hafif.org

Mevlana tam bir kartal dır.. Güdülere ve onların uzantısı �ego�ya, nefs, yani �şeytan�ın parçası der zira.. Nietzsche ise hem kartal hem yılandır kuşkusuz.. (Nietzsche, �Böyle buyurdu zerdüşt�te, akılı kartal, güdüleri ise yılan olarak tanımlar!!) Ama, bu 2 düşünürün de hizmet ettikleri amaç sonunda aynıdır bence..

Mevlana ve Nietzsche�de ortak olan neler vardı diyerek zihnimi şöyle bir taradım naçizane.. Aralarında yaklaşık 500 sene olmasına rağmen her iki düşünür de insan ruhunu çok detaylı analiz etme konusunda ortaklardır.. (Mevlana nın müslüman, Nietzsche nin hristiyan bilinç analizlerini, başka hiçbir yerde görmedim desem doğrudur.) Her iki düşünür de �farklı yöntemlerle olmak üzere- nefsi yenmenin erdemlerini, nefsin nasıl yenilebileceğini insanlara anlatmaya çalışmıştır.. Sonuçta her iki düşünür de, �sürü güdüsü-tanrı-süperego-iktidar�ı, sürü üstünde egemen kılmak girişimleriyle ortaklardır..

Bunun dışında �istek� konusuna yaptıkları vurgu açısından ortaklardır bence.. Her ikisinin düşüncesi de, dünya yı insan isteğinin şekillendirdiği çerçevesinde gelişir.. Mevlana: �dünya nın direği istek.�der mesnevisinde.. Nietzsche ise, �hayat güce yönelik istektir.� der..

Böyle ortak paydalardan yola çıkmalarına rağmen, birbirlerinden tamemen zıt yönlere doğru uzaklaşır bu düşünürlerin düşünceleri.. Ama, çalışmalarının bütünlüğü göz önüne alınırsa, sonuçta her ikisinin de sürü güdüsünü, sürü üzerinde hakim kılma amacına hizmet ettikleri çıkarsanabilir..

Mevlana, tanrı nın yarattığını iddia eder tüm varlığı ve her an da tanrı nın müdahale ettiğini� Bu anlamda mesnevi de, Kuran ın, insanı tanrı ile buluşturduktan sonra pek önemsenmeyebileceğini söylese de, kuran a bağlı olduğunu sık sık hatırlatır..

Zenginlere �TAMAH�I Tanrı�nın verdiğini ve bunu dünya böyle dursun diye yaptığını ve tanrı nın rezzak sıfatı gereği, zenginlerin tamahı sayesinde dünya nimetlerinin daha homojen bir şekilde dağıtıldığını iddia eder.. Yeryüzündeki adaletsizliği temize çıkarma girişimi budur Mevlana nın..

Nietzsche ise Hayat kudret iradesidir der ve tanrı yı hiç işin içine sokmadan sıyrılır işin içinden.. Yeryüzünde günümüze kadar tüm olan bitenlerin, zamanının en güçlülerinin istekleri çerçevesinde şekillendirdiğini kabul eder böylece.. ki bence, Mevlana dan daha doğru ve �gerçek� bir yaklaşımdır bu da..

Mevlana, mesnevi de, müslüman bir bilincin tüm manevralarını/oyunlarını çok detaylı analiz eder.. İnsan bilincini nefs ve akıl olarak 2 ye böler.. ve akıl içindeki tanrı sesinin kontrolü sayesinde (freud cası süperego-vicdan sanıyorum) nefse yani güdülere karşı ayrı bir bilinç oluşturmaya çalışır..

Bedene ve bedenin arzuları toplamı NEFSE öküz der mevlana genellikle ve bir bütün olarak.. ve bu öküzün efendi yapılmamasını, TANRI uzantısı (MELEK) AKIL tarafından kesilmesini buyurur..