hafif.org - mnc - beğendikleri

EŞEK

mnc — Tue, 08 Jul 2008 06:02:00 GMT

Biliyorum gözümüzde itibarının pek fazla olduğu söylenemez. Hatta insanlığı pek yakıştıramadığımız bazı homo erectusları anlatırken kullandığımız bir sıfattır eşek. - eşek herif veya eşoğlu eşek gibi- Yüz yıllarca insanlığın yükünü sırtında taşıyan zavallı eşekcikler kabalığın, vurdum duymazlığın, cehaletin sembolu olagelmişlerdir. "Adam adamdır olmasa da pulu, eşek eşektir altın da olsa çulu" "Eşeğe altın semer vursan gene eşektir" "Eşek hoşaftan ne anlar, suyunu içer tanesini bırakır"

Oysa ilk evcilleştirildiği zamanlardan motorlu taşıtların bulunduğu döneme kadar geçen 6000 senede bu güzel gözlü yaratıklar insanoğlunun hayatının vazgeçilmez bir parçası olmuşlar. Hatta 6000 sene önce Mısır'da ilk evcilleştirildiklerinde atlar kadar olmasa da havalı şeylermiş. At bugünün Mercedes'i ise eşek de en azından bir Toyota veya hundai edasına sahipmiş. Öyle herkes değil soylular filan binebiliyormuş eşeğe. Latincede havalı bir ismi var: Equus asinus. Kuzeydoğu Afrika'nın geniş çöllerinde az bir gıda ile idare edip özgürce dolaşan gününü gün eden eşeklerin makus talihleri m.ö 4000 yılında Mısır'da insanların eline düşüp evcilleştirilmesi ile başlar. Komşusunda gören kendinde de ister. Alışkanlıklar yayılır ve m.ö 1800'lerde Orta Asyada da "eşek olanın sırtına binilir" yani evcil eşek keşfedilir. Buzul çağının sonlarına doğru eski kıtada - yani Afrika, Asya ve Avrupa'da- eşek bir yük hayvanı olarak, tarımda tarla sürme işlerinde ve nadiren de sütünden yararlanılan bir hayvan olarak yaygınlaşır. Keşfiyle birlikte Amerika'da da 15.yy'da boy gösterir.

sıpam benim ;))

Peki neden kaba saba, aptal ve vurdumduymazdır eşek? Okadar vurdumduymazsa nasıl yaşamışızdır, neden katlanmışızdır yüzyıllarca bu meymenetsiz yaratığa? Ya da gerçekten bu kadar kötü müdür? Yoksa biz mi yanlış anlamışızdır onların hayata tutunmak, yaşamak için gösterdiği inadı ve direnci. Bence sabırlıdırlar. Herşeye karşı erdemli ve bilmiş bir sabırla sessiz bir direnç gösterirler. Bilirsiniz eşekler inatları, koca kocaman kulakları ve "aaaaiiiiiii" şeklinde çıkardıkları ve 3 km öteden rahatlıkla duyulan sesleri -anırmaları-ile hatırlanırlar. Oysa ki hepsinin bir sebebi vardır efenim.

devamını oku »

bu yazı mnc tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Herkese Bir Bisiklet…

mnc — Fri, 06 Jul 2007 08:30:15 GMT

http://sosyalmekan.wordpress.com/2007/07/06/herkese-bir-bisiklet/

bu yazı mnc tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

ulusa serzeniş

mnc — Thu, 07 Dec 2006 11:29:48 GMT

RTE gözüme hiç bu kadar sevimli görünmemişti. Bu taraftan buyurun ...

bu yazı mnc tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Monitorden radyo vericisi

mnc — Tue, 14 Aug 2001 12:09:09 GMT

su abinin yazdigi programi linux makinaniza kurunca monitorunuz AM radyo vericisine donusuyor, ilginc geldi.

bu yazı mnc tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Özgür Yazılımlarla Ofis

