Mindprod adlı sitede karşılaştığım bir kategori sayesinde dünyanın en yaygın kullanılan yapay dillerinden biri olan Esperanto hakkındaki sanal iz sürme macerasının hafif okuyucularıyla paylaşmak istediğim kısmı:
Esperanto Nedir?
Esperanto uluslararası iletişim için oluşturulmuş yapay bir dildir. Tek bir kişiye, ülkeye ya da ırka ait değildir. Dili öğrenmek diğer dilleri öğrenmekten kat kat daha kolaydır. Birçok dille benzerliği vardır ve yaşayan bir dildir. L. Zamenhof tarafından 19. yüzyılın sonlarında Lingvo Internacia adlı kitapla insanlar arasındaki iletişim bariyerini kırmak amacıyla oluşmaya başlamıştır.
Her yıl Pasporta Servo adlı bir yıllıkta Esperanto evsahiplerinin yerleri Esperanto dilinde yayınlanmaktadır. Böylelikle, birçok etkinliğe katılıp, genellikle ücretsiz olarak Esperanto bilmeniz karşılığında evsahiplerinin olanaklarından faydalanabilirsiniz.
Esperanto kendi kültürüne; yayınlarına, edebiyatına, filmlerine ve müziğine sahip.
Esperantonun ilginç özellikleri:
Esperantoda her isim "o" harfi ile biter.
amiko-arkadaş
birdo-kuş
strato-sokak
urbo-şehir
kato-kedi
Bir ismi çoğul yapmak için sonuna "j" harfi eklenir.
amikoj-arkadaşlar
birdoj-kuşlar
stratoj-sokaklar
viroj-erkekler ...gibi
Esperantoda tüm sıfatlar "a" ile biter.
alta-uzun
bela-güzel
granda-büyük...gibi
Esperantoda kelimeleri olumsuz yapmak için başına "mal" eki getirilir.
malalta-kısa
malbela-çirkin
balgranda-küçük ...gibi
Esperantoya en yakın dil hangisidir?
Bu nasıl baktığınızla ilgili. Cevap değişken olmakla birlikte Latin kökenli diller; İspanyolca, İtalyanca, Fransızca Esperantoyla benzer diller olarak nitelendirilebilir. Ama izole gelişen diller yani Çince, Vietnamca gibi dillerle de bazı yönlerden benzeşmektedir.
Esperanto neden Esperanto?
Başlarda Lingvo Internacia yani (international language) uluslararası dil olarak adlandırılsa da daha sonradan değişikliğe uğramıştır. L. Zamonhof kendini Dr. Esperanto olarak tanıttığı için zamanla Esperanto dili olarak anılmış ve bu adla günümüze kadar kullanılmıştır. Esperanto da umut eden doktor anlamındadır Esperantoda.
Esperantonun sembolü, amblemi var mıdır?
Aslında evet. Yeşil yıldız Esperantonun simgelerinden biridir. Yeşil umudu temsil etmekte.
Esperanto dünyadaki tek yapay dil değil, birçok farklı dil daha mevcut. Bunlardan Baleybelen vikipedia ya ve İ.Ü 'den Prof. Dr Mithat Sertoğlu'nun makalesine göre dünyadaki ilk yapay dil olarak nitelendirilmiş. 1528-1604 yılları arasında yaşamış Muhyi-i Gülşeni tarafından gizli bilgileri halktan saklamak amacıyla oluşturulmuş Baleybelen de yapma dillerden ilki olarak yakın zamanda çözülmüş bir dildir ancak kullanılmamaktadır. Daha ayrıntılı bilgi ise şu kitapta...
Esperanto öğrenmenize yardımcı olacak siteler:
Kurso de Esperanto ( Türkçe dil desteği mevcut)
Lernu!
Esperanto
Esperantoyu öğrenmek, Esperanto hakkında daha fazla bilgi edinmek isteyenler için kaynaklar :
geçen yıl bir gazetede eskiden Osmanlı döneminde böyle bir girişimde bulunulduğu daha çok resmi yazışmalarda şifreli mesajlaşma için kullanıldığını okumuştum. Orada adı geçen bu dili biraz araştırınca öğrenmek için programını indirip çalışmıştım. Dil öğrenme konusunda çok başarısız olan ben bile bir miktar ilerlemiştim..
tüm dünya aynı dili konuşmaya doğru gidiyoruz hızla, galiba bu gidişle dünya birkaç yüzyıl içinde ingilizce bozması bir dille konuşacak zaten...
bu yapay dilin özelliklerini hep merak etmiştim ve "birgün oturup incelerim" diye bir kenara not almıştım. kaynaklarıyla süper açıklayıcı olmuş.
hafiften başlayayım, bakalım. emeğine sağlık!
bu dilden, adalet ağaoğlu "başka karşılaşımlar" kitabında da bahsetmekte.
İlk yapma dil Baleybelen için şu makaleyi tavsiye ederim.
pillinetwork sitelerine yorum ekleyebilmek ve daha fazlası için, üye olun ya da giriş yapın.
