dönüşte öleceklerini bile bile, amaçları uğruna devam ederler. Vardıklarında kutup noktasında buldukları, dünya keşifler tarihinin en trajik sahnelerinden biridir kanımca; 35 gün önce bırakılmış Bir Norveç bayrağı… Scott’un düşsel tanrıçası, ulaşılmaz bakiresi Amundsen tarafından keşfedilmiştir…

Scott ve ekibi Amundsen'in Bıraktığı Bayrakla -18 Ocak

Amundsen ve arkadaşları kamplarına aynen çıktıkları gibi beş kişi dönerken, umutlarını hayallerini kaybetmiş Scott ekibi, geri dönüş yolunda birer birer yitmektedirler… Önce Evans ölür, sonra Oates’un uzuvları donmaya başlar, ekip dönüşü iyice zorlaştırsa da Oates’u tek başına ölüme terk etmez. 17 Mart günü çadırdan “Bir dışarı çıkıp geleceğim” diyerek çıkan Oates ekip arkadaşlarını yavaşlattığını bildiği için bir daha geri dönmez. O gün Oates’un 32. yaş günüdür. Altı ay sonra, ekibin geri kalanının cesetleri, bir İngiliz keşif grubu tarafından o çadırın içinde bulunur. Çadır, bir sonraki erzakların bulunduğu kamptan sadece 20 km. uzaktadır. Scott’un elinde, tüm yolculuk boyunca tuttuğu günlüğü (son sayfası) ve bir de karısına yazdığı mektup vardır: “Dul’uma…”

devamını oku »