mnc — Fri, 23 Feb 2007 01:21:25 GMT

Özgür Yazılımlarla ofisinizin tüm ihtiyaçlarını karşılayabilirsiniz. Biraz araştırma, destek, okuma, kurcalama ve bolca güncel takibiyle bu mümkün. Konuyla ilgili kısa hikayem şöyle; Geçenlerde bir arkadaşım kendi işini kurdu. Ve fakat kısıtlı bütçesiyle bilgi işlem altyapısında ve kurulumda kendisine yardım etmek zorunda olduğum konusunda 3 kilo rakı içirerek beni ikna etti. Üstelik balıklar çok tazeydi... Neyse, ilk önce neler yapacağını anlattı. 4 kullanıcılı bir ağ ortamı, 1 adet sunucu (dosya,uygulama ve veritabanı sunucusu), tabi ki paylaştırılmış bir internet, kullanıcılara ofice paketleri, antivirüs, antispyware, firewall ve bir adet en az iki kullanıcılı ticari paket program gerekiyordu. Donanım tarafını almak dert değildi, sadece seçip-gidip bir teknoloji mağazasından 12 taksit filan alacaktık. Ve fakat lisans tarafı neredeyse donanım kadar para tutuyor, canımızı sıkıyordu. Önce donanımları alalım gerisini hallederiz dedim ve tespit mespit etmeden bir teknoloji mağasına daldık. 1000 $ seviyesinde laptop bakarken 799$ dolara düşmüş 3 adet kalmış bir kampanya ürünü yakaladık. Ürün hem core 2 duo işlemcili, hem 512Mb ram'li hemde 80Gb diskliydi. Utanmadan 15.4" parlak ekranı vardı, işletim sistemi Xp Pro idi. Bunların yanına arkadaş ettiğimiz bir dotmatrix yazıcı, bir (fax, fotokopi, yazıcı, tarayıcılı) deskjet yazıcı, bir adsl modem ve bir kaç aksesuvarla (mouse filan) toplam maliyetimiz aşağıyukarı 3800$ oldu (12 taksit). Sunucu almadık, onun hikayesi aşağıda... Bu arada alınması gereken lisansların fiyatlarına baktık. Microsoft Office yazılımı 995$ (3 kullanıcılı SB Office 2003), En kıytırık ticari paket 170$ (tek kullanıcı), iş görebilir çok kullanıcılı bir ticari paket alırsanız fiyatı 1000$'ı aşıyor, 25-30$ civarında antivirüs yazılımları ve uygulama-dosya sunucu yazılımı 570$ olmak üzere kaba tahmin 2700$'a yakın para tutuyor. Bu paraya 3 laptop daha alabiliyoruz. Benim iş yerinde laptopları kurup güncellemelerini yaparken bir yandanda internet'ten açık kod yazılımları indirmeye başladık. İşte işin keyifli yanı başlıyor. (Aşağıda bahsi geçen tüm yazılımlar ücretsiz açık kaynak kodlu yazılımlardır.) İlk önce güncelleme sonrası hantal ve 3 aylık deneme sürümü Norton Antivirüs'ü bir güzel kaldırdık. Sonra hemen bir clamav kurduk, üzerine bir de winpooch attıkki spyware ve antispam işini çözerken clamav'yi gerçek zamanlı arama moduna sokabilelim. Yoksa clamav suya sabuna dokunmuyor, sadece güncellemelerini yapıp senin virüs aramanı bekliyor. Tabiki bir dergi cd'sinden "klasik araçlar"ı kurduk. Bunlar Firefox internet gezgini, Thunderbird posta okuyucusu ve diğer ıvır zıvırlar (xvid codec, quicktime, acrobat reader falan filan) oldu. Sonra office ihtiyacını hepinizin bildiği openoffice.org ile çözdük. Arkadaşım göz yaşları içinde beni izlerken "sormadan edemicem abi" dedi "muhasebe yazılımı ve sunucu işini n'apcaz peki? onlarında ücretsizi var deme şimdi!..". evet var; Ticari paket için turkuaz'a gittik güncel sürümü indirip denemek için laptop'ın birine kurduk. Pek şık çalıştı. Çok kullanıcı desteği de varmış ama denemedik henüz. Sunucu işine gelince benim evde müzik işinde kullandığım eski masaüstü bilgisayarıma bir adet fedora kurup, üzerindeki samba (dosya sunucusu, üstelik clamav ile antivirüs eklentili!), mysql ve postgresql (ticari paket için) gibi servisleri aktif hale getirmem ve güncellemeleri yapmam yaklaşık 2 saatimi aldı. Üstelik güvenli internet paylaşımı için aynı makineyi kullanmaya karar verdik (adsl modemi değil). Bu eski makinem celeron 2000, 1Gb ram, 120GB disk, bir adet ethernet ve bir adet kablosuz ethernet ile fazlasıyla bir sunucu oldu fedora ile... Kablosuz ağ yapılandırması, internet paylaşımının testi ve güvenliği, ticari paketin sunucuya kurulumu ve paylaştırılması, yazıcıların ayarlanması falan filan yaklaşık 6 saatimizi aldı. Şu an arkadaşım tekliflerini openoffice'le pdf formatında hazırlayıp thunderbird'le yollayabiliyor, virüslerden, spywarelerden korunuyor, turkuaz ticari paketle muhasebe kayıtlarını, stok durumunu, siparişlerini, cari borç-alacağını, kasa ve banka durumunu gözleyebiliyor, dosya sunucusunda ortak belgeler üzerinde çalışıyor, sunucu üzerinden internete güvenli bir şekilde çıkıyor. Üstelik bunlar için beş kuruş ödememiş olmasına hala şaşırıp "abi niye bu adamlar satmıyor bunları" sorusunun cevabını defalarca anlatmama rağmen, yaptığım dost işi yardımdan dolayı olayı kavrayamıyor. İşin özü şu: Lisanssız yazılım kullanmayın! Ama lisanslara vereceğiniz parayı donanıma yatırın. Alışkanlıklarınızı biraz değiştirirseniz hemen hemen her ticari paketin bir açık kaynak kodlu karşılığını bulabilirsiniz. Yakınınızda bu konuda yardımcı olacak biri olmasa bile bolca okuyup, forumlara üye olup, kurcalayıp olayı çözebilirsiniz. Office yazılımını nasıl öğrendiniz sanki, ya da işletim sistemi alışkanlıklarınız nasıl gelişti?.. Kendi kendinize İşletim sistemi kurmayı, internete çıkmayı, crack programları bulup, indirip kurmayı nasıl öğrendiniz peki? Saygılarımla..

