hafif.org

Güzel ve derin bir yazı.
Nikos Kazancakis'in kitabındaki;

"ben hiç ölmeyecekmişim gibi yaşarım" der. Bunun üzerine bizim baş karakterse "peh, bense hep bugün sanki hayatımın son günüymüşüm gibi yaşarım"

sözleri aslında Hz. Muhammed'in "Hiç ölmeyecekmiş gibi dünya için, yarın ölecekmiş gibi de ahiret için çalışınız" telkinine ne kadar da benzemektedir. İnsanın yapısındaki aşırı uçları, kendinin fark edip dizginlemesini sağlamak murat edilen şeydir. Aşırı uçlarda gezen bir insan bir müddet sonra bu halinden de sıkılacak, bu hali de yeterli gelmeyecektir. Kendi kendini öldürecektir. Bir doz daha, bir daha, bir sonraki biraz daha ...ve altın vuruş. Bir kelebeğin bir lambaya ne kadar ilgi duyduğunu ve sınırını bilmezse çarpıp öleceğini hepimiz biliriz. Ve hepimiz biliriz mumdan kanatlarla güneşe kavuşulamayacağını. Ama deneriz, yapamazsak ölürüz. yapabilirsek yapmış oluruz ve daha tehlikelisini deneme şansımız olur. Biz insanız tüm yıkıcılığımızla ve tüm yapıcılığımızla. Tüm gururumuzla ve tüm pişmanlığımızla. İnsanların her biri küçük tanrıcıklardır. Hepsinin idaresi altında küçük olaylar, kişiler vs vardır. Bazı şeyleri yaşatır bazılarını yok eder. Hayat acı bir deney bir deneyim. Ölüm bir meçhul, o yüzden hayat riske atılabilir yada hiç riske atılamaz. Yaşamanın, canlı olmanın tanımı; bu insanın içinden gelen soyut yada somut şeyleri isteme halidir. Bu istek bitince insan bir robottan farksız olur ve istediği tek şey ölmek olur. Çoğunlukla tersi gerçekleşir, insan bitmeyen isteklerini karşılamaya çalışırken hırsından ölür. Diyelim ki bir elbise, bir telefon, bir otomobil, gördünüz vitrinde gelip gidip ona baktınız. Almak için aylarca dişinizi sıktınız. Onu alınca neler yapacağınızı ve etrafınızdakilere nasıl hava atacağınızı düşünüp hayallere daldınız. Onunla hayatınızın değişeceğini düşündünüz. Ve onu yüceltmeye başladınız, eksizsizleşti sizin için. Vitrinden flört etmeye başladınız. O büyük an geldi onu satın aldınız, eve götürdünüz ve bir saat yada bir ay sonra onun varlığını bile unuttunuz. Tıpkı eski sevgiliniz gibi. Bir insanın yaşamının her devresinde hayattan zevk alması ve ölümü olgunlukla karşılayabilmesi hep haddi aşmamasıyla, yetinebilmeyi öğrenmesiyle mümkündür. Bal eğer arılar tarafından korunmasaydı insanlar onu elde etmenin zevkine varamayacaktı. Bir arkadaşım sevgililerini tavlamaya çalışırken ki halini, onları elde etiği halindene yeğlediğini söylerdi. Dünya tümüyle ölümlüdür. Bazısı bunun geri dönüşebilen bir devir daim olduğunu düşünür. İnsan ölür ve başka bir şekilde vücuda gelir. Öldükten sonra gömüldüğünde yada yakılıp küllerin doğaya bırakıldığında. Organik olarak bir kara sinek larvasının bir bakterinin bir akbabanın vücudunun bir parçası oluyorsun. Bedenin geçirdiği süreç ekosistem içinde böyle gerçekleşiyor. Peki reenkarnatif olarak bir başka bedende bizi yaşatan ruh mu oluyor? Bedenler ölümlü ruh ölümsüz mü? Beden ölümsüz değise, ölümsüz olan ruh neden kendisini zaman algısına muhattap olmak durumunda bırakan bir bedene, tıkılıp kalmak durumunda bırakıyor? Bedenin dünyadaki ihtiyaçları bellidir. Ama biz bunun sınırlarını hayvanların yada bitkilerin yaptığı gibi çizemiyoruz. Bizim bedenimiz de hayvanlarınkinden farklı değil ve onlar bizle biz onlarla besleniyoruz. O zaman bizi hayvandan ayıran bir şey var ona ruh mu demeliyiz. Bu dünyanın merkezindemiyiz bilmiyorum ama diğer canlılardan farklı olduğumuz kesin. Eğer bir ruhum varsa ve kontrol bendeyse, ben ruhumla bedenimin bağlantısını kesemiyormuyum, kesebiliyor muyum? İnsan beden+ruh olmadan bildiğimiz insan olabilir mi? "Sonum yokluk olsa, bu varlık niye?" bir şiir mısrası için oldukça mantık yüklü felsefi bir soru-yanıt. Sanırım bu soru-yanıtlardan bir sürü üretmeliyiz, bu evvelden beri gelen sorulara, yanıtlar bulmak için. Bu yazıyı yazarken evimin yanından geçen caddede, iki araç çarpıştı birisinden, arabanın içinden birini çıkardılar ve olay anında öldüğünü farkedince, üzerine bir gazete örttüler. Biz olanları camdan izlerken, bir yandan artık hiç kimsenin, o insana yardım etmek istese de edemeyeceğini; bir yandan da, o çok aranılan, "öldükten sonra ne oluyor" sorusuna, yanıt bulmanın, belkide tek yolunun, bu olduğunu düşündüm.