bu yazı menguzar tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

ölüm kokusu

menguzar — Mon, 26 Feb 2007 18:57:00 GMT

ispermeçet balinası

ölüm, sürdüğümüz yaşamın tek kesinliği. hepimiz bir gün gelecek öleceğiz. öldüğümüzde arkada bıraktığımız bazı şeyler olacak ya da hiçbir şey kalmayacak. her şey geçip gidiyor, geçip gidecek. bu dünyanın geçici olduğunu ve bunun değişmeyeceğini kavramış bazıları ise ölümsüzlüğü öbür dünyada ararlar. öbür dünyada cennet ya da sürcehennemde dirilmeyi beklerler.
ölümlü olmak, bir gün öleceğini bilmek insana çok işler yaptırır. bu dünyada kalıcı iz bırakmak, büyük işler yapmak gizli bir ölümsüzlük çabasıdır. "ben ölsem de eserim yeryüzünde kalsın" beklentisidir. ölümlü olmaya karşı doğal reflekslerden biri de üremektir. yeryüzünde silinip gittiğimizde genlerimiz devam edecektir, bizim de birilerinin genlerinin devam ettirdiğimiz gibi birisi de bizimkileri devam ettirecektir. taş devrine göre yaşamımız kolaylaştığı için bir çok yeteneğimizi kaybettik ve bir çoğunu da evirdik. koku alma duyumuz eskisine göre oldukça zayıf durumda örneğin, işlerimizi birkaç yüz yıldır koku almamız gerekmeyecek şekilde evirdik, birbirimizi tanımak için birbirimizin kokusunu bilmemiz gerekmiyor. adımız, kimlik numaralarımız açık hangi ağaca bağlandığı belli hayvanlarız hepimiz. birbirimizin kimliğini ayırt etmek için kokularımızı bilip hafızalarımızda tutmamız gerekmiyor artık. kalın giysiler, sigara tüketimi derken kendi kokumuz da dışarıya daha az yansır oldu. avcılık ise pratikte artık pek az kişinin yaptığı bir iş. çoğumuz eti bayat halde, hayvanı hiç görmeden yiyoruz. avlanmak bir yana hayvanı bile kendimiz yetiştirmiyoruz. taş devrinde yaşayan atalarmızda da bulunan bu yetenekler bugün bizler için dünyayı irrasyonelleştirerek güzelleştiriyor. eskisi gibi avlanmayan bizler bu dürtüyü kendimizi ilim ve fene vurarak, sürekli seks partneri avlayarak tatmin ediyoruz bu dürtüleri bastırmak ise daha vahşi tatmin yollarını yanında getiriyor ki o zaman diğer insanları çeşitli bahanelerle öldürerek tatmin ediyoruz içimizdeki kan dökücü avcıyı. vahşi doğamız dürter biz yaparız. hannibal lecter insan eti yemenin ve koku duyumuzun en güzel örneklerinden biridir. kokularla ilgili derin bir bilgisi ve uzman bir burnu vardır. yolladığı mektuptaki güzel koku hepimizin hatırındadır. moby dick'ten bildiğimiz soyu maalesef tükenmek üzere olan ispermeçet balinasından elde edilen baştan çıkarıcı misktir. misk kokusunun roman yazıldığı sırada balinanın sperminden elde edildiğine inanılırdı, çok sonraları onun sperm olmadığı insanlık için büyük bir hayal kırıklığı oldu. bir başka kritik sahne ise ilk clarice sterling ile ilk tanıştıklarında o gün koku sürünmüş olmamasına rağmen sürekli kullandığı parfümü nina ricci l'air du temps söylemesidir. hannibal'ın kokulara ilgisi ölüme olan ilgisinin farklı bir ifadesidir. moby dick in avlanmasının nedenlerinden biri de hannibal'ın kullandığı parfümün de içerdiği misktir. bu koku kabenin örtüsünü değiştirmek üzere giden kervanda da kullanılırmış osmanlı döneminde. hanibal hepimiz gibi kendi moby dick'ini avlamaya çalışan bir ahab'tır bu yönüyle de. perfume bir katilin öyküsü, ise bu mevzuu farklı yönlerden değerlendirir. kokusu olmayan jean baptiste grenouille koku alma duyusu normalden çok fazla gelişmiştir. kendisine koku yapmak için diğer bedenlerin kokularını damıtıp saklamaya çalışır ve sonunda kendisine bir koku yapar. bu kokuyu yapmak için kadınları öldürür ama niyeti öldürmek değildir, yalnızca kokularını almaktır ama ölüm olmaksızın kimse kokusunun alınmasına izin vermediği için kendisi de kokusuz biri olrak çok tedirgin edici olduğu için belki de öldürmesi kaçınılmazdır.

