hafif.org

Sinemamızın 90 Yılına Damgasını Vuran 90 Film“90 YILDA 90 FİLM”

Yeşilköy’de (Ayastefanos) Kırım savaşı galibiyetiyle Ruslar tarafından yaptırılan Rus Abidesinin yıkımı 1914 yılında Fuat Uzkınay tarafından filme alınır, Böylece şimdilerde arşivlerimizde yer almayan bu filmin çekimi İle 1914 Yılı Türk Sineması’nın başlangıç yılı olarak kabul edilir.

1914-2004 yılları arasında geçen bu süreç içerisinde Sinemamız doksanıncı yılını doldurmaktadır. Bu nedenle sinemamıza 90 Yılda damgasını vuran 90 filmi tanıtmak amacıyla bu araştırmayı yapma ihtiyacını hissettim. İlk kez böyle bir çalışma “100 Filmde Türk Sineması” başlığı altında Sayın Agah ÖZGÜÇ tarafından yapılmış ve 1993 yılında Bilgi Yayınevi tarafından yayınlanmıştır.

Önce; 1914-1974 yılları arasını kapsayan festivaller, yarışmalar tek tek taranmış ve Yedinci Sanat Dergisi adına 126 kişinin katıldığı ve 14 ay süren araştırma sonunda ilk on ve sonrakiler olmak üzere toplam 31 filme ulaşılmıştır.

Aradan geçen süre sonunda bu sefer Yeni Sinema Dergisi aradaki boşluğu doldurmak için 1970-1980 yıllarını kapsayan en iyi on filmin seçimi için 44 kişiye görev vermiştir. Bu on film ile birlikte ulaşılan en iyi film sayısı 18 oluyordu. Birincinin devamı niteliğinde olan bu ikinci araştırmadan sonra (1914-1980) seçilen en iyi film sayısı böylece 80’lerin sonunda 49 filmde kalıyordu.

Kaliteli filmlerin ve yönetmenlerin artmasıyla birlikte çekilen film sayıları da geçen on senelik dönemde oldukça yoğunluk göstermeye başlamış, Video Sinema Dergisi bu kez 1975-1984 yıllarını içine alan dönemin en iyi on filmini seçme ihtiyacını hissetmiştir. Bu seçime 29 sinema yazarı katılmış ve ilk onbir ile birlikte seçtiği film sayısı geçen yıllarla birlikte (1914- 1984) 90 filme ulaşabiliyordu.

1990 yılına gelindiğinde Ankara Film Şenliği Komitesi’nin düzenlediği ve 44 kişinin katılımıyla gerçekleşen Bütün Zamanların En İyi 10 Türk Filmi nin (1914-2000) seçimine gidildi.

2003 yılında Ankara Sinema Derneği düzenlediği anket sonucunda en iyi 10 filmi tesbit etti. Bunlar : Yol - Şerif Gören, Umut: Yılmaz Güney, Sürü: Zeki Ökten, Muhsin Bey: Yavuz Turgul, Masumiyet: Zeki Demirkubuz, Selvi Boylum Al Yazmalım: Atıf Yılmaz, Anayurt Oteli: Ömer Kavur, Susuz Yaz: Metin Erksan, Gelin: Ömer Lütfi Akad, Uzak: Nuri Bilge Ceylan

1914-2004 yılları arasının en iyileri seçilen film sayısı böylece 110’a ulaşmış oldu. Yukarıdaki araştırmalardan yola çıkarak, 110 film olan bu sayıyı biraz düşürüp biraz da ilave ederek 90 sayıda sabitledim ve “Sinemamızın 90 Yılına Damgasını Vuran 90 Film” adı altında bir araştırmaya yer vermiş oldum.

Yazılan kitaplar ve yapılan araştırmalar okunup incelenmedikçe bir anlam ifade etmez. Yazılan bir kitaba ilave olarak yeni bir kitap yazmak, bir binanın yapımında tuğla üstüne tuğla koymaya eş değerdir. İşte ben de öyle yaptım. Sayın Agah Özgüç’ün, Atilla Dorsay’ın ve kaynakçada yer verdiğim kitapların içindekilerini aldım, tekrar derledim sinemaseverlere sunuyorum.