devamını oku »

bu yazı mnc tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

rakam istasyonları: esrarengiz radyo yayınları

mnc — Sat, 24 Feb 2007 21:26:00 GMT

genellikle bir dizi rakam, harf ya da kelimelerin (zaman zaman fonetik alfabe kullanılarak) yayınlandığı, kaynağı belirsiz, uygun şartlar altında tüm dünyaya yayın yapabilen kısa dalga radyo istasyonlarına "rakam istasyonları (number station)" adı veriliyor. bu istasyonlardan duyulan sesler genellikle mekanik olarak üretiliyor. mesajlarda dil yelpazesi oldukça geniş ve kullanılan sesler genellikle kadın sesleri olmakla beraber ara ara erkek ve çocuk sesleri de kullanılıyor.

rakam istasyonlarının birinci dünya savaşı'ndan bu yana yıllardır yayında olmalarına rağmen, ne amaçla kullanıldıkları hakkında hala kesin bir bilgi yok. yayınların, hükümetlerin gizli ajanları, casusları ile iletişim kurmak için kullanıldığını, ufolardan ya da uzay gemilerinden gönderilen sinyaller, kodlanmış at yarışı sonuçları ya da uyuşturucu kaçakçılarının haberleşme sistemi olduklarını savunan varsayımlar ortaya atılmış fakat hala ne için kullanıldıkları sorusuna, doğruluğundan emin olunabilecek bir cevap bulunamamış. deliller, popüler varsayımlardan biri olan; "yayınların hükümet ajanları tarafından, casuslara mesaj yollamak için kullanılan bir iletişim yöntemi" olduğu varsayımını destekler nitelikte. bu varsayıma göre sözkonusu mesajlar, düşmanların şifreleri çözmesini nerede ise imkansız kılan ve çok güvenli bir şifreleme sistemi olarak kabul edilen one-time pad (OTP) yöntemi ile şifrelenmiş. bu şifreleme yöntemi hakkında daha fazla bilgi için ekşi sözlük'ten "one time pad", "bir kerelik bloknot" ve "vernam cipher" başlığı altındaki entryleri inceleminizi öneririm.

rakam istasyonlarının karakteristik özellikleri çok çeşitli. kimileri rastgele zamanlarda yayın yaparken, kimileri de belirli bir zaman çizelgesini takip ediyor. sayılar, kelimeler, harfler, notalar ya da mors kodları aracılığı ile bilgileri veren sesler, banttan ya da canlı yayın olabiliyor. yayınlar genellikle saat başlarında ya da her yarım saatte bir başlıyor ve her yayın, yayının yapıldığı istasyonu ve/veya hedef dinleyiciyi tanımlayan bir giriş ya da sunumla başlıyor. bu giriş ve sunumlar numerik ya da fonetik "kod adlar" (örn. "charlie india oscar", "250 250 250"), karakteristik sözler (örn. "¡atención! ¡atención!", "1234567890") ve zaman zaman müzikal ya da elektronik sesler (örn. "the lincolnshire poacher", "magnetic fields") formunda oluyor.

genellikle şifreli mesaj başlamadan önce giriş/sunum bölümü belli bir süre boyunca tekrar ediyor ve mesaj iletildikten sonra, istasyon karakteristik bir biçimde yayını sonlandırıyor. genellikle yayın sonlandırılırken, istasyonun kullandığı dilde "end (son)" kelimesiyle anlam bakımından benzeşen (örn. "end of message, end of transmission"; "ende"; "fini"; "final"; "konec") kelimeler kullanılıyor. kimi istasyonlar (özellikle eski sovyetler birliği kaynaklı olanlar) yayını bir seri sıfır ile (örn. "000 000") sonlandırırken, kimileri de müzik ya da çeşitli seslerle yayına son veriyor. şifrelenmiş mesajları, bilgisayar desteği olmaksızın çözme yöntemlerinden "if it had not been for 15 minutes (chapter 7)"'da bahsedilmiş. spynumbers.com'da istasyonlar hakkında bir çok detay bulunuyor. mesela şu adresten, daha önceden yayın yapmış ve şu anda yayın yapma olasılığı olan frekansları görebilir, şu adreste ise yeni başlayan meraklılar için ipuçlarını okuyabilirsiniz.

akin fernandez

yayınlar, akin fernandez adlı meraklı bir kaçık tarafından üç dört yıl boyunca takibe alındıktan sonra, 1997 yılında the conet project: recordings of shortwave numbers stations adında, dört cdlik bir kolleksiyon halinde satışa sunulmuş. şu adresten rakam istasyonlarında yayınlanan çok sayıda mesajı dinleyebilirsiniz. biz bütün yayın kayıtlarını dinledik, hatta repeat'te unuttuğumuzdan, kapatmayı ancak "fünf.. noyn.. fünf.." diye diye nirvanaya ermemize 3 dakika kala akıl edebildik. eğer mesajları radyodan dinlemeye niyet ederseniz 2 MHz - 30 MHz kapsamlı tek yan bantlı (SSB) ve am bir kısa dalga alıcısına ihtiyaç duyacaksınız. rakam istasyonu yayınlarının kullanıldığı müzik, film ve televizyon yapıtlarından örnekleri wikipedia'dan inceleyebilir, mysteries of radio adlı websitesinden de rakam istasyonları hakkında detaylı bilgi alabilirsiniz. konuya dikkatimizi çeken damn interesting makalesine de buradan ulaşabilirsiniz.

devamını oku »

bu yazı mnc tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Beynimde biri mi var?

mnc — Wed, 14 Feb 2007 12:38:00 GMT

Ampulex Compressa, hamam böceğinin içinden çıkarken.