Kokuyla direk ilgilenen bir başka roman da hepimizin bildiği tom robbins'in , jitterbug perfume üdür. adı türkçeye de oldukça güzel çevrilmiştir: parfümün dansı. kudra ve alobar çifti bir parfümün eksik kokusunu ararlar yüzlerce sayfa boyunca, bu arada ölümsüzleşirler. keçi tanrı pan'la başladıkları yolculukları günümüzde sona erer. kokuyla birlikte romanda tartışılan ana mevzu ölümsüzlüktür. clarice sterling-hannibal lecter ikilisinden farklı olarak rakip değil uyumlu bir çifttirler. birbirlerini yok etmeye, avlamaya, hapse atmaya çalışmazlar. kokunun sözü nerede geçerse orada ölümün sözü de geçer. Koku zaptedilemez, tutulamaz, alıkonamaz, uçup gider, insanların ölüp gitmesi gibi zamanın geçivermesi gibi. kokuyu bir yere hapsetmek, bir şişeye koymak bu nedenle ölümsüzlüğü aramaktır. moby dick'in sperminin kokusu insanlar için bir afrodizyaktır, hiçbir fallus imge moby dick'in penisinden daha büyük değildir, hani bütün beden olarak shaq oneal penis olsa yine de moby dick'in penisi daha büyük. moby dick kokusuyla kokulanarak kendimizden büyük penisimiz varmış gibi hatta bütün beden olarak penismişiz gibi yapabiliriz. kadın kokusu denince akla ilk gelen ise al pacino’nun canlandırdığı gerçek bir hayvan olan frank slade’dir. o da ancak al pacinonun ruh verebileceği kör bir koku ustasıdır. bedende kalan koku izleri özellikle seksle ilgilidir. burada anlatıldığı gibi. yakınınızdaki birlikte olduğunuz kişi başkalarının da birlikte olmak istediği biri ise o kokuya yönelenler size bilinçsizce yaklaşacaklardır. eğer siz de bu işe kafa yormak yerine tadını çıkarmakla yetinenlerdenseniz ne olup bittiğinden hiç haberiniz olmadan geçirip giderseniz bu dünyadan kendinizi. varolmanın dayanılmaz hafifliğinde seks kokusu anlatılır, cerrah tomas bir çok kadınla birlikte olur bu arada da tereza ile birlikte yaşamaktadır. ilişkilerinden sonra sürekli duş alır üstünde koku kalmaması için. ama yine de kendisini ele verir çünkü duş alırken saçlarını yıkamayı unutmuştur her defasında. üstelik de en keskin koku saçlarında kalmıştır. saçlar kokuyu bedenin diğer yerlerinden daha da çok tutar. dayanılmaz hafiflik başımızdaki kokudur. benim dikkatimi çeken çeşitli kokular örneğin anal seks yapanlarda kadın erkek fark etmez bana itici gelen bir koku oluyor. sürekli yapanlarda bu koku keskinleşmekle birlikte seyrek yapanlarda bile işlemden sonra 2-3 gün kadar koku kalabiyor. benzer şekilde oral seksin de kokusu insanın ağzında kalıyor. özellikle sizin de kokusunu tanıdığınız biriyse direk koku sizi ele verir. sarımsaklı cacık yemek bu kokunun geçmesini çabuklaştırıyor. çokça yeşillik yiyenlerin beden kokusu çok daha zariftir bence. özellikle nane, roka ve maydanoz uzun süre sürekli yendiğinde çok güzelleştirir. maydanoz çokça östrojen içerdiği için erkekler çok yememeli. yosunların yenebilenleri de beden kokusunu güzelleştirir ama doğal besinimiz olmadığı için aşırıya gitmemek tercih edilmelidir yosun yerken. bedenle ilgilenen her insan kokuyla da ilgilenir. bedenin kokusu başlı başına bir ilgi alanıdır, en azından kendim için öyle olduğunu söyleyebilirim. yediğimiz, içtiğimiz her şeyin dokunduğumuz her insanın kokusu üzerimizde kalır. biz bizde kalanın anılar olduğunu sanırız ama bizde kalan düşünce ya da hayal değil kokudur. kokusu üzerimizden gidenin varlıkları da zihinlerimizden gider. koku yaşamlarımız kadar uçucu ve bize ait değildir, biz olsak da olmasak da onun kendi ince varlığı devam edecektir. bu yanıyla yaşamın kendisi belki en ince kokudur. bu yüzden hem üremek hem ölmek kokuya yan yanadır.

devamını oku »

bu yazı menguzar tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

rakam istasyonları: esrarengiz radyo yayınları

menguzar — Sat, 24 Feb 2007 21:26:00 GMT

genellikle bir dizi rakam, harf ya da kelimelerin (zaman zaman fonetik alfabe kullanılarak) yayınlandığı, kaynağı belirsiz, uygun şartlar altında tüm dünyaya yayın yapabilen kısa dalga radyo istasyonlarına "rakam istasyonları (number station)" adı veriliyor. bu istasyonlardan duyulan sesler genellikle mekanik olarak üretiliyor. mesajlarda dil yelpazesi oldukça geniş ve kullanılan sesler genellikle kadın sesleri olmakla beraber ara ara erkek ve çocuk sesleri de kullanılıyor.