Sevgisiz ve sinemasız kalmayın
Sinemasever

1. ADAK – ATIF YILMAZ 1979
2. ADI VASFİYE – ATIF YILMAZ 1985
3. AĞIT – YILMAZ GÜNEY 1971
4. ANAYURT OTELİ – ÖMER KAVUR 1986
5. ARKADAŞ – YILMAZ GÜNEY 1974
6. ASKERİN DÖNÜŞÜ – ZEKİ ÖKTEN 1974
7. AŞK VE KİN – TURGUT DEMİRAĞ 1964
8. AT – ALİ ÖZGENTÜRK 1981
9. ATEŞTEN GÖMLEK – MUHSİN ERTUĞRUL 1923
10. AYSEL BATAKLI DAMIN KIZI – MUHSİN ERTUĞRUL 1935
11. BEDRANA – SÜREYYA DURU 1974
12. BEREKETLİ TOPRAKLAR ÜZERİNDE – ERDEN KRAL 1979
13. BEYAZ MENDİL – Ö. LÜTFİ AKAD 1955
14. BİNNAZ – AHMET FEHİM 1919
15. BİR GÜN MUTLAKA – BİLGE OLGAÇ 1975
16. BİR GÜNÜN HİKAYESİ – SİNAN ÇETİN 1980
17. BİR MİLLET UYANIYOR – MUHSİN ERTUĞRUL 1932
18. BİR YUDUM SEVGİ – ATIF YILMAZ 1984
19. BİTMEYEN YOL – DUYGU SAĞIROĞLU 1965
20. BU VATANIN ÇOCUKLARI – ATIF YILMAZ 1959
21. CUMHURİYET – ZİYA ÖZTAN 1998
22. ÇALIKUŞU – FARUK SEDEN 1996
23. ÇAMUR – DERVİŞ ZAİM 2003
24. ÇİÇEK ABBAS – SİNAN ÇETİN 1981
25. ÇİRKİNLER DE SEVER – SİNAN ÇETİN 1982
26. DEĞİRMEN – ATIF YILMAZ 1986
27. DERMAN – ŞERİF GÖREN 1983
28. DİYET – Ö. LÜTFİ AKAD 1974
29. DÜŞ GEZGİNLERİ – ATIF YILMAZ 1992
30. DÜŞMAN – ZEKİ ÖKTEN 1979
31. ENDİŞE - ŞERİF GÖREN 1974
32. EŞKİYA – YAVUZ TURGUL 1986
33. EZO GELİN – ORHAN ELMAS 1968
34. FAHRİYE ABLA – YAVUZ TURGUL 1984
35. FAİZE HÜCUM – ZEKİ ÖKTEN 1983
36. FATO YE İSTİKLAL YE ÖLÜM – TURGUT DEMİRAĞ 1951
37. FIRAT’IN CİNLERİ KORHAN YURTSEVER 1982
38. FİRAR – ŞERİF GÖREN 1984
39. GECELERİN ÖTESİ – METİN ERKSAN 1960
40. GELİN – Ö. LÜTFİ AKAD 1973
41. GURBET KUŞLARI – HALİT REFİĞ 1964
42. GÜNAHSIZLAR – FARUK KENÇ 1946
43. HABABAM SINIFI – ERTEM EĞİLMEZ 1975
44. HAKKARİ’DE BİR MEVSİM – ERDEN KRAL 1982
45. HALICI KIZ – MUHSİN ERTUĞRUL 1953
46. HAREMDE DÖRT KADIN – HALİT REFİĞ 1965
47. HAZAL – ALİ ÖZGENTÜRK 1979
48. HUDUTLARIN KANUNU – Ö. LÜTFİ AKAD 1967
49. İKİMİZE BİR DÜNYA – ORHAN ELMAS 1962
50. İSTANBUL SOKAKLARINDA – NUHSİN ERTUĞRUL 1931
51. KANAL – ERDEN KRAL 1978
52. KANUN NAMINA – Ö LÜTFİ AKAD 1964
53. KARA ÇARŞAFLI GELİN – SÜREYYA DURU 1975
54. KARDEŞİM BENİM – NESLİ ÇÖLGEÇEN1983
55. KIRIK BİR AŞK HİKAYESİ – ÖMER KAVUR 1981
56. KIRIK ÇANAKLAR – MEMDUH ÜN 1961
57. KIRIK PLAK – OSMAN F. SEDEN 1959
58. KIZILIRMAK-KARAKOYUN – Ö. LÜTFİ AKAD 1967
59. KİBAR FEYZO – ATIF YILMAZ 1978
60. MADEN – YAVUZ ÖZKAN 1978
61. MASUMİYET – ZEKİ DEMİRBUKUZ 1997
62. MEYHANECİNİN KIZI – Ö. LÜTFİ AKAD 1958
63. MİNE – ATIF YILMAZ 1982
64. MUHSİN BEY – YAVUZ TURGUL 1986
65. NAMUS UĞRUNA – OSMAN F. SEDEN 1960
66. NAMUSLU – ERTEM EĞİLMEZ 1984
67. OTOBÜS – TUNÇ OKAN 1974
68. OTOBÜS YOLCULARI – ERTEM GÖREÇ 1962
69. PENÇE – SEDAT SİMAVİ 1917
70. SAMANYOLU – NEVZAT PESEN 1959
71. SELVİ BOYLUM AL YAZMALIM – ATIF YILMAZ 1977
72. SENİ KALBİME GÖMDÜM – FEYZİ TUNA 1982
73. SENSİZ YAŞAYAMAM – METİN ERKSAN 1977
74. SEVMEK ZAMANI – METİN ERKSAN 1965
75. SUSUZ YAZ – METİN ERKSAN 1967
76. SÜRÜ – ZEKİ ÖKTEN 1978
77. ŞEHVET KURBANI – MUHSİN ERTUĞRUL 1940
78. UÇURTMAYI VURMASINLAR – TUNÇ BAŞARAN 1989
79. UMUT - YILMAZ GÜNEY 1070
80. UMUTSUZLAR – YILMAZ GÜNEY 1971
81. UZAK – NURİ BİLGE CEYLAN 2002
82. ÜÇ ARKADAŞ – MEMDUH ÜN 1958
83. ÜÇ TEKERLEKLİ BİSİKLET – MEMDUH ÜN 1962
84. VURUN KAHPEYE – Ö. LÜTFİ AKAD 1949
85. YATIK EMİNE – ÖMER KAVUR 1974
86. YILANI ÖLDÜRSELER – TÜRKAN ŞORAY 1981
87. YILANLARIN ÖCÜ – METİN ERKSAN 1962
88. YOL – ŞERİF GÖREN 1981
89. YUSUF İLE KENAN – ÖMER KAVUR 1979
90. ZAVALLILAR – YILMAZ GÜNEY, ATIF YILMAZ 1974