Dünyada hemen her ortam için farklılaşmış milyarlarca çeşit canlı var. Farklı asitlik seviyelerinde, farklı ısılarda, farklı minerallerin/gazların varlığında hayatta kalmak üzere evrimleşmiş türlü çeşit bakterinin arasında, elbette ki canlıların vücudunda yaşamak üzere evrimleşmiş, kimi zaman (mide ve bağırsaklarımızda olduğu gibi) vücudunda yaşadığı canlıya faydası dokunan, kimi zaman vücuduna girdiği canlıyı hasta eden, kimi zaman öldüren, kimi zamansa ölmekten beter eden yaratıklar, "parazitler" var. Şimdiki konumuz, farklı canlıların vücutlarına yerleşip orada yaşayan, ve bu yaşam süresince aklınızın ucundan bile geçmeyecek işler yapan parazitler. Beyinlerine/sinir sistemlerine yerleştikleri canlıların üzerinde ufak davranış değişikliklerinden, "Tam zihin kontrolü" olarak yorumlayabileceğimiz durumlara çok geniş bir yelpazede değişen etkilere sahip olan envai çeşit parazite şöyle bir göz atacağız. Sizi parazitlerle tanışıklık maceram boyunca kronolojik olarak gezdireceğim. Bu sebepten, ilk konumuz... Leucochloridium varidae:

Leucochloridium tarafından ele geçirilmiş
bahtsız sümüklüböcek.

Leuchloridium Varidae, kuşları ve sümüklüböcekleri enfekte eden bir parazit ve bir ev sahibinden diğerine geçiş hikayesi oldukça ımm... rahatsız edici. Yağmur ormanları civarında yaşayan bu parazit, yumurtalarını kuşların dışkıları içine bırakıyor. Kuş hayvanı, uçan bir yaratık ancak dışkısı, kuşun bu aerodinamik özelliklerini sergilemediğinden ister istemez yere düşüyor. Amazon koc-ca orman. 100 metrelik ağaçlar var, yere düştün mü bir daha uçan bir kuş tarafından görülmen pek mümkün değil. Peki nasıl olmuş da bu Leucochloridium efendi kuşun içine girmeyi başarmış? Efendim, ormanın dibi nemli, bol besinli, dolayısıyla envai çeşit canlı türüne ev sahipliği yapıyor. Bunlardan biri de, bildiğimiz sümüklü böcek. Bu Leucochloridium efendi, sümüklüböcek tarafından afiyetle yendikten sonra, bir yolunu bulup sümüklüböceğin sinir sistemine yerleşiyor. Yerleştikten sonra yaptıkları ise akıllara zarar. Öncelikle zavallı sümüklüböceğin antenimsi gözlerini kalınlaştırıyor, parlak renkler kazandırıyor ve damar misali atmalarına yol açıyor. Kafası kocaman olan sümüklüböcekçik kabuğuna geri çekilemez hale geliyor. Sümüklüböceğin davranışları da değişiyor ve zavallı, engellenemez bir "ağaçlara tırmanma" isteği duymaya başlıyor, normalde gölge severken güneşlenmekten hoşlanmaya başlıyor. Eh, bir ağacın tepesinde yanıp sönen kıvrım kıvrım kıvrılan parlak bir sümüklüböcek de, hiç bir kuşun kaçırmak istemeyeceği bir öğle yemeği olduğundan, aşağılık parazit leucochloridium varidae, çocuklarını üreteceği kuşun sindirim sistemine yerleşmiş oluyor. Leucochloridium ile igili iki videoya buradan ve buradan ulaşabilirsiniz. Cymothoa exigua:

Cymothoa exigua

Kabuklu bir parazit olan cymothoa exigua, bir vücut organının tamamen yerini alan bildiğimiz tek parazit. Balıkların ağzına yerleşiyor ve kurutup öldürene kadar balığın dilindeki kanı emiyor. Kendisini dil öldükten sonra kalan parçaya yapıştırıyor ve balık bu paraziti kendi diliymiş gibi kullanabiliyor (yemek yakalayabiliyor, yiyebiliyor vs). Tabii cymothoa da bu beslenme işinden payını alıyor. Dicrocoelium dendriticum:

Dicrocoelium dendriticum

Sağ kulağını sol eliyle tutan bir yaşam döngüsü var dicrocoelium dendriticum adlı parazitimizin. Erişkin dicrocoelium'lar inek, koyun gibi otlayan memelilere yerleşiyorlar ve dışkılarıyla yayılan yumurtalar bırakıyorlar. Bu dışkılar, otlakçı sümüklüböcekler tarafından yeniyorlar. Yumurtalar sümüklüböceklerin içinde çatlıyorlar ve bebek parazitler, sümüklüböcek tarafından "öksürülerek", balgamımsı bir madde içinde yere atılıyorlar. Bu madde karıncalar tarafından yeniyor. Bu maddenin tadına bakmış karıncalarda ise tuhaf bir değişiklik görülüyor ve normalde kolonilerinin sıcaklığından faydalandıkları akşam saatlerinde "bana bi haller oluyor hanım" diyerek gezmeye çıkıyorlar. Bu gezi sırasında gördükleri ilk otun üzerine tırmanıp, otun ucunu ısırarak o şekilde sallanmanın çok eğlenceli olacağını düşünerek, sabaha kadar bu posizyonda kalıyorlar. Elbette sabah tekrar ortaya çıkan inekler, huşû içerisinde tükettikleri otun başındaki karıncayı protein, içindeki paraziti de misafir olarak bünyelerine alıyorlar. Ampulex compressa:

Ampulex Compressa, hamamböceğini sokuyor.