rakam istasyonlarının birinci dünya savaşı'ndan bu yana yıllardır yayında olmalarına rağmen, ne amaçla kullanıldıkları hakkında hala kesin bir bilgi yok. yayınların, hükümetlerin gizli ajanları, casusları ile iletişim kurmak için kullanıldığını, ufolardan ya da uzay gemilerinden gönderilen sinyaller, kodlanmış at yarışı sonuçları ya da uyuşturucu kaçakçılarının haberleşme sistemi olduklarını savunan varsayımlar ortaya atılmış fakat hala ne için kullanıldıkları sorusuna, doğruluğundan emin olunabilecek bir cevap bulunamamış. deliller, popüler varsayımlardan biri olan; "yayınların hükümet ajanları tarafından, casuslara mesaj yollamak için kullanılan bir iletişim yöntemi" olduğu varsayımını destekler nitelikte. bu varsayıma göre sözkonusu mesajlar, düşmanların şifreleri çözmesini nerede ise imkansız kılan ve çok güvenli bir şifreleme sistemi olarak kabul edilen one-time pad (OTP) yöntemi ile şifrelenmiş. bu şifreleme yöntemi hakkında daha fazla bilgi için ekşi sözlük'ten "one time pad", "bir kerelik bloknot" ve "vernam cipher" başlığı altındaki entryleri inceleminizi öneririm.

rakam istasyonlarının karakteristik özellikleri çok çeşitli. kimileri rastgele zamanlarda yayın yaparken, kimileri de belirli bir zaman çizelgesini takip ediyor. sayılar, kelimeler, harfler, notalar ya da mors kodları aracılığı ile bilgileri veren sesler, banttan ya da canlı yayın olabiliyor. yayınlar genellikle saat başlarında ya da her yarım saatte bir başlıyor ve her yayın, yayının yapıldığı istasyonu ve/veya hedef dinleyiciyi tanımlayan bir giriş ya da sunumla başlıyor. bu giriş ve sunumlar numerik ya da fonetik "kod adlar" (örn. "charlie india oscar", "250 250 250"), karakteristik sözler (örn. "¡atención! ¡atención!", "1234567890") ve zaman zaman müzikal ya da elektronik sesler (örn. "the lincolnshire poacher", "magnetic fields") formunda oluyor.

genellikle şifreli mesaj başlamadan önce giriş/sunum bölümü belli bir süre boyunca tekrar ediyor ve mesaj iletildikten sonra, istasyon karakteristik bir biçimde yayını sonlandırıyor. genellikle yayın sonlandırılırken, istasyonun kullandığı dilde "end (son)" kelimesiyle anlam bakımından benzeşen (örn. "end of message, end of transmission"; "ende"; "fini"; "final"; "konec") kelimeler kullanılıyor. kimi istasyonlar (özellikle eski sovyetler birliği kaynaklı olanlar) yayını bir seri sıfır ile (örn. "000 000") sonlandırırken, kimileri de müzik ya da çeşitli seslerle yayına son veriyor. şifrelenmiş mesajları, bilgisayar desteği olmaksızın çözme yöntemlerinden "if it had not been for 15 minutes (chapter 7)"'da bahsedilmiş. spynumbers.com'da istasyonlar hakkında bir çok detay bulunuyor. mesela şu adresten, daha önceden yayın yapmış ve şu anda yayın yapma olasılığı olan frekansları görebilir, şu adreste ise yeni başlayan meraklılar için ipuçlarını okuyabilirsiniz.

akin fernandez

yayınlar, akin fernandez adlı meraklı bir kaçık tarafından üç dört yıl boyunca takibe alındıktan sonra, 1997 yılında the conet project: recordings of shortwave numbers stations adında, dört cdlik bir kolleksiyon halinde satışa sunulmuş. şu adresten rakam istasyonlarında yayınlanan çok sayıda mesajı dinleyebilirsiniz. biz bütün yayın kayıtlarını dinledik, hatta repeat'te unuttuğumuzdan, kapatmayı ancak "fünf.. noyn.. fünf.." diye diye nirvanaya ermemize 3 dakika kala akıl edebildik. eğer mesajları radyodan dinlemeye niyet ederseniz 2 MHz - 30 MHz kapsamlı tek yan bantlı (SSB) ve am bir kısa dalga alıcısına ihtiyaç duyacaksınız. rakam istasyonu yayınlarının kullanıldığı müzik, film ve televizyon yapıtlarından örnekleri wikipedia'dan inceleyebilir, mysteries of radio adlı websitesinden de rakam istasyonları hakkında detaylı bilgi alabilirsiniz. konuya dikkatimizi çeken damn interesting makalesine de buradan ulaşabilirsiniz.

