harschena isimli yazar arkadaşım pezevenk isimli yazısında kelimenin kökeninden bahsetmiş.
nedense, etimoloji konusunda bir sözlük yayımlayan herkes, özellikle böyle popüler kelimeleri hep diğerlerinden farklı açıklamaktadırlar. ben de hemen elimdeki kaynaklara bakarak bulduğum farklı açıklamaları yazmak istedim.
orijinal yazıya düzeltme değil ek niteliğindedir.
ismet zeki eyüboğlu, türk dilinin etimolojik sözlüğü isimli kitabında pezevenk sözcüğünün, farsça kapı tokmağı, sürgü, tıkaç anlamına gelen pejavend kelimesinden "kapı arkasında bekleyen kişi" olarak anlam değişmesiyle bugünkü halini aldığını söylemiş.
sevan nişanyan ise sözlerin soyağacı isimli kitabında kelimenin ermenice aynı anlamdaki pozavak kelimesinden dilimize girdiğini ifade etmiş.
ermenice'de poz kelimesi "fahişe ", avak ise "bey, sahip, büyük" a anlamına geliyormuş.
netice itibarıyla, kökeni ne olursa olsun, nereden gelirde gelsin pezevenk pezevenktir.
pezevenk pezevenktir:) bilgiler icin tesekkürler...Popüler kelimeler üzerinde yazi yazilmasi konusunda haklisin, ot mot üzerine de yazmak lazim. su anda aklima gelmiyor ama aslinda epey ilginc kelime var, türkce gibi tinlamayan ve sirf merak icin arastirilmayi hak eden. Bak simdi hak etmek mi haketmek mi onu bilemedim mesela. bi de hack etmek var:)
"uzun bir süre "hafif"e yazmama sözümü türkçenin etimolojisiyle ülfet eden (meftunluk mertebesini de ekleyebiliriz) biri olmam hasebiyle bozuyorum! affola! sözüm sözdür ama efendiler! neyse...
üstat sait faik'ten bir alıntı: "afyon mu katardı pezevenk kahveci nedir?"
bu güzide kelime türkçeden arapçaya, oradan da balkan dillerine sıçramıştır. ayrıca, tasavvufta da "yol gösterici, rehber" şeklinde kullanımı, pek sık olmasa da, mevcuttur.
erkek milletinin ağzını doldura doldura nağmelendirdiği meşhuuur "yarak" kelimesinin de köklerine inmek boynumuzun borcudur artık!
eski türkçede "yarak", savaş aleti, silah, teçhizat, malzeme, hazırlık manasına geldiği gibi, hz. muhammed'in sahabelerini anlatan kitaplarda da "yarak"larından bahsedilir; yani "silah arkadaşlarından, dostlarından"...
kelimenin geçirdiği evreleri ve bugünki kullanım alanını düşününce, insan gülümsemeden edemiyor!
yunus emre ne demiş:
vuslat eri olan kişi gerek varlıktan el yuva
iş bu yola girmekliğe bir görelim yarak nedir
bu da benden bir katkı olsun: peşkeş... farsça piş "ön" ile çeken "keş"in birlikteliğinden... sırmakeş, serkeş...
etimoloji eğlenceli bir uğraştır... verdiğim küçük "rahatsızlık" için büyüklerimin ellerinden, küçüklerimin de gözlerinden bus ederek tekrar uzlete...
eyvallah!
"hakkak" denilen meslek erbabı tahta, çelik, taş ve benzeri nesne üzerine türlü figürler yapar imiş vakt-i zamanında.
gravürcülük yani...
"hakkak"ların yaptığı bu eyleme de "hakketmek" denir imiş.
"layık olma"yı "hak etmek" şeklinde de yazabiliyoruz harschena.
umarım bu bilgi paylaşımı dahilindeki "yorum-yazı"larımı okuyan biri/birileri malumatfuruşluk yapıyorum zannıyla galiz küfürleriyle berbat eylemez geçici ce-eee deyişimi...
sülalenizin persona non grata'sından muhabbetle!
yahu naylon sen nasıl bir adamsın? soru işareti doğru oldu demi?? sana bulaşmayayım, ya iz kalırsa diye korkuyorum ama na mümkün. derdin nedir yahu? bize bir söylesen de biz de rahat etsek. hatta var ya derdini bize söylesen belki (ben pek sanmıyorum ama) sen de rahat edersin.
pillinetwork sitelerine yorum ekleyebilmek ve daha fazlası için, üye olun ya da giriş yapın.