Erişkin bir ampulex compressa, her gün gördüğünüz yaban arılarından ayırt edilecek bir böcek değildir. Yalnız, dişisinin yumurtlama dönemi geldiğinde işler biraz tuhaflaşıyor. Dişi, yumurtalarını içine bırakacak zavallı bir hamamböceği buluyor ve hamamböceğine iki kusursuz iğne vuruyor: Karın - boyun bölgesine soktuğu ilk iğne ön ayakların bükülmesine yol açıyor. İlk sokmanın yarattığı kısa felç sürerken, arı, böceğin kafasına daha da ince ayarlı bir iğne yapma fırsatı buluyor. Arı, iğnesini böceğin kabuğunu geçip direkt olarak beynine saplıyor. İğnesinin yanlarındaki tüylü sensörleri kullanarak, bir cerrahın laparoskop yardımıyla apandisit bulması gibi beyinde istediği yeri buluyor. Kaçma refleksini tetiklediği düşünülen bölgeye ulaşana kadar iğnesini ileri geri oynatıyor ve kaçma refleksini yok edecek şekilde nöronları etkileyen bir zehir enjekte ediyor. Dışarıdan baktığımızda, olup bitenler gerçekdışı görünüyor. Arı, hamamböceğini felç etmiyor. Hatta aslında, böcek ön ayaklarını doğrultup yürümeye devam edebilecek durumda, ancak artık, kendi isteğiyle hareket edemiyor. Arı, hamamböceğinin antenlerinden birini TUTAR ve böceği YÖNLENDİRİR. Aynen tasmayla köpek gezdirir gibi! Zombi-hamamböceği efendisi nereye götürürse oraya sürünür, ki hedef nokta da kendi yuvasından başka bir yer değildir. Daha sonra arı çakıl taşlarıyla yuvanın kapısını kapatır ve tekrar hamamböceğine döner. Hamamböceği, arı karnına yumurtalarını bırakırken direnmez. Yumurta çatlar ve larva hamamböceğinin karnında açtığı delikten içeri girer. Hamamböceğinin içinde büyüyen larva, yaklaşık 8 gün boyunca evsahibinin organlarıyla beslenir ve artık kozasını örmeye hazırdır. Tabii ki bunu da hamamböceğinin güvenli kabuğunun içinde gerçekleştirir. 4 haftadan sonra artık erişkin bir arıdır. Kozasından -ve hamamböceğinden- dışarı çıkar. Alien filmleri gibi. Konuyla ilgili bir röportajın videosu burada. Toxoplasma Gondii:

Toxoplasma Gondii

"Ohaaa... ohaohaaaa!" nidalarıyla öğrendiğim toxoplasma gondii, gerçekten en tedirgin edici parazitlerden biri. Sırf kendi yaptıkları yüzünden değil, bunun gibi bilmediğimiz daha binlerce parazit olabilmesi olasılığı yüzünden. Bu sebepten, konuyla ilgili Carl Zimmer'ın makalesini çevirmeyi uygun görüyorum: "Kedilerin sindirim sistemlerinde yaşayan, *tesadüf eseri* fareler ve kedilerin yemekten hazzettiği diğer hayvanlar tarafından yenebilen yumurtalarını kedinin dışkısıyla bırakan, tek hücreli bir parazit. Ara-ev sahibinin vücudunda beyin dahil olmak üzere bir çok yerde kistler oluşturabiliyor ancak, örneğin toksoplazma ile enfekte olmuş bir fare, tamamen sağlıklı yaşamına devam edebiliyor. Bu parazit açısından mantıklı, zira kedilerin ölü farelerle işi olmaz. Ancak, Oxford'daki bilim adamları, parazitin fareyi çok ince fakat çok önemli bir yönde değiştirdiğini ortaya çıkarttılar.