Tolstoy da ölümden bahsediyor ama o hep ardındaki nedeni aramaya çalışmış. Eriyip giden hayatının sonlarına doğru, bir rivayete göre İslam'ı seçmiş ve hatta son dönemlerde ortaya çıkan Hz Muhammed'le ilgili bir kitabından bahsediliyordu. Doğru olma ihtimali üzerinde yorum yapmaktan ziyade, bize anlattığı şeye bakmak lazım. Evet nedendir bu hayat ve neden bu ölüm.

"bildiğimiz son şey" in sözlerine katkıda bulunmak ve bir bilgiyi paylaşmak adına yazıyorum. Tolstoy, 1908 yılında, Abdullah EL-SÜHREVERDİ’nin Hindistan’da basılmış “Hz. Muhammed’in Hadisleri” kitabını okumuş. Okuduğu hadislerden bir risale (kitapçık) tertip etmiş, bunu Rusya’nın ‘Posrednik’ adlı yayınevinde bastırmış. Sözü edilen kitabı okudum içerisinde Tolstoy'un derlediği Hz. Muhammed'e ait sözler bulunuyor. Kitabın Rusça orjinalinin baskısı ve Vekilov ailesinin Tolstoy'la yaptığı yazışmaların kopyalarına da yer verilmiş. Tolstoy'un sözlerini okuyunca onun islamiyeti kabul ettiğini söylemeniz kesin değildir ama hıristiyanlığı, islamın temel inanış kriterleriyle, eleştirdiği kesin;

"Bunu söylemek ne kadar tuhaf olsa da benim için Muhammedilik, Haça tapmaktan [Hıristiyanlık'tan] mukayese edilemeyecek kadar yükseklikte duruyor. Eğer insan, seçme hakkına sahip olsaydı, aklı başında olan her bir insan, şüphe ve tereddüt etmeden Muhammediliği; tek Allah’ı ve onun Peygamberini kabul ederdi."

"Muhammed her zaman Evangelizm'in (Hıristiyanların) üstüne çıkıyor. O, insanı Allah saymıyor ve kendini de Allah ile bir tutmuyor. Müslümanların Allah'tan başka ilâhı yoktur ve Muhammed onun peygamberidir. Burada hiçbir muamma ve sır yoktur."

çok ilginç yorumlar çıkmış. ben bu yazıyı yazarken aslında acaba kimin yarasına basacağım, kimleri tartıştıracağım bakalım diye biraz korkmuştum. düşüncelerimizin bu kadar latif olduğunu bilmek ayrıca beni sevindirdi. teşekkürler.

bu arada kitaptan alıntılar için de teşekkürler.

bir de şu an ilginç bir şey farkettim. Tam bu yorumu yazdığım yerin altına ilgili yazılar kısmında şöyle geçiyor:

- Ölmek nasıl bi şey
- Msn'den fal baktırmak gibi bişi

çok manidar oldu sanırım. bizim ölüme bakış açımız da gerçekte bundan daha fazla olamıyor bazen...