devamını oku »

bu yazı menguzar tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

ahtapot

menguzar — Thu, 22 Feb 2007 13:20:00 GMT

ahtapotlar denizlerde yaşayan en esnek canlılar. o kadar esnekler ki, 2-2,5 cm'lik bir delikten geçebilirler. gövdelerinde kılçık, iskelet olmadığı için çok küçük boyutlara büzebilirler kendilerini. ne yazık ki bu hayvanların ömürleri çok kısadır. ömürlerinin kısalığının nedeni de çiftleştikten sonra uzun süre beslenmemeleridir; erkekler çok kısa süre içinde, dişiler ise yumurtladıktan çok kısa süre sonra ölürler. dişilerin ömrü erkeklerin ömründen daha uzundur. çiftleşmeleri de ilginçtir. ahtapotlar sürüngenlerin kuyruklarını bıraktıkları gibi kollarını bırakkabilirler. erkekler cinsel organ olarak kullandıkları kolu dişinin içine bırakır ve giderler. dişi bu spermleri içinde çok uzun süre canlı olarak saklayabilir. bu arada da kendi yumurtalarını olgunlaştırır. (bazıları 200.000 yumurta kadar) yumurtlar ve kısa süre sonra da ölür. ahtapotların ömürlerinin kısa olması (yaklaşık 300 çeşit ahtapot var en uzun ömürlü tür 5 yıl, sıradan türler 6 ayda bu dünyadaki işlerini tamamlayıp gidiyorlar) onların bazı yetenekler geliştirmesine neden olmuştur. en güzel özellikleri oldukça iyi öğrenme yeteneğidir. ömürleri kısa olduğu için ebeveynler yavrularına eğitim veremeden ölür böylece ahtapot bireyleri bütün davranışlarını kendi başlarına öğrenirler. beden büyüklerine göre de oldukça güçlü hayvanlar oldukları için çok ilginç işler yapabilirler. akvaryumdan kaçıp küvete giden, beslenmek için balıkçı teknelerine giren ahtapotların hikayeleri yaygındır. ahtapotlar da hem kısa süreli hem uzun süreli hafıza bulunduğu da ispat edilmiştir. ahtapotların sinirlerinin çoğu kollarında bulunur, bu yüzden şekilleri algılayamazlar. durumları file dokunan körlere benzer. asla tam şekli bilemezler. ama dokundukları şeyin tadını alabilirler. dokunma duyuları bu derece hassastır. denizden ne çıksa yerim düsturu ahtapotların da yenebilir olduğunu gerektirir. türüne göre kolları ve/veya kafaları pişirilir yenir. ahtapotların kollarını düğümleyip, canlı canlı sosa batırıp yiyenler de var. bu daha çok korede yaygın bir yemek, iki ahtapot 10 dolar civarında. oldboyda da bu canlı ahtapot yeme olayı izlenebiliyor. diğer deniz canlılarından çok farklı olarak ahtapotlar güreşebilir. 1960'lara kadar dünya ahtapotlarla güreş yarışmaları düzenlenmiş. bu yarışmada bir dalgıç bir ahtapotla mücadele ediyor ve onu su yüzeyine çıkarmaya çalışıyor. ahtapotlar doğal ortamlarında köpek balıklarını bile yer yutabilir (googlevideo). iyice küçüldükleri için minicik deliklerden geçebilir (googlevideo) ve kolay kolay avlanmazlar. balıkçının karısının başından geçen olay da akla zarardır: yengeç yemek için tekneye zıplayan sonra da yengeçlerden vazgeçmediği için eve kadar gelen iki ahtapot, balıkçı evden gidince karısı sarah'a tecavüz ederler. toplam 16 kol kadını çaresiz bırakır, 16 penis ve bir kadının hikayesi bu. bu hikayeyi günümüze ulaştıran ise, hayvanlarla ilişkiyi ilk anlatan resimlerdir.