Fareleri 6x6 genişliğinde, sınırlı bir dış mekanda, tuğlalarla düzenlenmiş hücreler ve yollarla dolu bir labirentte incelemişler. Alanın her köşesine bir tas su ve yemekle birlikte bir kutu koymuşlar. Her kutuya farklı bir kokudan birkaç damla eklemişler. Bir tanesine taze saman, bir tanesine fare yuvası, bir tanesine tavşan sidiği, bir tanesine de kedi sidiği kokusu yerleştirmişler. Sağlıklı fareleri labirente bıraktıklarında, hayvanlar dikkatlice ortalıkta dolanıp kutuları araştırmışlar. Kedi kokusunun olduğu bölgeye yaklaştıklarında korkup, bir daha da o bölgeye yaklaşmamışlar. Burada ilginç bir şey yok, kedi kokusu fare beyninin kimyasında aniden yoğun bir endişeye yol açacak kimyasal değişimlere yol açar (hatta araştırmacılar anti-panik ilaçları test ederken farelere kedi çişi koklatırlar). Bu panik atak sağlıklı fareleri kokudan kaçmaya, ve genel olarak maceracılıktan uzak durmaya iter. Sonra, araştırmacılar toxoplazma taşıyıcısı fareleri bırakmışlar ortama. Çoğunlukla sağlıklı farelerden ayırt edilemeyen parazitli fareler, ne kendilerini beslemekte ne de eş bulmakta herhangi bir zorlukla karşılaşmazlar. Araştırmacıların buldukları tek fark, bu farelerin kendilerini öldürtmeye daha meyilli oldukları. Labirentteki kedi sidiği kokusu, bu fareler üzerinde en ufak bir endişe, panik belirtisi yaratmamış ve hiç bir problem yokmuş gibi işlerine devam etmişler. Diğer her yeri inceledikleri sıklıkta kedi sidiğinin bulunduğu yeri de incelemişler, hatta o noktaya özel bir ilgi duyup tekrar tekrar geri gelmişler. Bilim adamları, toxoplazmanın farelerdeki beyin aktivite düzenini farklılaştıran bir madde salgıladıklarını öne sürüyorlar. Oxford'dakiler, toxoplazma'nın kedi kumu veya toprakla haşır neşir olan insanları da etkileyebildiğini biliyorlar tabii. Çoğu insan için enfeksyonun bir zararı yok. Yalnızca bağışıklık sistemi zayıf insanlarda toxoplazma kontrolsüz çoğalabiliyor. Bu yüzden hamile kadınların bunlarla pek haşır neşir olmaması önerilir ve yine bu yüzden AIDS li insanlar için toxoplasma büyük bir risktir. Bunun dışında, parazit insanların vücutlarında ve beyinleirinde sakin sakin yaşar. Dünya üzerindeki insanların hemen yarısının toxoplazma taşıdığı tahmin edilmekte. İnsan ve fare beyinlerinin benzerlikleri göz önüne alındığında (aynı anatomiye sahipler ve aynı nörotransmiterleri kullanıyorlar), doğal olarak ortaya bir soru çıkıyor: Eğer toxoplasma, farelerin davranışlarını değiştirebiliyorsa, acaba bir insanda da benzer bir etki yapar mı? Elbette, bu parazit için pek bir fayda sağlamaz zira kediler tarafından yenen insanlar pek fazla değildir [menguzar'ın notu: Bu yalnızca son birkaç bin sene için geçerli tabii. Arslanı var, kaplanı var bunun.] ancak yine de bir etki olabilir. Bazı bilim adamları toxoplazmanın insanların kişiliğini değiştirdiğini, erkeklere ve kadınlara farklı etkiler getirdiğini düşünüyorlar. Parazitolojist Jaroslav Flegr, toksoplazma taşıyıcısı insanlara ve kontrol gruplarına psikolojik anketler uygulamış. Taşıyıcıların, küçük ancak istatistiki olarak belirgin bir öz-güvensizlik ve kendini suçlama eğilimi gösterdiklerini ortaya çıkartmış. Paradoksal olarak, taşıyıcı kadınlar diğerlerine göre daha dışa dönük ve sıcak kanlı iken, taşıyıcı erkeklerin daha kıskanç ve şüpheci oldukları ortaya çıkmış. Bilim çevreleri tarafından bolca tartışılan, "olmaz öyle şey" lik bir çalışma. Ancak Stanley Tıbbi Araştırma Enstitüsünden Fuller Torrey'in ilgisini çekmiş. Torrey ve çalışma arkadaşları, Toxoplazma ve şizofreni arasında ilginç bağlantılar keşfetmişler. Parazit enfeksyonu astrositler adı verilen özel bir nöron tipine zarar veriyor. Şizofreni de öyle. Kanlarında toksoplazma bulunan hamile kadınların, ileride şizofren olacak çocuklar doğurma oranları hayli yüksek. Torrey, 2003 tarihli yazısında benzer bir kaç bağlantıya daha yer veriyor. Hiç biri "vaaay be" lik durumlar olmasa da, düşünmeye teşvik ediyorlar. Bir yol sonra, Torrey ve arkadaşları bir diğer şaşırtıcı bağlantı keşfettiler. Petri kaplarında insan hücreleri yetiştirip, bunları toksoplazma ile enfekte ettiler. Daha sonra bunlara şizofreni tedavisinde kullanılan çeşitli ilaçlar verdiler. Haloperidol başta olmak üzere ilaçların büyük çoğunluğu, parazitin gelişmesini engelledi. Son olarak ise, Fuller ve Oxford bilim adamları bir sonraki mantıklı soruya cevap bulmak için güçlerini birleştirdiler: Şizofreni tedavisinde kullanılan ilaçlar, parazit tarafından delirtilmiş bir farenin işine yarar mı? Orijinal testleri 49 fare üzerinde daha denemişler. Yine taşıyıcı fareler, kedi korkularını kaybetmişler. Daha sonra haloperidol ve diğer anti-şizofrenik ilaçlar vermişler farelere ve ilaçların fareleri daha korkak yaptıklarını keşfetmişler." Neler oluyor yahu? Birkaç çeşit kabusumsu parazit inceledik. Beni bu konuda, özellikle de toxoplasma gondii ile tanıştıktan sonra, en çok düşündüren şey şu: "Bu adamlar bizi daha ılımlı yahut daha kıskanç yapabiliyorlar. Bilmediğimiz bi ton parazit de kesin vardır. Bu bağlamda düşüncelerimizin/hislerimizin ne kadarı bize ait? Yahut 'ben' diye nitelediğimiz şey, aslında beynimizdeki bakterilerin, parazitlerin oluşturduğu, herkesin kendi rolünü oynayarak ortaya bir 'ben-yanılsaması' çıkarttığı kollektif bir ortam mı? Bu yazıyı bana ben mi yazdırdım? Yahut sevdiğim bir arkadaşın deyimiyle, 'Beni ben mi delirttim?'" :) Parazitsiz günler dilerim efenim.

