hafif.org

hep duyduğum mısır- iskenderiye patrikanesi kıptilere mi ait diye şöyle bir kontrol ettim "İskenderiye Kıpti Oriental Ortodoks Patriği " ve "İskenderiye Rum Ortodoks Patriği" olarak mısır ortodoksları ikiye ayrılıyormuş, ha bir de "Kıpti Katolik Patriği" varmış, ilginç bir konu, sorunları bize benziyor sanki, kiliselerin tamirine izin verilmemesi falan...

mısırın işgal zamanlarında işgalcilerle işbirliğide yaptılarsa tam osmanlı bakiyesi olur yane.

proksima şimdi bu yazı daha doğrusu bu yazıdaki bazı kavramlar bende kafa karışıklığına yol açtı. İlk önce onları sorayım, sonra da kısa cümleler kurmaya çalışarak sempozyum hakkımda düşüncelerimi aktarayım.

*- Kıptiler müslüman çingeneler değil midir? Ben İhsan Oktay Anar'ın kitaplarındaki kıpti kavramını böyle hatırlıyorum. Bu yüzden de coptic ve kıpti kavramının farklı olması lazım. Bir roman arkadaşıma sordum. Dinsiz çingenelere kıpti denildiğini, ancakhristiyanlık ile olan bağını hiç bilmediğini iletti. Yani kendi aralarında küçümsemek, alay etmek için kullandıkları bir şeymiş kıpti. Netten biraz araştırdım, orada da farklı yorumlar çıktı. Velhasıl bilen biri anlatsın şu kıptileri?

*- Dinler arası diyalog mümkün olabilir mi? İnsanlar arası dialog bile kurulamazken, dinler arası böyle bir şey nasıl olabilir. Mesela şurada Chomsky'nin dinler üzerine bir röportajı var. İnanılmaz şeyler söylemiş. Neden tek tanrılı dinlerde kavgalar bitmiyor diye sormuş. Tanrı tekse bunu paylaşmak neden insanlara zor geliyor? Bu sorular çoğaltılabilinir. Ancak bu soruların cevapları yoktur.

Velhasıl aklımda yazacak çok şey var. Ama nedense yazamıyorum, affola!

yazı gözükmüyor. canlansın diye boş bir yorum yapıyorum.

Peki Arius amca ile bu kıptiler arasında bir ilişki mevcut mu Proksima. İlginç bir konu, ellerine sağlık.

emin maluf un tanios kayası ndaki beyaz kafa ve köyü hrıstiyandı ya, onlar kıptimiydi aceba?

köy mısırda, köylülerde dağlılar olaraktan geçiyor. belki kıptidirler, ingiliz okulları, isyan filan geçiyo romanda, tam osmanlı bakiyesi kıvamında.

lübnandaki deli hastanesi olacak tımarhane doğunun limanlarında geçiyor. oda osmanlı torunu bi devrimci, etraf osmanlı bakiyesinden geçilmiyo falla.

proksima; o linki ben okumuştum. şu eklediğin linke de hzılıca baktım. coptic diyor. coptic ile ilgili problem yok. problem copticleri türkiye'ye gelince kıpti yapmakta.
yani coptik ile kıpti'nin aynı olduğunu türkiye'deki kaynaklar söylüyor. bence farklılar. bir şekilde bizimkiler aynı diyerek yazmışlar. daha da kısacası wiki'ye güvenmiyorum.

hikaptah

elbirliğiyle bu mevzuyu çözeceğiz :)

Merdi kipti şecaat arz ederken sirkatin söyler. Koca Mehmed Ragıp Paşa'nın sözüdür, manzumeliğe oradan da atasözlüğüne terfi etmiştir. Kendisinin sadramazlık yapmakta ve kriminal olayları çözmekteki başarısı üzerinden bakarsak aslında olay daha ilginç hale geliyor. Ben de çok merak ettim.

Ama ayrıca dikkatimi çeken şey, "tdk"da kıpti olarak değil "kıptî" şeklinde şapkalı "i" ile ifade edilmesi, filolojik açıdan bir muhteva ayrışması ifade edermi ki ?