balıkçının karısı ve ahtapot

devamını oku »

bu yazı menguzar tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

etiketler: şehir efsaneleri, izmit

SePpUkU

menguzar — Tue, 20 Feb 2007 13:40:00 GMT

seppuku

Seppuku; düşmanın eline geçen ya da gurur kırıcı bir olaya sebep olan Samuray’ların törensel bir intihar şeklidir. Hara-kiri olarak bilinen terim, hara-kiri karın deşmek anlamına geldiği için japonlar tarafından kaba bulunur, en nihayetinde onur temizlemek için gerçekleştiren bir seremonidir ve günümüzde hala Yakuza (japon mafyası) lar tarafından uygulanmaktadır. Seppuku’dan önce intihar edecek kişi banyo yapar, en sevdiği yemeği yer ve beyaz bir kimono giydikten sonra, sapı genellikle bir kumaşla süslenmiş, Tanto adı verilen bıçağı önüne koyarak bir ölüm şiiri yazar. Bıçağı karnına saplar ve soldan sağa doğru, acılı bir kesme hareketi yapar. Seppuku yapmayı seçen kişinin vücudunda açtığı yaranın derinliği, cesaretinin ölçüsü olarak kabul edilir.

Kaishakunin

Ölüm uzun süre sonra kan kaybından olur. Kişi, kimi zaman bu acılı ve uzun ölümden kurtulmak için yardım talebinde bulunabilir ve karnına bıçağı sapladığı anda Kaishakunin adı verilen, yardımcı ensesine kılıçla ölümcül bir darbe indirir. Kafanın bedenden ayrılması intihar eden kişiye büyük bir saygısızlık olarak kabul edildiğinden bu darbe, bir kılıç ustası tarafından uygulanır ve kafayı gövdeye bağlı tutan küçük bir deri parçasının kalması sağlanır. Seppuku sırasında birinden yardım istemek ona bahşedilebilecek en büyük şereftir. Bazıları ise yardım kabul etmez ve kesme işlemini iki defa uygulayarak çapraz Seppuku yapar. Bu, kişinin onuruna ne kadar düşkün ve ölüme ne kadar hazır olduğunu gösterir (kaynak). Yazar Atilla ÇELİK’in, SAMURAYLAR ve SÖVALYELER adlı, halen üzerinde çalıştığı kitabından kısa bir alıntı.

.... bir hatadan dolayı kendini öldürmek söz konusu olunca, akıllara gelen ilk toplum Japonlardır. Samuray döneminde buna Seppuku adı veriliyordu. Yani Batı'da bilinen adıyla hara-kiri. Seppuku, arkadaş ve düşmanlar tarafından aynı şekilde taktire değer olarak görülen bir intihar töreniydi. Avrupa'da bir savaş sonrası intihar örneklerine nadiren rastlanmıştır ve onlara göre bu soylu bir davranış değildir. Ama samuraylar için Seppuku, en büyük onur örneğidir. Avrupa'da görülen nadir örneklerden biri, 1333 yılında Halidon Tepesi'nde kaybedilen savaş sonrası, bir çok İskoç'un kendilerini denize atıp kasten boğularak ölmeleridir.

İskoçlar
Çünkü bunu yapmazlarsa, kaderlerinin tutsaklıkta pek iyi olmayacağını biliyorlardı. Samuraylar tutsak olmanın utancından kaçmak ve hatalarını telafi etmek için intihar ederlerdi. Örneğin; Avrupalı şövalyeler 1461 yılındaki Kavanakacima Savaşı'nda Yamamoto Kansuke'nin kendisini öldürmesini ve bunu niçin yaptığını anlayamayacaktı. Söz konusu savaşı Yamamoto Kansuke planlamış, bu plan son derece yanlış olmuş, başarısızlığın sorumluluğunu üzerinde kabul ederek hayatına dramatik noktayı koyarak kendi canını almıştır. Ayrıca bir efendinin ölümünden sonra intihar vakaları görülmüştür. Örneğin; Ulsan'da Reizei Motomitsu, kılıç yarası aldıktan sonra ölmek üzereyken naginatasıyla kendi yakınındaki 15-16 düşmanını öldürmüştür. Bu olay, onun yandaşlarının büyük acısına neden olmuştur.