devamını oku »

bu yazı mnc tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Flamenko

mnc — Fri, 23 Feb 2007 15:18:00 GMT

Flamenko, neredeyse gitarın tarihi kadar eski ya da kökü, gitarın da öncesine dayanan bir müzik türüdür, daha doğrusu bir yaşam tarzıdır. Flamenkonun doğuş yeri İspanya'dan Arap yarımadasına kadar dayanır. İspanyol Yahudileri'nin, Hristayanlar tarafından gördükleri zulüm karşısında Yahudiler göç etmiş, kültürlerini yaşayabilecek, müziklerini icra edebilecek yerler aramışlardır. Hatta Arabistan'dan göç ederken udu da yanlarında Avrupa'ya götürerek gitarın ortaya çıkmasına da vesile olmuşlardır. Kelime olarak flamenkonun ne olduğu, nereden türediği hakkında kesin bir birleşme yoktur. Ancak kabul gören görüşlerden biri Arapça "fellah minküm" (sizin grubunuzdan çiftçi anlamına gelir) kelimelerinden elde edildiğidir. 14.yy. sonrasında çingenelerin, Arapların, Yahudilerin ve toplumdışı bırakılmış Hristiyanların toplumun dış çevresinde kaynaşması sonucu meydana gelmiştir. Dolayısıyla flamenko ezilen halkların bir protestosu olarak doğdu diyebiliriz. Bu yüzdendir ki hırs, sert duruşlar, özgürlük gibi temalar gerek flamenko dansında (baile), gerek şarkısında (cante) gerekse de gitar icrasında (toca) hep kendini göstermiştir. Flamenkonun özü şarkıya dayanır. Tabii gitar, dans ve perküsyon şarkıya eşlik (akumpanya) eder. 3 sınıf flamenko olduğu kabul edilir. En ağır başlısı "cante grande" (büyük şarkı) adıyla anılan ve ölüm, keder ve din konularını işleyen "cante jondo"dur (derin şarkı). Ara sınıfta "cante intermedio" (orta şarkı) bulunmaktadır. Yine dokunaklı ama daha az ağırbaşlı ve çoğunlukla doğu müziğinden esintiler taşıyan flamenkolar yer alır. En hafif tarz olan "cante chico" (küçük şarkı) konuları ise aşk, kırsal yaşam ve eğlencedir. Her tarzın kendine özgü bir ritmi ve akor yapısı bulunmaktadır. Vurgu ve duygusal içerik farklarıyla da birbirlerinden ayrılmaktadır.

Endülüs/İspanya

İspanyol dilinde "Andalucia" denilen, bizdeki Endülüs'e tekabül eden yer (Sevilla, Cadiz, Cordoba, Malaga, Granada, Huelva, Jaen, Almeria) flamenkonun beşiğidir. Her bölgenin kendine özgü bir üslubu, müzikal yapısı vardır. Bu yapı da bizi flamenko formlarına götürür. Aynen bizim halk müziğimizde olduğu gibi bölgelere özgü flamenkoda "compas" ve "intermedio form" olarak kabul edilen makamlar, ayaklar vardır. Her makamın kendine özgü bir akor dizilimi, ölçüsü, karakteri vardır. Örneğin bulerias 6/8'lik veya 3/4'lük çalınır ve bünyesinde hem şarkıyı, hem ritmi, hem de dansı bulundurur. Ancak örneğin rondena'da şarkıya rastlanmaz. Biraz da yakın tarihimizden bahsedilim. Zaman içerisinde gelişen flamenko 20. yüzyılda diğer kültürler tarafından da bilinmeye başlamıştır. Tüm dünyada oldukça yoğun bir şekilde yaşanan kültürel değişim döneminden sonra gitar, dans, ve şarkı söyleme, büyük değişiklikler göstermiştir. Flamenko, jazz, doğu müziği ve pop müzik gibi aklımıza gelebilecek her müzik arasında etraflı bir karışım olmuştur. “Flamenco Joven” (genç famenko), geleneksel flamenkodan daha evrensel ve daha canlıdır. Çünkü değişen dünyanın getirdiği imkan ve avantajlar her şeyi olduğu gibi müzisyenleri de etkilemiştir. 1950ler'den sonra yalnızca cafelerde doğaçlama bir şekilde icra edilen flamenko "cafes antantes"in dışına taşmıştır. Albümler doldurulmuş, üniversitelerde flamenko dersleri verilmeye başlanmıştır. Gypsy Kings (güney Fransalı bir çingene grubu) Flamenko – Rumba’ sını, tüm dünyaya tanıtmış ve sevdirmiştir.