Sinemamızın Umut Yılları (1970-80 Arası Türk Sinemasına Bakışlar) – Atilla DORSAY; İnkilap Kitabevi İstanbul I. Basım 1989
12 Eylül Yılları ve Sinemamız (1980-90 Arası Türk Sinemasına Bakışlar) – Atilla DORSAY; İnkilap Kitabevi İstanbul I. Basım
100 Filmde Türk Sineması Agah ÖZGÜÇ; Bilgi Yayınevi Ankara I. Basım Şubat 1993
Türk Sinemasında Sansür; Kitle Yayınları, I. Basım Kasım 2000
80'ler Türkiyesinde Sinema - Doç.Dr. Şükran Esen, Beta Basım, Haziran 2000
Türk Filmleri Sözlüğü – Agah ÖZGÜÇ, (1914-1973) I: Cilt Sesam Yayınları
Türk Filmleri Sözlüğü – Agah ÖZGÜÇ, (1914-1973) II: Cilt Sesam Yayınları
Türk Filmleri Sözlüğü – Agah ÖZGÜÇ, (1914-1973) III: Cilt Sesam Yayınları
Türk Filmleri Sözlüğü – Agah ÖZGÜÇ, (1914-1973) IV: Cilt Sesam Yayınları
İnternet’te yer alan gazete, dergi ve Sinema Web sayfaları