özür dilerim öncelikle. arkadaşımdan cevap geldi, ancak şimdi yazabiliyorum.

hatta söz verdim sansürlemeden yazacağım. ancak onun da pek bir bilgisi yokmuş.

bahsettiğin siteye ve yazıya baktım. ne olduğunu pek anlamadım. akademik bir kanal değil. ismi ne öyle allahaşkına. hafif. org diye isim mi olurmuş. yazdıklarımı sansürlemeden yayımla.

internet gençliği olmuşsun. bir konuyu merak ediyorsan gidip neden araştırmıyorsun. bunları yapmadan oturduğun yerden şuna buna sorayım nedir? gidin bir üniversitenin tarih bölümüne bir hocayı yakalayın ve sorun. bunu yapamıyorsan git ilahiyatın kütüphanesine.

kıptiler konusu karışık, tarihsel olarak çözülememiş bir konudur. daha doğrusu tıpkı dürzüler, nasriler gibi kapalı kapılar ardında kalmıştır. bunun sebebi bizdeki politikalar. bizde osmanlıca bilmedenm tarihten mezun olan çok adam var. burada ise atina'da osamnalı tarihi üzerine yunanlı bir arkadaş doktora yapıyor. o bana yunanca ben ona osmanlıca öğretiyorum. o öğrendi ben daha tam öğrenemedim. bu onun mu benim mi başarım meçhul. insanlar burada bilginin peşinde. kelimenin kökenini sorduğum arkadaş bir heyecanlandı. kütüphaneye gidelim şunu yapalım vs. diye bana bir gaz verdi. vaktim yok. hayatımın her döneminde olduğu gibi çalışıp okuyorum. bu örneği bizlerin durumunu ifşa etmek için verdim. sizi biraz süründüreyim konuya geleceğim.

senin yanlışın tarihi bugünden değerlendirmen. tarih öngörüleri kabul edebilir, bunun üzerinden yola çıkabilir. ancak delil, somut kanıtlar vb. olamdan tarihin sayfalarında yerini alamaz. sen osmanlı tebaasını düşünmeden bugün üzerinden mısırlıların türkiye'de ne işi var gibi değerlendirmişsin.

wiki her zamanki gibi kıçından sallamış. aigyptos kelimesi günümüz yunancasında Mısır, Coptis (çoğulu Coptoi ) ise Kesen veya terzi manasında kullanılır.

1-mesleklerinden ötürü kendilerine bu isim verilmiş olabilir. Nitekim tarihte birçok grup (Ege'deki tahtacılar, Osmanlı'daki çorbacılar gibi) yaptıkları mesleklerle isimlendirillerdi.
2-Ayrıca eski yunancada κυπτώ (=Kipto, fiil hali) boynu eğmek, boynu eğik yürümek, kamburlaşmak manasında.
3-Koptis kelimesinin Kopadi (sürü) den türetildiğini de varsayarsak eğer karşımıza bu seferde çobanlar gibi bir sınıflama çıkar..
Gel de çık işin içinden..

Osmanlı'ya Mısır'dan köle çok gelirdi. o dönem köleler ağırlıklı olarak hristiyandır. bir dönem müslüman köle satımı yasaklanmıştı. kısa bir dönem. neyse bu mısır'lı hatunlar işveli, cilveli meşki seven çok güzel kadınlarmış. erkekler güçlü kuvvetli olarak tasvir edilir. bu kadınlar iyi fiyata saraya satılırdı. hatta harem'e kadar yükselenleri de mevcuttu.
yani arkadaşın yazdığı coptic ile kıpti'nin aynı olma ihtimali yüksek. benim bildiğim ise Lübnan taraflarından ilk önce balkanlara sürgüne gittiklari oradan osamanlılar ile türkiye'ye geldikleri şeklinde. şimdi soru şu kıpti'ler kimdir. be adam yazdın yazdın ama sonuç yok diyenler vardır.

kıpti'ler benim okuduğum bir kaynağa göre özellikle hristiyanlık öncesi dönemde sürekli göç halindeki bu kavimler gittikleri ülkelerde de bölünmeye başlıyorlar. bir rumen çingene kavmi var. kalderas. detaylı bilgi için hermann berger'in çingene mitolojisi kitabına bakabilirsiniz. bu kavim dünyanın dört bir yanına dağılıyor ve bu kavim göçerlikten yerleşik hayata geçiyor. kıptilerin de buradan geldiklerine inanıyorum. bu anlamda da mısır'a uğramaları oradan osmanlı'ya gelmeleri zaman içinde müslüman olmaları fikri mantıklı geldi.

başka bu konuyla ilgili bilgim yok. ancak eşeğin kulağına kar suyunu kaçırdın. üşenmezsem vakit bulursam buradaki ilahiyatın kütüphanesine gideceğim. orada devasa kitaplar var. dinler tarihi kısmına bakarım.