savaşçı
Şiromatsu Zen'emonnoco, İgazaki Matabeinoco ve Yoşida Tarobei savaş esnasında orada değildiler ve onun öldürüldüğü savaşta yer almadıkları için büyük pişmanlık duymuşlardı. Onlar Reizei Motomitsu'nun cesedini aldıklarında çok güç bir durumda karınlarını açmışlar ve intihar etmişlerdir...

Yakın örneklerden biri ise Yukio Mishima'dır. Eserleri dünya çapında üne kavuşmuş ve İngilizce'ye çevrilmiş, üç kez Nobel Edebiyat ödülüne aday gösterilmiş Japon romancı ve oyun yazarı Yukio Mishima 25 Kasım 1970’de Seppuku yaptı ve öldü. Hayat hikayesi ilginçtir.

Yukio Mishima

Mişima velud bir yazardı. Romanları haricinde, popüler dizi romanlar, kısa hikayeler, edebi denemeler, Kabuki tiyatro oyunları, geleneksel Noh drama tiyatrosunun modern versiyonlarıyla ilgili oyunlar kaleme almıştı. Mişima'nın çocukluğunun ilk dönemi onu yakın çevresinden uzak büyüten ve Mişima'nın diğer erkek çocuklarıyla oynamasına müsaade etmeyip, sadece kız kuzenleri ve bebekleriyle oynamasını isteyen büyükannesi Natsu'nun gölgesi altında geçmişti. Natsu, Tokugava dönemi samuraylarıyla ilişkili bir aileden gelmekteydi ve Mişima'nın bir bürokrat olup, işleri sömürge döneminde açılan büyükbabası ile evlendikten sonra bile ailenin aristokratik geleneklerini sürdürmeye devam etmişti.

tanto

Mişima ailesinin yanına ancak 12 yaşında dönebilmiş ve annesiyle yakın ilişkisi biyografisini yazan kimi yazarlar tarafından ensestliğe yakın bir ilişki olarak tasvir edilmişti. Babası ise askeri disiplinden keyif alan sert bir adamdı. Mişima ilk romanı "Tōzoku"'ya (Hırsızlar) 1946 yılında başlamış ve 1948'de yayınlamıştı. Bu eserini "Kamen no Kokuhaku" (Bir Maskenin İtirafları) adlı otobiyografik çalışması izlemişti. Roman büyük bir başarı kazanmış ve 24 yaşındaki Mişima'ya büyük bir ün kazandırmıştı. Mişima Japonya'nın modernleşmesi ve geleneksel değerlerini yitirmesine karşı sert bir muhalefet tavrı gösterdi ve samuray değerlerini savundu. 25 Kasım 1970'de Mişima ve beraberindeki Tatenokai üyelerinden dördü Japonya Silahlı Kuvvetlerinin Tokyo'daki Ichigaya Kampını ziyaret etmişler, komutanı sandalyesine bağlamışlar ve İmparatorluğun haklarının yeniden tesis edilmesi için hazırladıkları manifestoyu ve taleplerini okuduktan sonra Mişima, Seppuku yaparak intihar etmiş, Tatenokai üyelerinden Hiroyasu Koga ise intiharın tamamlanması için Mişima'nın başını kılıçla kesmiştir.

Yukio Mishima

Ölümü üzerine çok konuşuldu ve çok yorum yapıldı. Mişima intiharını bir yıl öncesinden hazırlamış Tatenokai üyeleri dışında hiç kimse yazarın intihar hazırlığından haberdar olmamıştı (kaynak).

devamını oku »

bu yazı menguzar tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

etiketler: din