Gypsy Kings

Kronolojik olarak uymasa da final Paco de Lucia ile olmuştur. Flamenko ile cazı harmanlamasıyla "nuevo flamenco" (yeni flamenko) ortaya çıkmıştır. Bas gitar, saksafon gibi flamenkoyla ilgisi olmayan enstrumanlar ile muazzam tatta şarkılara imza atmış, tüm dünyadan dinleyiciler edinmiştir. Her ne kadar yeni flamenko, geleneksel flamenko uzmanları tarafından eleştirilse de flamenko zirve yapmış Paco da gitarın kralı olmuştur. Tabii flamenkonun gelmiş geçmiş en iyi vokallerinden 1992'de uyuşturucudan hayatını kaybetmiş El Camaron de la Isla'yı da unutmamak gerekir.

Camaron de la Isla ve Paco de Lucia

Dans konusuna girmeden biraz daha uzman olduğum flamenko gitar ile meseleyi bağlarsak gitarın özü flamenkodur. Elbette folklorik müziklerin anlaşılması ve icrası o kültere mensup kişilerce daha iyi yapılır ancak sanat hissiyat ile ilgiliyse bir başka milletten biri de flamenkoda kendini bulabilir. Flamenko gitarı, bir gitarcının başına gelebilecek en mükemmel olaylardan biridir. Gerek teknik olarak, gerekse de müzikal olarak öğrenilmesi ve çalımı sabır isteyen bir hayli zor bir türdür. Ancak tadı da çok başkadır. Biraz daha meraklı arkadaşlar için birkaç yer tarif edeyim: flamenco-world en kapsamlı flamenko sitesidir diyebilirim. Herso, özellikle gitaristler için iyi bir kaynaktır. Batanga'dan ve live365'ten flamenko radyoları dinlenebilir. Foro flamenko forumunda iyi müzisyenler ile tartışabilirsiniz. Son olarak benim de zaman zaman birkaç kelam ettiğim mygitar sitesinden yerli kaynak bulabilirsiniz. Konu çok daha derinlemesine incelenebilirdi. Ancak takdir edersiniz ki flamenko çok büyük bir derya. İlgili arkadaşlar için küçük bir başlangıç olarak kabul edelim.

devamını oku »

bu yazı mnc tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Ayna nöronlar

mnc — Tue, 03 Oct 2006 20:27:46 GMT

Kendinizi hiç, başkalarının mimiklerini taklit ederken yakaladınız mı, ya da nerede duyduğunuzu hatırlamadığınız bir şarkının dilinize dolandığı oldu mu? 1990’larda Vittorio Gallase ve Giacomo Rizzolatti adlı iki İtalyan bilim adamı düşünce okuma konusunda maymunlar üzerinde yaptıkları deneyler sırasında yeni bir tip nöron keşfettiler. Bu nöronlar, belli işleri yaparken aktif hale geliyorlardı, tesadüfen farkedilen diğer özellikleri ise bir başkası aynı işi yaparken de aktif hale geçmeleriydi. Bu nöronlar primatları, insanları ve kuşları karşısındakini taklit etmeye zorluyordu! Bu özelliklerinden dolayı “ayna nöron” adını aldılar. Daha sonra yapılan araştırmalar ayna nöronların insan beyninde broca denen ve konuşmadan sorumlu olduğu bilinen bölgede bulunduğunu gösterdi. Bilim insanları buradan yola çıkarak, konuşmanın, başkalarının hareketlerini tanıma ve algılama ile başladığını düşündüler. Önceleri el kol işaretlerine ve mimiklere dayanan haberleşme, zaman içinde konuşmaya dönüşmüştü. Düşmanınızın yüzündeki ifade birazdan ne yapmanız gerektiği hakkında her zaman iyi bir fikir verir. En iyi hatiplere bakın ya da kendinizi konuşurken düşünün, elleriniz ve kollarınız konuşmayı tamamlamaya çalışırlar ya da kimi zaman sözcüklerinizle saklamaya çalıştığınız düşüncelerinizi yüz ifadeniz ele verir. Vücüt dili ya da empati üzerine onlarca kitap bulabilirsiniz bugün. Bilim insanları günümüzde ayna nöronları psikolojinin DNA’ları olarak görüyor. Merak edilen sorudur “herşey nasıl başladı?”. Herşey, yansıma ile başladı, milyonlarca kilometre öteden gelen güneş ışını dünyaya vardığında, yansıdı. Yansıma bugün beyinlerimizde devam ediyor.

devamını oku »

bu yazı mnc tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Sanal Yaşam Oyunu Ruax

mnc — Wed, 06 Sep 2006 00:05:00 GMT

Tam bir ay önce üye olduğum bir oyun. Sanal yaşamın deriinliklerine dalıp kendinize yeni bir dünya yaratabilirsiniz. Ruax, ek bir program kurmadan ve bir ücret ödemeden, internet bağlantısı olan her yerden tamamen Türkçe olarak oynayabileceğiniz internette yaşam oyunudur. Oyuna yeteneklerinizi belirleyerek ve sanal dünyadaki bankaya borçlanarak başlıyorsunuz. Şu anda ilkel dönemlerini yaşayan Ruax her geçen gün gelişiyor. Bir deneyin derim. www.ruax.net

bu yazı mnc tarafından hafif.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.